akoestiek

Akoestiek is de eigenschap van een ruimte met betrekking tot de voortplanting en verbreiding van geluid in die ruimte (Van Dale). 

Geluid in een ruimte wordt deels geabsorbeerd en deels weerkaatst door de materialen en objecten in die ruimte (muren, plafond, vloerbedekking, gordijnen, stoelen e.d.). Naast de klank zelf kan weerkaatsing (galm) optreden. "Omdat galm aan het geluid een wat rijkere klank geeft is een relatief lange nagalmtijd gewenst voor ruimten waarin muziek wordt geproduceerd. Galm in de lagere frequenties draagt bij aan hetgeen kan worden omschreven als warmte van het geluid. Galm in de hogere frequenties vergroot de helderheid van het geluid."

Voorbeelden van akoestiek: 
- een Romeins theater had ondanks de grootte vaak een goede akoestiek
- een kerk heeft voor bijvoorbeeld orgelmuziek een goede nagalm nodig (maar maakt het verstaan van de sprekers moeilijker)
- een kale ruimte klinkt ook echt hol en veroorzaakt een lange nagalmtijd, wat het gesproken woord moeilijk verstaanbaar maakt.

In elk punt van de ruimte kan geluid anders klinken. Het is zeer moeilijk een ruimte een "natuurlijk" klinkende akoestiek te geven, die ook nog eens afhankelijk is van het type geluid zoals:
- muziek (symfonisch orkest, kamermuziek e.d.)
- spraak
- toneel
- zang
- opera
- koor.

Voor een goede balans wil men dus de galm vaak dempen, maar niet volledig wegnemen; soms wil men juist de galm wat verlengen (in een kleine zaal). Dit wordt onder meer bereikt door het ophangen van gordijnen, het gebruik van akoestische systeemplafonds, vaste objecten op bepaalde plaatsen en digitaal. Om de concertzaal De Doelen in Rotterdam een goede akoestiek te geven, zijn onder meer vele speciaal voor deze zaal gefabriceerde "afgevlakte blokken" op de wanden toegepast (bij de bouw waren er ook nog geen digitale mogelijkheden om de akoestiek te variŽren).
De digitale variant wordt ook wel virtuele akoestiek genoemd. Virtuele akoestiek kan, bij wijze van spreken, elke ruimte de gewenste akoestiek geven. Steeds meer concertzalen worden uitgevoerd met virtuele akoestiek omdat het de gebruiksmogelijkheden van de zaal vergroot: de zaal kan ingesteld worden voor het gewenste gebruik (muziek, zang e.d.). Resultaat is een niet alleen een betere akoestiek (dan bouwkundig haalbaar is) maar ook een betere exploitatie van vastgoed (meer mensen kunnen er gebruik maken van de multipurpose space).  

O.m. Acoustic Control Systems ACS kan met variabele akoestiek van een muziekzaal, concertzaal of kleine zaal een multipurpose space maken: "De ACS processor genereert geluidsreflecties waarbij opbouw, niveau, timing en frequentiespectrum goed zijn. Elke luidspreker ontvangt een ander signaal, afhankelijk van de plaats van de luidspreker in de zaal, terwijl alle luidsprekers samen de gewenste akoestiek weergeven. Er zijn verschillende akoestische presets geprogrammeerd, die door de gebruiker eenvoudig met een afstandsbediening te kiezen zijn." ACS vermeldt ook bijvoorbeeld: "Om de akoestiek van de zaal aan te passen moet ACS weten hoe volgens de opdrachtgever de zaal ideaal zou moeten klinken. Aan de hand van de wensenlijst kan worden bepaald waar welke reflecties en nagalm en met welke klankkleur nodig zijn. Elk onderdeel van de variabele akoestiek kan verschillend per locatie worden ingesteld, zodat de beste resultaten worden behaald. Door gebruik te maken van een microfoon array [een rij microfoons] met een hoge resolutie en zeer geavanceerde digitale processing is het mogelijk om de gewenste akoestiek te realiseren, ongeacht de locatie. Verbetering in de zaal (het publiek), de orkestbak en ook op het podium voor de artiesten ter bevordering van het samenspel. In de praktijk is met een variabele akoestiek de akoestiek in de zaal met een druk op de knop aan te passen van spraak naar muziek (in diverse vormen), zonder ingrijpende bouwkundige aanpassingen of tijdrovende handelingen."

Voor een goede akoestiek kunnen ook speciale, geperforeerde bakstenen worden gebruikt.
Ook geperforeerde panelen aan plafond of muur kunnen de akoestiek verbeteren.
Verder bestaan er akoestische pleisters (o.m. Brander Acoustuc, "een verspuitbaar akoestisch pleistersysteem, dat geschikt is voor het afwerken van plafonds en wanden in ruimten waar nagalm ontstaat").


akoestiek, romeins theater aspensos, turkije:


akoestiek, verschillende nagalmtijden;
klik voor het filmpje (het geluidburo):


akoestiek in de grote zaal van de doelen, rotterdam, deels door de "blokken" op de wanden, door het plafond en de stoelen:


orkest-schaal voor een betere akoestiek en registratie (acoustic control systems acs):


variabele akoestiek voor multipurpose spaces: akoestiek aan de hand van een veelheid aan luidsprekers in de zaal en microfoons op het podium; klik voor groter! (acoustic control systems acs):


de speciale baksteen voor een betere akoestiek: een "akoestische keramische muur", bijvoorbeeld om de akoestiek te verbeteren van een gymzaal of van een overdekte binnenhof; "met acoustical sgft plaatst u snel en makkelijk een complete constructieve muur met een hoog geluidsabsorptievermogen";
klik voor een voorbeeld (de acoustic brick van st. joris keramische industrie, in verschillende kleuren leverbaar):


akoestisch materiaal airborn, in een veelheid aan materialen;
klik voor groter! (sonogamma):


akoestische panelen van owa akoestiek en design:


Documentatie
- Acoustic "From Idea to Implementation" (van Acoustic Control Systems ACS, o.m. voor meervoudig gebruik concertzalen, variabele akoestiek, softwarematig aanpassen akoestiek)

- Theaters, concertzalen e.d. voorzien van akoestische systemen van ACS 

- Akoestisch pleistersysteem Brander Acoustuc (van Brander)

- Akoestisch materiaal Airborn (van Sonogamma)

- Akoestische panelen (van Owa akoestiek en design)

- Akoestiekpagina van Rockwool (van Rockwool)


De term akoestiek is afkomstig uit het Griekse akoustikůs (betreffende het horen).

Met dank aan o.m. St. Joris, Brander Acoustuc, Sonus, Rockwool, OWA Akoestiek en Design, Sonogamma en Acoustic Control Systems ACS.

Zie ook bouwakoestiek, bouwakoestische oplossingen, geluidsisolatie, absorptie (geluidsabsorptie), akoestisch doormeten betonpaal, bouwfysica, cannelurevulling, rubbercement, systeemplafond, trilling (ook voor hinder door trillingen), zwevende dekvloer.

Eng. acoustics (altijd meervoud)