home  

discl. / ©, lid NVJ

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z


dordtse gevel

 

Dordtse gevel

De Dordtse gevel is een gevel waarbij boven de vensters van de eerste verdieping bogen van metselwerk zijn aangebracht en waardoor het metselwerk erboven naar voren komt.
De Dordtse gevel komt naast Dordrecht ook in andere plaatsen van de Hollandse delta en het rivierengebied voor; ook daar wordt zo'n gevel een Dordtse gevel genoemd.

Karakteristiek voor de Dordtse gevel zijn:
- de bogen van metselwerk boven de vensters op de eerste verdieping en meestal ook de zolderverdieping (de zogenoemde "wenkbrauwen"), vaak voorzien van meer lagen baksteen 
- het gehele metselwerk boven de bogen komt iets naar voren ("op de vlucht" gebouwd)
- de driepas in het boogveld tussen venster en bovenzijde boog (het "klaverblad"), soms met kleine lelies op de punten
- meestal: de buitenbogen lopen naar onderen door in korte pilasters en consoles
- meestal: waterlijsten tussen de verdiepingen
- meestal: trapgevel
- soms: de "kopjes" (consoles) onder de boogeinden en in de waterlijsten.

Voordeel van de Dordtse gevel:
- extra versiering (statussymbool)
- hemelwater heeft minder invloed op het houtwerk van het venster (immers iets terugliggend van de gevel)
- door de overdimensionering van de gevel is dit wellicht een extra stevige bouw.

En stukje van Vereniging Oud-Dordrecht over het boek Meesterlijk metselwerk, over de Dordtse gevel (1584-1798):
"Omdat het Dordtse metselaarsgilde deze gevel vanaf 1584 gebruikte als meesterproef, is dit geveltype in Dordrecht gedurende ruim twee eeuwen bijna ongewijzigd toegepast. Iedere metselaar die meester wilde worden, moest (in z'n eentje!) zo'n gevel kunnen opmetselen. Pas met de opheffing van het gilde in 1798 kwam er een einde aan deze praktijk. In de eerste helft van de 17de eeuw was de stijl van de Dordtse gevel populair bij gewone opdrachtgevers en werd deze ook toegepast in 'vrije' gevels, die niet als meesterproef zijn gebouwd. Veel Dordtse gevels zijn in de eeuwen daarna gesloopt; het zullen er oorspronkelijk meer dan 150 geweest zijn.
Alle aspecten van de Dordtse gevel komen in dit rijk geļllustreerde boek aan bod. Er wordt ingegaan op het ontstaan en de specifieke kenmerken van het geveltype, op het metselaarsgilde, en op verwante gevels in Dordrecht en daarbuiten. De tweede helft van het boek bevat een beschrijving van 118 gelokaliseerde Dordtse gevels, waarvan er nu nog 58 over zijn. Om het opzoeken van specifieke gevels gemakkelijk te maken, bevat het boek een kaart met de locaties van de Dordtse gevels en een index op adres."


een fraai voorbeeld van een dordtse gevel, kleine spuistraat 8, dordrecht (vereniging oud-dordrecht):


Met dank aan Kees Sigmond, mede-auteur van Meesterlijk metselwerk, over de Dordtse gevel (1584-1798).

Verg. Gelderse gevel, Vlaamse gevel.