waterkrachtcentrale, hydro-elektrische centrale 
Ook, soms: hydraulische centrale. Een waterkrachtcentrale is een elektriciteitscentrale waarbij de kracht van stromend water een turbine aandrijft die elektriciteit opwekt: de draaiende beweging van de waterraderen in de turbine wordt in de generator omgezet in een elektrische stroom. 
Waterkrachtcentrales leveren groene stroom.

We vinden waterkrachtcentrales in de bergen (bij een stuwmeer, bij een spaarbekken) en in rivieren. Vaak is de stuwdam kunstmatig aangelegd om een groot, hoog meer te creŽren zodat er langdurig elektriciteit opgewekt kan worden.


 
Voordelen van waterkrachtcentrales
- water is onuitputtelijk en daarmee duurzaam (zee en zon geven wolken -- geven regen en sneeuw -- komt in rivieren -- geeft de mogelijkheid voor een waterkrachtcentrale; vandaar groene stroom of groene energie; een teveel aan water vindt via een uitloop zijn weg naar de lager gelegen rivier)
- waterkrachtcentrale is in beginsel schoon; er treedt nauwelijks vervuiling op
- in bergstreken is vaak ruimte om niet al te complex een groot meer aan te leggen
- bij grote stuwmeren kunnen erop uitkomende rivieren voor aanvulling van het meer zorgen
- bij kleinere stuwmeren/spaarbekkens zonder aanvoer uit rivieren o.d. kan kunstmatig (elektrisch) het water in het spaarbekken aangevuld worden door het vanuit een lager punt op te pompen op momenten dat elektrische stroom goedkoop is (door veel zon of wind o.d.)
- gemakkelijk op- en af te schakelen als er meer resp. minder elektriciteit nodig is
- stuwmeer kan ook fungeren als bekken voor drinkwater of water voor de landbouw
- de geproduceerde elektriciteit is goedkoop; er is eigenlijk alleen het onderhoud van de apparatuur en gebouwen; er zijn geen transportkosten om brandstof o.d. aan te voeren
- voor CO2-volgers: er komt geen CO2 vrij.

Nadelen van waterkrachtcentrales
- er zijn eigenlijk wel bergen nodig of een zeer groot kunstmatig meer; voor BelgiŽ is dat geen probleem i.v.m. de Ardennen; voor Nederland is dat mogelijk wanneer er een kunstmatig betonnen meer (spaarbekken) gebouwd zou worden, in zee kan ook, dat gevuld wordt door hemelwater en wanneer de stroom goedkoop is
- voor vissen een probleem, vooral de vismigratie: vissen kunnen niet van een gebied naar andere en "verdwijnen" in de turbines; er kunnen vistrappen zijn om de stuwdam te passeren
- water moet aangevuld worden, ook in drogere tijden als er geen of weinig aanvoer is door de rivieren die erop uitmonden
- de stroming van de rivier tot de stuwdam verandert meestal aanzienlijk en het water in de stuwdam staat vooral stil; beide situaties kunnen leiden tot "dood water" in de stuwdam
- bij een kunstmatig stuwmeer zijn er vaak dorpen en grote leefgebieden van dieren die verloren gaan
- niet aan te leggen in aardbevingsgevoelige gebieden of als vermoed wordt dat de grote watermassa of de enorme stuwdam teveel zettingen geeft.

Voorbeelden van waterkrachtcentrales
- spaarbekkencentrale (pompaccumulatiecentrale, pompcentrale, hydro-elektrische centrale met spaarbekken, stuwmeer, valmeer, waterkrachtmeer)
- centrale met stuwdam (is een soort spaarbekkencentrale maar dan is het stuwmeer enorm veel groter), ook vaak gebruikt als "opslag" voor drinkwater of voor de landbouw (water voor gewassen e.d.)
- bergcentrale (water van een hoger bekken stroomt via leidingen naar een lager gelegen gebied waar het pas door de turbine gaat en elektriciteit opwekt; voordeel is dat er geen enorme stroom spuitend water uit de stuwdam komt omdat de turbine en generator bij de rivier liggen die het water verder voert)
- riviercentrale (stromend water centrale; in Nederland op zeer beperkte schaal en vooral in Maas, Lek en Nederrijn, produceren samen ca. 100 GWh per jaar, ca. 0,1% van de totaal opgewekte elektriciteit in Nederland (2018); in BelgiŽ kwam in datzelfde jaar 2% van de in BelgiŽ opgewekte elektriciteit uit de ca. 130 waterkrachtcentrales, de meeste uiteraard in WalloniŽ, die ca. 1300 GWh per jaar produceren)
- mobiele waterkrachtcentrale is een verplaatsbare riviercentrale in een kleinere vorm
- getijdencentrale 
- golfslagcentrale 
- watermolen (ook, soms: waterwiel; al eeuwen wordt water gebruikt om iets aan te drijven; pas later toegepast om elektriciteit op te wekken).

Een andere vorm van elektriciteitscentrale die met water heeft te maken, is de osmose-centrale, waar elektriciteit wordt opgewekt door het verschil in zoutconcentratie tussen zeewater en zoet water (ook wel genoemd blue energy, blauwe energie, centrale voor omgekeerde elektrodialyse, blauwe-energie-centrale, salinity gradient power SGP). 

Vermogen en productie van elektriciteit
Het vermogen aan energie is afhankelijk van het hoogteverschil dat overbrugd wordt en van het debiet van het water door de leidingen.
De formule van het vermogen van een waterkrachtcentrale is:

P = ρ * g * Q * h * η

waarbij inderdaad het debiet en de valhoogte echte variabelen zijn:
P = vermogen [Watt]
ρ = dichtheid van water, dus 1000 [kg/m3]
g = valversnelling (t.g.v. zwaartekracht), dus ca. 10 [m/s2]
Q = debiet [m3/s] (ook wel φ volumestroom)
h = valhoogte [m]
η = rendement (verhouding geleverde energie gedeeld door toegevoerde energie; rendement is vaak ca. 80%), dus 0,8.

De hoeveelheid geproduceerde elektrische energie in een jaar wordt uitgedrukt in Wh (WattHour, WattUur), dus aantal Watt * aantal uren in een jaar volle productie (vollast-uren). Dat is het nooit; ervaringscijfers geven 25-30% van die maximale waarde, dus:

Elektriciteitsproductie per jaar [Wh] = 
Vermogen [W] * 24 * 365 * 0,25


Documentatie
- Waterkracht (werkstuk over waterkracht van Filip Doucť en Annick Dexters) 

Eng. hydroelectric power station, hydroelectric station