home  

discl. / ©, lid NVJ

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z


warmtepomp

 

warmtepomp

Een warmtepomp onttrekt warmte aan een bron ("warmtedrager"; bodem, lucht of water) en verhoogt de temperatuur ongeveer zoals een koelkast werkt. Een warmtepompsysteem is in principe een energiezuinig verwarmingssysteem met een lange levensduur, maar er zijn veel aspecten waar al in het ontwerpstadium rekening mee moet worden gehouden. 
Doel van de warmtepomp is om bij te dragen aan een energiezuinig gebouw. Soms is het doel geen aardgas meer te gebruiken; in dat geval is een zogenoemd volledig warmtepompsysteem nodig, dus een systeem dat zonder cv-ketel werkt (het gebouw moet in dit geval wel zeer goed geďsoleerd zijn).
Een groot deel van het benodigde verwarmingsvermogen bij de warmtepomptechniek wordt onttrokken uit omgevingswarmte (de "bron"). Hierdoor is theoretisch minder vermogen nodig dan bij traditionele installaties. Het rendement van een warmtepomp is daarom (soms veel) hoger moeten zijn dan van traditionele apparatuur. Wel zorgt de warmtepomp voor een verlaging van de omgevingstemperatuur (van de bron); van dit afkoelende verschijnsel kan eventueel gebruik worden gemaakt door de "koude bron" in de zomer als koelbron te gebruiken.


warmtepomp, principe; warmtebron is bodem, water of lucht;
klik voor groter (energiesparen):


Alle warmtepompsystemen bestaan uit drie hoofdonderdelen: 
- een bron (de omgeving, de "warmtedrager"; bijvoorbeeld bodemwarmte, oppervlaktewater, buitenlucht, restwarmte uit de industrie, afgezogen ventilatielucht)
- een omzetter (de warmtepomp)
- een afgiftesysteem (bijvoorbeeld radiatoren voor ruimteverwarming, luchtkoeling, boiler voor warm tapwater). 

De opzet van Bron, Omzetter en Afgifte wordt de BOA-methodiek genoemd: een warmtepomp heeft een warmtewisselaar (voor warmteoverdracht van het ene medium naar het andere) of bijvoorbeeld een condensor waarmee, te vergelijken met koelen van de koelkast maar dan juist warmen, de energie van de bron in temperatuur verhoogd wordt en afgegeven wordt aan bijvoorbeeld een waterleiding die de energie transporteert naar bijvoorbeeld een radiator. Wanneer in een warmtepompsysteem niet voldoende energie uit de bron kan worden betrokken, dan kan bijvoorbeeld elektriciteit of gas voor extra energie zorgen.


van omgevingswarmte naar "nuttige" warmte;
klik voor groter:


De investering van een systeem in combinatie met een warmtepomp is hoger dan bij traditionele verwarming, maar het systeem betaalt zichzelf na verloop van tijd terug en omkeersystemen kunnen ook koelen. Een warmtepompsysteem zorgt voor verlaging van de EPC ten opzichte van traditionele verwarming, wat vooral een rol kan spelen bij nieuwbouw, maar de keuze van het warmtepompsysteem en de onderdelen daarvan vereist de nodige aandacht (eerst even wat nadelen, dan hebben we dat gehad):

- De aanschafprijs is (zeer) fors, aanzienlijk hoger dan die van een cv-ketel (en dan heb je ook nog geen warm tapwater). Voor een lucht-water-warmtepomp als vervanging van de cv-ketel zijn de kosten gemiddeld ca. 9.000 euro. 
Let op

