Een warmtewisselaar is een apparaat dat warmte van het ene
medium overbrengt naar het andere. Het medium is een gas (bv. lucht of stoom) of een
vloeistof (bv. water). Zo zijn warmtewisselaars mogelijk tussen lucht-lucht,
lucht-water en water-water. "Een ideale warmtewisselaar koelt het eerste medium af tot de temperatuur waarmee de tweede begon en omgekeerd."
Als we de warmteafdracht tussen bijvoorbeeld warm en koud water in twee aparte
buizen beschouwen (afbeelding rechts en geheel onderaan) dan kan de richting van
de koude stroom dezelfde zijn als die van de warme stroom (meestroomprincipe),
maar ook tegengesteld daaraan (het tegenstroomprincipe, afbeelding rechts). Het tegenstroomprincipe
heeft het meeste rendement, omdat het temperatuurverschil tussen warme en koude
stroom ongeveer gelijk blijft over de gehele afstand waarover in de
warmtewisselaar warmteoverdracht plaatsvindt:
het temperatuursverschil
tussen de hete en de koude stroom neemt af, gezien vanaf het begin van de
warmteoverdacht tot het einde daarvan
het temperatuursverschil
tussen de hete en de koude stroom blijft bij tegenstroom ongeveer gelijk,
wat een beter rendement geeft (er kan "per afstand" meer warmte
worden overgedragen)
Een klein aantal van de vele toepassingen van de warmtewisselaar:
- bij een hoogrendement cv-ketel zorgt de tapwater-warmtewisselaar ervoor dat het koude tapwater
opgewarmd wordt door de warme afvoergassen van de ketel (de rookgassen koelen af
en de warmte die ontstaat door condensatie
wordt benut)
- in een ventilatiesysteem met balansventilatie
wordt in de winter de koude verse buitenlucht verwarmd door de afgevoerde
warme lucht uit de woning (in dit geval gaat het om lucht-lucht warmteoverdracht)
- bij warmte-koude-opslag
zorgt de warmtewisselaar voor warmteoverdracht tussen de koude en warme
"buizen" (afbeelding rechtsboven)
- in bijvoorbeeld de tuinbouw worden warmtewisselaars gebruikt om in hete zomers
koelere lucht in de kas te brengen door gebruik te maken van koud grondwater
(bv. met de dunnedraad warmtewisselaar van HSH);
hier betreft het lucht-water-warmteoverdracht
- een douche-warmtewisselaar verwarmt het koude douchewater vóór mbv. het
afgevoerde warme douchewater; het gaat hier om water-water-warmteoverdracht.
de interessante warmtewisselaar in een hr-ketel van intergas:
een excellente en duidelijke afbeelding van een buisvormige warmtewisselaar,
foto koenb (public domain, wikipedia):