home  

discl. / ©, lid NVJ

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
Toets een onderwerp in het zoekboxje, of
klik op één van de letters A..Z hierboven.


gemaal

 

gemaal

Een gemaal is een gebouw of ruimte met een opstelling om water uit een gebied naar een hoger gelegen gebied te brengen, in verband met teveel water aan de lage kant (afvoer, wateroverschot) of te weinig water aan de hoge kant (aanvoer, waterbehoefte).
Een gemaal kan ook toegepast worden voor irrigatie van een gebied.

We onderscheiden naar functie van het gemaal:
- poldergemaal (bij een teveel aan water in de polder wordt het water uit de polder uitgeslagen op de boezem)
- boezemgemaal (bij een teveel aan water in de boezem wordt het water uit de boezem gestuwd naar het buitenwater, bijvoorbeeld als de uitwateringssluis tekortschiet of afwezig is)
- pompgemaal (stuwt water uit een lager gebied naar een hoger gebied wanneer in droge tijden het waterpeil in dat hoge gebied te laag is, bijvoorbeeld om de bevaarbaarheid te garanderen of om het zoute water tegen te gaan dat bij extreme droogte te ver de rivier in komt)
- rioolgemaal (een persleiding stuwt rioolwater naar een hogere leiding).

Een gemaal bestaat uit drie delen:
- het gebouw waarin de pompen en motoren staan
- de zuigleiding met het benedenhoofd (gebouwdeel in verbinding met het lagere gebied)
- de persleidingen met het bovenhoofd.

De benaming van gemalen wordt ook wel aangeduid met de aandrijftechniek (historische volgorde):
- een molen (windkacht)
- een stoomgemaal (stoommachine; sommige stoomgemalen worden ingezet wanneer het afvoeren van water door de de nieuwere gemalen niet voldoende is)
- een dieselgemaal (dieselmotor)
- een elektrogemaal (elektromotor).

De benaming van de pompen die het water omhoog moeten brengen (opvoertechniek):
- schroef van Archimedes (vijzel)
- scheprad (lijkt op een waterrad van een molen)
- zuigerpomp (elektrische pomp met zuigtechniek)
- schroefpomp (goed passende schroef in leiding stuwt water omhoog)
- centrifugaalpomp (vergelijkbaar met de schroefpomp).


droogmakerij met polder, sloot, molen, (polder)gemaal, dijk, kanaal of boezem:


gemaal katwijk (zie bij shake-hands);
klik voor de volledige afbeelding (foto paul van galen, beeldbank cultureel erfgoed document 523181):


woudagemaal bij lemmer, zicht op de voorzijde, boezemzijde, grootste stoomgemaal ter wereld, met centrifugaalpompen (foto a.j. van der wal, beeldbank cultureel erfgoed document 413091):


Eng. (water) pumping station, pump house; (het motorische deel) pumping engine