. Vanwege de lage temperatuur verwarming (LTV) kan dit alleen bij woningen die zéér goed geďsoleerd zijn, anders wordt er veel te weinig warmte geleverd door de warmtepomp!
. Een leuke kostenbesparing is er voorlopig niet met een warmtepomp, zeker niet als er nog allerlei andere kosten zijn (veel grotere kast of kamer nodig enz.): als de situatie niet volledig aardgasloos is en de elektriciteit wordt niet zelf opgewekt door zonnepanelen o.d., dan is de besparing per jaar nauwelijks meer dan de vastrechtkosten van het aardgas. Zie de voorbeelden hieronder. 
Voor de all-electric-oplossing geldt: allerlei kosten die gemaakt moeten worden om lage temperatuur verwarming mogelijk te maken (vloerverwarming, andere radiatoren, mogelijk enorme isolatieslag ramen en muren en vloer), aardgasloos koken, warm tapwater e.d. zijn in deze toch al piepkleine besparing niet meegenomen. Als er toch aardgas nodig is voor bijvoorbeeld koken, dan is de besparing uit het voorbeeld slechts 335 -/- 253 = ca. 80 euro/jaar... Voor een besparing op kosten hoef je het niet te doen, zeker niet als (a) je de investering niet kunt betalen (b) er geen subsidie zou zijn en (c) als er nog meer kosten gemaakt moeten worden. Tenzij de belasting op aardgas extreem hoog wordt (maar laat dat dan ook voor de bedrijven gelden).
Een hybride warmtepomp is financieel meestal niet interessant omdat de vastrechtkosten van de aardgasaansluiting natuurlijk blijven bestaan.
Voor extreem geďsoleerde nieuwbouw woningen is een warmtepomp zeker interessant, maar verder lijkt een warmtepomp al met al vooral interessant voor door de wol geverfde CO2-volgers, dáár doe je het dan voor. Jammer ook dat er nog steeds veel fout gaat bij installaties van warmtepompen (de gevolgen voor verwarming en warm tapwater maar vooral of het huis het wel aankan wat betreft isolatie).


kosten en besparingen bij een
lucht-water warmtepomp all-electric (tussenwoning, bouwjaar na 2013, goede isolatie, HR++ glas, gezin 3 personen; advies op maat van milieucentraal, maart 2021):


kosten en besparingen bij een
hybride warmtepomp met behoud van hr-ketel (tussenwoning, bouwjaar 1992-2005, redelijke isolatie, dubbel glas, gezin 3 personen; advies op maat van milieucentraal, maart 2021):

- Om een woning te verwarmen op lage temperatuur is voldoende isolatie van die woning nodig en een afgiftesysteem met een groot oppervlak (vloerverwarming, of convectoren met ventilator); zie de tabel:


tabel "wanneer is een all-electric warmtepomp zinvol" ter vervanging van een gasgestookte cv-ketel), gebaseerd op de vermoedelijke mate van isolatie van een woning (greenhome; hier worden helaas toch weer andere bouwjaar-perioden gehanteerd dan bij miliecentraal):

bouwjaar 
< 1930
1930-1979
1979-1992
1992-2000
2000-2015
2015-nu

all-electric warmtepomp

nee
nee
nee
nee
ja [mits zeer goed geďsoleerde woning]
ja [meestal wel zeer goed geďsoleerde woning]


- Woningen die niet zeer goed geďsoleerd zijn, kunnen dus nooit all-electric goed verwarmd worden met LTV en een warmtepomp
Voor nieuwe woningen is de warmtepomp geschikt omdat er voldoende goede isolatie en kierdichting is en de infrastructuur aanwezig is voor lage temperatuur verwarming. 
Voor bestaande, iets oudere woningen is het hybride systeem te overwegen, mits:
. er toch een aardige mate van isolatie is (gewoon dubbelglas, spouwmuurisolatie, vloerisolatie); als er slechter is geďsoleerd dan moet de cv-ketel te vaak bijspringen en verbruik je toch nog veel gas)
. er een redelijk recente cv-ketel aanwezig is (die ook warm tapwater aanmaakt)
. er voldoende investeringsgeld is (ook een hybride systeem is nog steeds duur);
. er fysieke ruimte is (hierbij staat de warmtepomp naast de cv-ketel waardoor veel minder gas wordt gebruikt, maar wel aanzienlijk meer elektriciteit);
het hybride systeem is een duur systeem omdat de cv-ketel gehandhaafd moet blijven en van redelijk recente datum anders moet binnen niet al te lange tijd ook de cv-ketel weer vernieuwd worden.
Maar een hybride warmtepomp is vooral weinig zinvol én duur (kosten 4.000-7.000 euro excl. installatie, subsidie e.d., situatie 2021):
. huis moet goed warm te stoken zijn 
. de cv-ketel moet gehandhaafd blijven
. aanleg leidingen van warmtepomp (buitenunit) naar warmtepomp (binnendeel of compact deel naast de cv-ketel)
. de hybride warmtepomp bespaart uitsluitend op de verwarming (de cv-ketel moet het warme tapwater leveren)
. de warmtepomp verbruikt behoorlijk wat elektriciteit, wat pv-panelen (zonnepanelen) eigenlijk noodzakelijk maakt
. mogelijk hinder van geluid bij buitenunit
. koelen is moeilijk (kan bijvoorbeeld als er gebruik wordt gemaakt van een bodembron, dus geen lucht als invoer, en dat "past" eigenlijk niet bij een hybride warmtepomp, want de cv-ketel moet het koele water door kunnen pompen door de leidingen).
Misschien te overwegen als je zelf de extra elektriciteit kunt opwekken.
- De warmtepomp neemt veel ruimte in, aanzienlijk meer dan de cv-ketel. Vaak is er een buitendeel dat ook zijn ruimte eist (en bepaald niet mooi is). Bij all-electric moet voor het warme tapwater ook een boiler geplaatst worden die vrij veel ruimte inneemt.
- De warmtepomp maakt behoorlijk wat geluid, ook af en toe een soort ratelend geluid. De cv-ketel kon vaak gemakkelijk in een kast naast een slaapkamer worden geplaatst, maar voor een warmtepomp met alle aanhangsels, ook buiten het huis, en veel meer geluid geldt dat zeker niet (vaak is een aparte kamer nodig). 
In het Bouwbesluit is opgenomen dat nieuwe, buiten de woning geplaatste lucht-water- en lucht-lucht-warmtepompen en airco's wat betreft geluid beperkt zijn; de buiten-unit mag op de perceelgrens niet meer produceren dan aangegeven waarden

