Het dak als "vijfde gevel" duidt op de aandacht en uitstraling die een dak kan hebben: een multifunctioneel dak.
Naast wind- en waterdichtheid, thermische isolatie, toe- en afvoer van rookgas en ventilatie, en uiteraard het benutten van de overkapte ruimte, is er meer interesse voor het dak vanuit architectonisch en praktisch oogpunt.
Hoewel de term "vijfde gevel" eigenlijk uitsluitend bij platte daken wordt toegepast, kan het hellende dak ook extra's bieden die vooral de uitstraling vergroten.
Platte daken
Platte daken kunnen vaak belangrijke architectonische en gebruiksaspecten hebben:
- grote overstekken (zie foto)
- inpandige hoekbalkons (zie foto)
- adembenemende omgeving (ruimte, horizon, interessante uitzichten)
- rust en frisse lucht
- tuin en verblijfplaats met tuin-fauteuils en zitbanken (dakterras, recreatiedak)
- speel-tuin op het dak
- groen (groendak, klimaatdak) of een andere multifunctioneel dak
- dak voor (tijdelijke) opslag van water (retentie)
- "klimaatdak" (een soort groen dak versie 2.0 waar rijkelijk gestrooid wordt met termen als circulair, klimaatdaptief, biodiversiteit, CO2-reductie)
- infinity pool (een quasi-oneindig zwembad op/in het platte dak van een hoog gebouw)
- geliefde uitbreiding van het penthouse
- drager van energieleveranciers als pv-panelen (zonnepanelen), warmtepomp, airco e.d.
- drager van lichtbrengers als lichtstraten, daglichtbuizen e.d.
villa henny, amersfoortseweg 11a, huis ter heide, 1915, eerste villa met betonskelet, gelijkenis met bouw van frank lloyd wright; arch. r. van 't hoff; klik voor groter (foto a.h.c. schollen (ton), doc 207810, beeldbank cultureel erfgoed):
Hellende daken
Let op: bij hellende daken wordt eigenlijk niet gesproken over de "vijfde gevel", maar ook hier kunnen architectonische aspecten en faciliteiten een grote rol spelen, zij het duidelijk minder multifunctioneel dan bij het platte dak:
- ingebouwde pv-panelen (Building Integrated PhotoVoltaics BIPV en daarmee niet zo afstotend als de ouderwetse donkere zonnepanelen op rode pannen)
- gebruik van andere materialen of vormen dan traditionele dakpannen (strakke donkergrijze platte pannen, metalen dak)
- uitzonderlijke dakkapellen
- drager van energieleveranciers als zonnepanelen, warmtepomp, airco e.d.
De term is wellicht gemunt door architect R. van 't Hoff voor zijn Villa Henny, Amersfoortseweg 11a, Huis ter Heide, 1915, eerste villa met betonskelet, gelijkenis met bouw van Frank Lloyd Wright.
Met dank aan o.m. Ubbink en het boek "Architectuur en stedenbouw in de provincie Utrecht - 1850-1940".
Zie gevel.
Verg. blinde gevel, dove gevel.
