irritaties woningnood

Waarom er nog steeds veel te weinig woningen gebouwd worden (versie 14 nov 2026)

(a) Een gek maar aantrekkelijk politiek voorstel voor 1 miljoen nieuwe woningen en extreme isolatie van 3 miljoen bestaande woningen

We verhogen onze staatsschuld tot het percentage dat België heeft (het gaat toch niet echt slecht met België).

Voor de cijfers zie Eurostat (of klik op de afbeelding rechts), met dank aan Waals Weekblad.

De totaal schuldenlast van de landen in de EU is (op 30 okt 2026): 16.157 miljard euro,
dus een paar honderd miljard meer of minder maakt niets uit. 

De schuldenlast resp. schuldpercentage van het landelijke BBP (Bruto Binnenlands Product):

Als we ons vergelijken met het wonderschone België, dan mogen we onze schuld aanzienlijk verhogen

NL mag in dat geval een schuld hebben van 109% van 1.320 miljard = 1.438 miljard (schuld nieuw).
NL heeft aan schuld 581 miljard (schuld oud).
NL mag extra "lenen" 1.438 -/- 1.320 = 875 miljard.

Van die 875 miljard euro "extra" kunnen we veel leuke dingen doen:

• De helft voor eenvoudige, maar extreem geïsoleerde sociale woningen bouwen (prefab, relatief goedkoop en snel te bouwen) met woningprijs 400.000 euro (is vrij hoog bedrag nog). 437.000 miljoen / 0,4 miljoen, dus
  = ruim 1 miljoen nieuwe sociale woningen die extreem energiezuinig zijn.
• Die andere helft gebruiken we bijvoorbeeld om een paar miljoen woningen extreem te isoleren en van het gas af te laten gaan (hoeft niet meteen i.v.m. netcongestie), voor 150.000 euro per woning ; 437.000 miljoen / 0,15 miljoen, dus
  = bijna 3 miljoen bestaande woningen die extreem energiezuinig worden.

Laten we ook eens geen netto-betaler aan de EU worden.
Wat houdt ons tegen...? 

(b) De echte problemen en mogelijke oplossingen

• Netcongestie maakt het op veel plaatsen vrijwel onmogelijk "stroom" voor nieuwbouw of uitbreiding te regelen. Zelfs eind 2026 bakkeleien bijvoorbeeld gemeenten en provincie nog over de plaats en andere aspecten van de broodnodige uitbreiding van het elektriciteitsnet (detail van het artikel in het AD van di 6 okt 2026).
  De overheid én TenneT én de netbeheerders hebben het probleem jarenlang voor zich uit geschoven. De netbeheerders doen wel veel om de congestie tegen te gaan, zoals afspraken met grote bedrijven om de productie op- of af te schaken en de opslag van stroom in grote batterijen, maar iedereen staat nog steeds met de handen in het haar. Gelukkig zijn er nog een paar bouwers die simpelweg een forse stroomgenerator plaatsen zolang er nog geen "normale" elektriciteit leverbaar is (wel wéér kostenverhogend). 
  Maar wie is het slachtoffer? Niet de overheid, niet TenneT, niet de netbeheerders maar de burgers, de woningzoekenden. 
  Zie eventueel netcongestie.
  
  
• De mismatch wat gebouwd wordt en wat huizenzoekers willen, is vrij groot. "De overheid" heeft om diverse redenen liever dat er appartementen gebouwd worden (in plaats van grondgebonden woningen zoals rijtjeshuizen e.d.):
  - er mag bijna uitsluitend in stedelijk gebied gebouwd worden (en dan kom je al snel op appartementsgebouwen)
  - door de strenge bouweisen (duurzaamheid, exorbitante milieuregels, minimale percentages goedkope woningen) komen overheid en projectontwikkelaar al snel uit op appartementen
  - door de gestegen bouwkosten (grondkosten, materiaal, loonkosten) is er meer aandacht voor appartementen en dan bij voorkeur kleinere
  - senioren in grote bestaande woningen wil men in kleine appartementjes krijgen terwijl die wens nogal beperkt is.
  
  
• Het milieu heeft in Nederland veel teveel aandacht gekregen. Ambtenaren uit alle geledingen (maar vooral de provincies) huren voor veel gemeenschapsgeld mensen in om de natuur zoveel mogelijk te sparen. Ecologen en andere mensen die niet begrijpen wat significantie is, hebben de grenzen van stikstofdepositie veel te laag gesteld waardoor er nauwelijks woningen gebouwd kunnen worden.
  Groendrammers maken onze gehele kust van Zeeuws-Vlaanderen tot Groningen tot onaantastbaar natuurgebied: dit voornemen van minister Jaimi van Essen (Natuur, D66) maakt woningbouw en alle andere normale maatschappelijke activiteiten aan de kust onmogelijk omdat onze gehele kust tot Natura-2000 gebied wordt verklaard (artikel in het AD van 2 jun 2026). 
  Is minister Van Essen vergeten dat een groot deel van de andere Natura-2000 gebieden al zoveel narigheid heeft gebracht, o.m. door verbod op woningbouw (mede door de overheid overgenomen veel te strenge stikstofnormen)?
  Zie eventueel significantie, stikstofcrisis , stikstof en boeren en groene dwang.
  