buiten-unit heeft stille stand 's avonds en 's nachts max. 40 dB,
overdag max. 45 dB 
buiten-unit heeft geen stille stand altijd max. 40 dB

Omdat veel mensen last ervaren van warmtepompen is het een forse tegenvaller dat overdag 45 dB geproduceerd mag worden (oorspronkelijk was altijd max. 40 dB vereist). Ook voor bestaande bouw waar een dergelijk apparaat wordt geplaatst, gelden deze eisen. De schoorsteen-behuizing Decorio van Ubbink kan mogelijk geluidshinder van de buitenunit van de luchtwarmtepomp verminderen? **)
- Het buitendeel bevriest vrij snel, al bij buitentemperaturen iets boven 0 graad C. De warmtepomp moet dan zichzelf verwarmen ("bijverwarming") wat extra energie kost.
- Het vermogen van de warmtepomp wordt zeer goed afgestemd met de werkelijke hoeveelheid benodigde energie (verwarming). Vaak wordt in de ontwerpfase van een te ideale situatie uitgegaan wat betreft isolatie en luchtdichtheid van het gebouw, waardoor een te klein warmtepompsysteem wordt gekozen (de warmtepomp draait daardoor teveel uren, verbruikt veel elektriciteit en de levensduur van de pomp wordt korter). Het bepalen van het benodigd vermogen wordt dimensionering genoemd.
- Overdimensionering is bij een gas-HR-cv-ketel normaal, bij warmtepompen niet (waarom niet...?). Bij het bepalen van de capaciteit van de warmtepomp wordt een eventuele uitbreiding van de woning nooit meegenomen, waardoor de capaciteit van de warmtepomp sowieso te gering zal zijn. Zorg dus altijd voor extra capaciteit, wat de "specialisten" ook mogen zeggen.
- Het rendement is sterk afhankelijk van de bron (energiebron). Het rendement van een warmtepomp hangt in eerste instantie sterk af van het verschil tussen de brontemperatuur en de afgiftetemperatuur (voor verwarming). De coefficient of performance (COP) geeft hiervoor een waarde. De COP is mede afhankelijk van binnen- en buitentemperatuur, dus van het seizoen. De COP van een warmtepomp is over het algemeen vrij hoog (4 tot 6).
- Een goede afstemming tussen warmtepomp en bronsysteem en afgiftesysteem is van essentieel belang voor de goede werking van de gehele installatie (bijvoorbeeld: een te laag vermogen van de bron heeft bevriezen tot gevolg en dus uitschakelen van de warmtepomp). Een te laag vermogen van de warmtepomp geeft niet voldoende warmte en laat de pomp te vaak werken. Een te laag vermogen van het afgiftesysteem (vloerverwarming en/of ventilator-convetoren) geeft niet voldoende warmte.
- Het afgiftesysteem: eigenlijk kan een warmtepomp alleen in combinatie met lagetemperatuurverwarming (LTV, vloerverwarming, muurverwarming) omdat bij een warmtepomp de maximumtemperatuur tussen 35 en 45 graden C ligt (bij voorkeur zo laag mogelijk), dus veel lager dan de watertemperatuur van een conventionele cv-installatie (70 tot 90 graden C).
- Temperatuur van de verwarming en rendement: iedere graad verhoging van de temperatuur van centrale verwarming boven 35 graden C betekent een rendementsverlies van de warmtepomp van 2%.
-
Omdat aan de warmtepomp een aanzienlijke hoeveelheid energie dient te worden geleverd, is het zelf opwekken van elektriciteit niet alleen aan te bevelen maar vrijwel een vereiste, bijvoorbeeld met pv-panelen. Bij nieuwbouw geen probleem, bij bestaande bouw meestal geen probleem.  
- Ook de warmtecapaciteit van het gebouw en het materiaal waarin de vloerverwarmingsleidingen zijn gelegd (afwerkvloer en vloerbedekking) kunnen meespelen i.v.m. de langzame verwarming door het afgiftesysteem (lage temperatuur verwarming) en de lange opwarmtijd. Omdat een gebouw goed geďsoleerd moet zijn om voor een warmtepomp in aanmerking te komen, speelt dit probleem niet zo: de kamertemperatuur wordt dag en nacht vrijwel constant gehouden worden.
