Beton
is de al of niet verharde
betonspecie van zand (fijn
toeslagmateriaal), cement
(bindmiddel), grind (grof toeslagmateriaal), water en
eventueel vulstoffen en hulpstoffen.
Beton
wordt voornamelijk gemaakt in betonmortelcentrales waar een constante
kwaliteit gegarandeerd kan worden. Transport van de mortel
naar de bouwplaats gebeurt met een truckmixer.
Enci verwoordt beton als volgt:
"Beton is een kunstmatige steensoort, koud gevormd uit een vloeibaar mengsel van cement,
zand, grind en water. Ter verbetering van bepaalde eigenschappen worden extra stoffen toegevoegd.
Deze toeslagstoffen worden onderscheiden in hulpstoffen en
vulstoffen. Hulpstoffen hebben invloed op
eigenschappen in de vloeibare of plastische fase van vers beton. Voorbeeld van hulpstoffen: plastificeerders
voor verbetering van de verwerkbaarheid. Vulstoffen beïnvloeden niet alleen de betoneigenschappen
in de plastische fase maar ook in de verharde fase. Voorbeeld van vulstoffen: vliegas
voor verlaging van de porositeit en verhoging van sterkte en duurzaamheid." Tot slot kunnen pigmenten
worden toegevoegd om de natuurlijke kleur van beton te veranderen.
Beton is niet zonder meer voor dragende constructies toe te passen,
daarvoor is de treksterkte te gering. De druksterkte van beton is zeer
goed. Om de treksterkte te vergroten wordt beton gewapend
met ijzeren staven of roosters (gewapend beton).
Beton wordt ook toegepast als "woonmateriaal", bijvoorbeeld voor
aanrechtbladen (zie o.m. Concrete
Fashion).
De Romeinen maakten al gebruik van beton, zij het in een andere
samenstelling. Omdat beton gevoelig was voor vocht werd het gebouw
bekleed met bv. baksteen, natuursteen of pleisterwerk. De rechterfoto's tonen Romeinse muren. De vervaardiging van beton is in de Middeleeuwen verloren gegaan en in
de 19e eeuw herontdekt.
Naast storten van het beton op de bouwplaats, kan het al in een
fabriek in bekistingen worden gestort en als prefab-beton
zijn weg naar de bouwplaats vinden.
Aanvankelijk werd beton niet in het zicht gelaten maar later werd het
beton als architectonische uiting mogelijk, soms opzettelijk, bij een
betonskelet of met
afdrukken van de bekistingen waarin het gehard was.
Beton wordt gerecycled, bijvoorbeeld als vervanger voor een deel van het grind
in beton (granulaat van vrij
grove korrel, bv. 28 of 32 mm) of voor het zgn. mengsel 0/31,5 (was
0/40) voor de wegenbouw dat uit 50% betongranulaat en 50%
metwelwerkgranulaat.
Eemsmond Betoncentrale geeft de bestanddelen en de voortgang tot beton zeer
duidelijk als volgt weer:
Voor het bestellen van betonmortel, zie ook de publicaties onderaan
dit artikel.
Bestellen van betonmortel (besteld wordt hier op prestatie-eisen) Bij het bestellen van beton bij een betoncentrale moeten we denken aan:
= wat
betreft basiseisen
- voldoen aan de vigerende normen voor betonspecies
- de sterkteklasse
- de milieuklasse
- het consistentiegebied
(de consistentieklasse) of de richtwaarde voor de consistentie
- de klasse voor het gehalte aan chloriden
- de maximale nominale grootste korrelafmeting van het
toeslagmateriaal
- bij lichtbeton of zwaarbeton: de klasse van de volumieke massa of de richtwaarde
daarvoor.
= wat betreft aanvullende eisen
- bijzondere eigenschappen zoals vloeistofdicht (publicatie
Gietbouwcentrum), schoon
beton, snelle sterkteontwikkeling,
lage hydratatiewarmte e.d., dwz. welke hulpstoffen - eisen mbt. weerstand regen vorst- en dooizoutaantasting (bv. het
luchtgehalte)
- andere bijzondere toevoegingen, dwz. welke vulstoffen
en hulpstoffen - eisen voor de temperatuur van de betonspecie
- sterkteontwikkeling
- warmteontwikkeling gedurende het hydratatieproces
- vertraagde binding
- weerstand tegen waterindringing
- vloeistofdichtheid
- weerstand tegen afslijting
- splijttreksterkte
- betonsoort
- esthetische eisen, bv. voor gekleurd beton of lichtdoorlatend beton
(litracon, zie
tweede foto van links hieronder, 1e rij)
- overige technische eisen
= levergegevens - naam aannemer of contactpersoon
- afleveradres
- datum en tijdstip levering
- hoeveelheid (aantal m3)
- stortsnelheid (snelheid van verwerken van de betonspecie in aantal m3 per uur)
- stortwijze (kubel, pomp, kraan, mixer e.d.).
Bestellen van betonmortel (besteld wordt hier op samenstelling)
= wat
betreft basiseisen
- voldoen aan de vigerende normen voor betonspecies
- het cementgehalte
- de soort en de sterkteklasse van
het cement - de watercementfactor
(wcf, in klasse of eventueel in richtwaarde)
- de soort, de categorie en het maximum aan chloridegehalte van het
toeslagmateriaal
- bij lichtbeton en zwaarbeton de minimale en maximale volumieke
massa - eventueel de soort en de hoeveelheid hulpstof
- eventueel de soort en de hoeveelheid vulstof.
= wat betreft aanvullende eisen
- de herkomst van sommige of alle grondstoffen voor zover
vervanging van kenmerken niet op andere wijze kunnen worden vastgelegd
- aanvullende eisen mbt. toeslagmaterialen
- eisen voor temperatuur van de betonspecie
- overige technische eisen
= levergegevens
- zie bij bestellen op prestatie-eisen.
Vaak is het beter de exacte samenstelling aan de betoncentrale
over te laten en uitsluitend de specificaties te verstrekken.
Voor eenvoudige toepassingen van beton wordt de zogenoemde 1-2-3-verhouding
toegepast: 1 deel cement, 2 delen zand en 3 delen grind.
Globaal benodigde hoeveelheid voor een m3 1-2-3-beton:
cement 325 kg
zand 650 kg, dwz. ca. 0,5 m3
grind 1300 kg, dwz. ca. 0,75 m3
water 160 kg, dwz. 0,160 m3 (160 liter).
De term beton is ontleend aan het Franse béton (beton), eerder
al uit het Oudfranse betun (cement, mortel) uit het Latijnse bitumen
(aardpek, asfalt); bron Etymologiebank.