  
• Nieuwbouw mag alleen maar "binnenstedelijk". Het verdichten, optoppen, straatje extra, parkeerpleintjes weg, parkeergarages slopen, van alles wordt aangegrepen om maar een paar huizen te bouwen. Want nee, er mag bijna geen weilandje voor woningbouw bestemd worden, alles wat maar met "natuur" te maken heeft, is God geworden voor bijna-religieus fanatieke milieumensen.
  Zie eventueel o.m. verdichten, optoppen.
  
  
• Herbestemmen van lege kantoren naar woningbouw is vaak een ambtelijke tragedie, eindeloos overleg, geen goed openbaar vervoer naar de bedrijventerreinen (want dat moet immers eerst!).
  Zie eventueel herbestemming.
  
  
• Nieuwe woonwijk, maar eerst openbaar vervoer. Het groenzuchtige verzet tegen alles wat met auto's te maken heeft (ook tegen elektrische auto's blijkbaar) wordt zover doorgezet dat er eerst duur openbaar vervoer met trein of tram moet komen, voordat er één woning gebouwd mag worden. Zot.
  
  
• Windmolens belemmeren woningbouw. Er moeten zo nodig windturbines op land worden gebouwd en niet op zee waardoor grote gebieden niet meer geschikt zijn voor woningbouw.
  
  
• Bouwgrond te duur. Bouwgrond wordt door boeren te lang vastgehouden om een zo hoog mogelijke prijs te hebben én door gemeenten weer veel te duur verkocht waardoor de stichtingskosten van woningen te hoog zijn. (In de normale wereld word je onteigend en krijg je minder dan de reguliere waarde, maar dat geldt niet voor boeren blijkbaar.)
  
  
• Landbouwgrond omvat 54% van Nederland, woningen slechts 8%. "We hebben nu 8 miljoen woningen op 6% van het oppervlak van Nederland." (Dura Vermeer) "Voor de teelt van landbouwgewassen is 1 799 duizend hectare in gebruik. Dat is 54 procent van de landoppervlakte van Nederland." (CBS)
  Als er slechts 2% van die landbouwgrond (dus ca. 1% van Nederlans landoppervlakte) bestemd wordt voor woningbouw kunnen we meer dan 1 miljoen woningen bouwen.
  
  
• Bouwgrond te schaars door milieu. Door de extreme focus op natuur mag er sowieso bijna nergens meer gebouwd worden. Een enkel wat zeldzamer plantje of diertje is veel belangrijker dan woningen voor de bevolking. Maar over de miljoenen dieren die in de intensieve veeteelt en pluimveeteelt worden gemarteld hoor je die milieumensen niet! Die eenzijdige, te idealistische instelling blokkeert hun weldenken en daarmee ook de woningbouw.
  
  
• Projectontwikkelaars verdienen teveel geld aan nieuwbouw. Het overlaten van de woningbouw aan projectontwikkelaars is één van de grootste fouten van de overheid, maar wel zo makkelijk voor de gemeenten. (Juist voor sociale woningbouw lijkt een projectontwikkelaar een foutieve invalshoek.) 
  Zie eventueel projectontwikkelaar.
  
  
• Procedures te ingewikkeld, vergunningverlening duurt veel te lang. De procedures bij de overheid, vooral gemeenten en provincies, zijn veel te ingewikkeld, veel te langdurig, veel teveel gemeut van allerlei ambtelijke organen. Niet alleen voor grote projecten, zelfs voor een kleine aanpassing van je woning is er veel onnodig gemiezemuis door blijkbaar gefrustreerde gemeente-ambtenaren. 
  Zo zijn er ook vaste percentages voor sociale woningbouw waar gemeenten zich aan (moeten?) houden. Hierdoor wordt een project woningen bouwen steeds moeilijker. Voor sociale woningbouw is immers minder geld beschikbaar wat voor ontwikkelaars en aannemers niet zo heel interessant is.
  Alles gaat met zo'n slakkengang dat er ook nog eens een permanete mismatch is tussen wat "men" wil van een woning en wat "de overheid" denkt dat er nodig is.
  