- De regeling van het systeem is van essentieel belang (vermijden lagedruk- of hogedrukstoring, geregelde of ongeregelde circulatiepompen, gemiddelde afgiftetemperatuur zo laag mogelijk, het begrip graadminuten). Een slecht ingeregelde warmtepomp verbruikt meer elektriciteit en gaat minder lang mee.
- Als er door de bron onvoldoende warmte wordt geleverd of als er een storing is in het systeem, dan wordt door sommige warmtepompen elektrisch warmte toegevoegd, ("ingebouwde bijverwarming") wat extra kosten geeft (tenzij deze elektriciteit zelf wordt opgewekt en salderend is). Met een bijverwarming of faseovergangsmateriaal (phase change material, pcm) kan in de winter ijsvorming worden vermeden doordat de warmte de buitenunit ontdooit.
- De warmtepomp maakt het soms mogelijk volledig onafhankelijk te zijn van gas, d.w.z. all-electric, dus ook elektrisch koken wat we in Nederland nog niet zo gewend zijn. All-electric bij bestaande woningen is op grote schaal vooralsnog niet reëel omdat die minder goed geďsoleerd zijn.
- Als niet uitsluitend van de warmtepomp gebruik wordt gemaakt, is sprake van een hybride systeem (zie ook hier), bijvoorbeeld een combinatie van een lucht-water-warmtepomp met een HR-ketel of met warmte-koude-opslag. De HR-ketel is meestal gasgestookt wat afhankelijkheid van gas inhoudt.
- Een bekende combinatie voor grotere gebouwen is die van warmtepomp en warmte-koude-opslag (wko, bodemwarmte); voor wko is een vergunning nodig. Vooralsnog lijkt een combinatie van warmtepomp en warmte-koude-opslag ideaal, maar uitsluitend voor grotere projecten en niet voor één of een paar woningen.
- De warmtepompsystemen met lucht als bron zijn minder duur dan die de bodem als bron gebruiken, maar schijnen minder efficiënt te zijn ("het systeem verbruikt veel elektriciteit en maakt herrie" en binnenkomende lucht moet bij buitentemperaturen onder nul, zelfs iets boven nul, verwarmd worden). Wanneer de elektriciteit op een "groene" manier wordt opgewekt, is dat allemaal wellicht geen probleem. Airco's en lucht-warmtepompen kunnen mogelijk ook een rol spelen in het omzetten van CO2 uit de lucht naar een andere stof (syngas o.d.).
- In combinatie met warmteterugwinning (wtw) kan ook de warme ventilatielucht (afvoer) worden gebruikt voor verwarming.
- Een combi-warmtepomp levert ook warm tapwater (naast warmte voor de centrale verwarming).
- Een solo-toestel levert uitsluitend warmte aan de cv; door een aparte, losse boiler wordt in warm tapwater voorzien.
- Een gasgestookte warmtepomp (bestaan die nog?) kan een hoger temperatuurniveau realiseren zonder negatieve gevolgen voor het rendement (in vergelijking met een elektrische warmtepomp; gasgestookte warmtepompen wordt bij grotere gebouwen en zwembaden e.d. toegepast).
- Een VRF-systeem is een andere naam voor een lucht-lucht-warmtepomp.
- Er zijn nogal wat parameters (afhankelijkheden) en veel warmtepompsystemen, dus het zoeken naar een juiste opstelling en instelling is tijdrovend. **)
- En, last but not least, als het Energiebedrijf de eigenaar is van de warmtebron dan moet vaak een aanzienlijk bedrag aan vastrecht worden betaald (een vastrecht van 1500 euro per jaar schijnt geen uitzondering te zijn!), waardoor de warmtepomp geen besparing oplevert maar de woonlasten juist met ca. 1000 euro per jaar kunnen stijgen (door o.m. extra hypotheeklasten en vastrecht)... Dit nadeel van een te hoog vastrecht geldt niet voor het warmtepompsysteem met lucht als bron, wel dat er een aanzienlijke hoeveelheid elektrische energie nodig is.


warmtepomp, principe van een luchtwarmtepomp;
klik voor groter:


bronnen voor een warmtepomp; bodem, water, buitenlucht of ventilatielucht;
klik voor groter (rensa verwarming en ventilatie):


afgifte van de warmte (of koelte) bij een warmtepomp; ventilator-collector of vloerverwarming;
klik voor groter (rensa verwarming en ventilatie):


schoorsteen als design-behuizing van de luchtwarmtepomp; een mogelijke oplossing om minder geluidshinder te hebben van de buitenunit?; "deze buitenunit staat als een schoorsteen op uw dak, beschermt uw luchtwarmtepomp tegen alle weersinvloeden en zorgt bovendien voor geluidsvermindering door positionering op het dak" aldus de fabrikant (model decorio van ubbink):


Documentatie
- Gebruiksaanwijzing Vaillant Geotherm Brijn Waterwarmtepompen


Met dank aan o.m. RVO, Energiesparen.

Zie ook brine-water warmtepomp en eventueel verbruik elektra en gas in een woonhuis.

Verg. betonkernactivering, warmtewisselaar.

Eng. heat pump

*) Er lijkt een warmtepomp te zijn waarvan de buitenunit geen lawaai maakt en waarvan het buitendeel niet bevriest, de thermodynamische warmtepomp (maar let op: van de weinige leveranciers van thermodynamische warmtepompen hebben wij er twee benaderd: de één geeft te kennen zich te richten op de zakelijke markt en de ander laat niets meer van zich horen...):  de thermodynamische warmtepomp haalt via een matzwart paneel (ziet er een beetje uit als een zonnepaneel) de energie uit de buitenlucht (maar zonder lawaaierige ventilator van de buitenunit) en maakt gebruik van een koelmiddel (R134A) dat zeer koel kan en een groot opnemend vermogen heeft. "Omdat het onderkoelde gas een kookpunt heeft van -30 graden C werkt het systeem ook als er geen zon is, 's nachts net zo goed als overdag, het produceert in tegenstelling tot een conventionele zonnecollector warm water van 55 graden C bij ieder weertype". Er zijn ook thermodynamische warmtepompen die 65 graden C leveren. De COP (Coefficient of Performance) is bij 10 graden C buitentemperatuur bijna 5 en zelfs bij -10 graden C nog meer dan 2,5. De compressor van deze warmtepomp maakt uiteraard ook enig geluid maar de binnenunit kan geďsoleerd worden. De panelen van de thermodynamische warmtepomp kunnen zelfs ónder de zonnepanelen gelegd worden. Er zijn thermodynamische warmtepompen die warm water (cv-water) én warm tapwater leveren. Het onderhoud is minimaal. Merken thermodynamische warmtepompen zijn o.m. Frythermo en Climer (maar, nogmaals: wie maakt ze en zijn ze echt betrouwbaar?).

*
*) Hopelijk is het nu aanzienlijk beter gesteld met de eerlijkheid over capaciteit, prijs, lawaai enz. van warmtepompen, maar wij willen u een aantal reacties uit ca. 2010 toch niet onthouden.
Een aantal negatieve reacties van bewoners over warmtepompen die, zo lijkt het, alle te maken hadden/hebben met de onervarenheid van leveranciers en installateurs van het project, maar waar wel een aantal lessen uit te leren waren/zijn:
"De warmtepomp blijkt vanwege het vele glas niet op snelle temperatuursveranderingen in de kamer te kunnen reageren. Het gevolg is dat de bijstook inkomt. En dat kost elektriciteit."
"Ze zeggen dat we allemaal behoefte hebben aan airconditioning. Dat vind ik één van de meest vervelende smoesjes. Bewoners nemen helemaal geen airco, hooguit in de slaapkamer. Je gaat de mensen voorliegen dat ze besparen op de stroomkosten van een airco."
"Tijdens de presentatie op de VSK (2010) noemde iemand de warmtepomp de toekomstige woekerpolis."
"Mensen betalen veel geld voor warmtepompen en krijgen daar vaak nauwelijks besparing voor terug."
"Eén van onze leden was heel enthousiast over een project met huizen met een EPC van 0,4. Maar spreek je de bewoners, die gebruiken geen gas maar wél elektra en wel 9.000 kWh per jaar. Dat is geen financiële prikkel."
"De warmtepompen gaan stuk doordat de compressor of verdamper invriest. Ook is het mogelijk dat door onbalans heet aanvoerwater van de warmtepomp direct de retour van de warmtepomp in gaat. Nu de garantietermijn van de warmtepompen voor de eerste bewoners verstreken is, moeten ze zelf de reparatiekosten betalen."
"De bronwateraansluiting leverde te weinig water voor de warmtepomp."
"In het hele project ontbreken warmtebuffers zodat de warmtepompen gaan pendelen. Draaitijden komen meestal niet boven de vijf minuten. Dit pendelen is funest voor het rendement en uiteindelijk ook voor de compressor. Een adviseur, van Duitse komaf verbaasde zich over de installaties in Zutphen en vertelde dat warmtepompen in zijn thuisland op een groot buffervat zijn aangesloten zodat ze urenlang met goedkope nachtstroom kunnen draaien."
"Een warmtepomp is niet geschikt om watertemperaturen boven de 45 °C mee te maken, dus warmtapwater moet je er niet mee willen maken. Ze zijn dan inefficiënt. Ook is het niet mogelijk om met meerdere personen achter elkaar onder de douche te gaan, laat staan een bad te nemen. Die nadelen zijn allemaal niet verteld!"
"Bovenmatig installatiegeluid: de geluidslast is ruim boven de 30dB. In de zomer wordt bij een aantal bewoners daarom gekozen voor rust in plaats van koeling door de stekker van de distributiepomp van het afgiftecircuit eruit te trekken. Doordat er in die woningen geen gebruik wordt gemaakt van passieve koeling betekent dit dat er ook geen warmte in de bodem wordt teruggebracht."
"Soms moet (elektrisch) worden bijgestookt om een comfortabele ruimtetemperatuur van 20 graden te krijgen. Een andere klacht van de bewoners is dat de temperatuur op de bovenverdieping en de benedenverdieping niet apart regelbaar is. Als het beneden warm genoeg is, slaat de warmtepomp af terwijl het boven nog koud is."

Vergelijkbaar zijn de problemen bij de
Rijksuniversiteit Groningen (RUG) met een miljoenenstrop door problemen met de klimaatbeheersing in het verblijf voor proefdieren (bron Nu, 28 okt 2011): 
"De temperatuur en luchtvochtigheid kunnen niet goed worden geregeld, waardoor experimenten niet altijd goed worden uitgevoerd. Een nieuw pand van de universiteit dat begin dit jaar in gebruik is genomen wordt verwarmd door warmtekoudeopslag. Dat systeem kan de temperatuur niet altijd constant houden. "Als het morgen een stuk kouder is dan vandaag duurt het even voordat de temperatuur weer op peil is", legt een woordvoerder uit. De temperatuurschommelingen hebben gevolgen voor de experimenten. De kosten om het systeem aan te passen lopen op tot vier miljoen euro. Wie verantwoordelijk is voor de strop is nog onduidelijk."

Warmtepomp gevoelig voor fouten (uit Gawalo 2010-05).