  
• Bezwaren van omwonenden. De zachte sector is in de overheid zover doorgedrongen dat er veel teveel mogelijkheden zijn om woningbouwplannen tegen te houden. Het is zelfs zó dat klagers voor tonnen afgekocht worden als ze hun bezwaar intrekken.
  "Inspraak" is gegroeid tot een wangedrocht waardoor de bouwen van woningen vaak een jaar of 10 duurt van plan tot oplevering! Wonderlijk.
  
  
• Volkshuisvesting overgelaten "aan de markt". Een vervelende misstap was de volkshuisvesting over te laten aan de markt. De overheid dacht in haar eenvoud dat we wel voldoende (sociale) woningen hadden en dat ook dit onderdeel van de overheidstaken aan de marktwerking overgelaten kon worden. Natuurlijk, wel zeer prettig voor de overheid, elke overheidsdienst die marktgestuurd wordt (niet meer tot de overheid behoort), brengt de overheid veel geld op: minder ambtenaren, minder dure huisvesting voor ambtenaren, maar vooral veel BTW op de producten (over producten van de overheid wordt geen BTW gerekend). Dus win-win-win voor de overheid, maar ook hier weer verlies voor de burgers (net als bij de energie e.d.).
  Zie eventueel volkshuisvesting. 
  
  
• Gebrek aan inzicht bij de centrale overheid. Omdat de overheid in de economische crisis vanaf 2008 (tot ca. 2013 maar de problemen ebben nog steeds na) niet anticyclisch veel woningen liet bouwen, zijn veel vaklui uit "de bouw" ontslagen: toen aannemers nog voor een habbekrats hun bouwvakkers aan het werk wilden houden, had de overheid toe moeten slaan. Die ontslagen bouwvakkers hebben nu óf ander werk gevonden óf zijn zzp-er geworden (en verdienen nu heel leuk, omdat de burgers geen aannemer kunnen vinden voor hun verbouwing). 
  Toen de economie weer was aangetrokken:
  - was de bouwprijs van nieuwe woningen ongeveer 750 euro per m2 woonoppervlakte (in 2012, zelfs nog geen 700 euro in 2014), daarna nam de prijs weer sterk toe tot bijvoorbeeld 1245 in 2025; als de overheid in de daljaren huizen had laten bouwen zou dat dus ongeveer 40% goedkoper zijn geweest dan nu... 
  - was er een enorm arbeidstekort in de bouw, en dat is nu nog zo (situatie 2026).
  
  
• Vaklui opleiden is al een tijdje uit de mode. Omdat de overheid en veel burgers de jongeren duidelijk gemaakt hebben dat ons land zich moet focussen op "dienstverlening" en niet op technisch kunnen, willen veel jongelui hun handen niet vuil maken en kiezen er minder voor technische opleidingen (o.m. ook de bouw). Schrijnend is dat die kantoorbanen niet alleen vaak compleet nutteloos zijn, maar ook nog beter betalen (waardoor jongeren toch liever zo'n nonsens-baan hebben).
  
  
• Bouwen van woningen verkeert nog steeds in primitieve fase. Al meer dan een halve eeuw wordt er gesproken en geschreven over prefab, modulair bouwen, industrieel bouwen e.d., maar de bouw is voor het grootste deel nog zo ontzettend "dom" stapelen. Dat kost niet alleen veel arbeidskrachten (die er niet zijn), maar is ook veel duurder.
  De overheid had hier een leidende rol kunnen vervullen, maar helaas was zij de grote, stille afwezige...
  Zie eventueel modulair bouwen (ifd), industrieel bouwen.
  
  
• Er is geen doorstroming omdat: bejaardenhuizen niet meer bestaan (ouderen moeten in hun grote huis blijven wonen tot hun kist de laatste behuizing is), er wordt teveel huursubsidie verstrekt waardoor de wens naar een eigen huis te klein is, er wordt niet geluisterd naar hoe burgers willen wonen (er lijkt alleen maar onderzoek na onderzoek gedaan te worden door dure ingehuurden).
  
  
• Teveel nieuwkomers. Asielzoekers en allerlei andere meer of minder urgente nieuwkomers op de woningmarkt vergroten de toch al schrijnende woningnood.
  Zie eventueel woningnood.
  
  
• Relatief meer huishoudens. Het aantal eenpersoonshuishoudens is sinds 1960 met een factor van bijna 7 toegenomen en het aantal leden per huishouden is over het algemeen kleiner geworden, waardoor het aantal benodigde woningen relatief enorm is toegenomen. 
  Zie eventueel volkshuisvesting, woningnood.
  
  
• Een koophuis is te duur geworden. Je moet veel verdienen wil je een woning kunnen kopen, dus er wordt minder gebouwd omdat velen voor de dure woningen toch geen hypotheek kunnen krijgen...
  
  
• De verhuurdersheffing voor woningcorporaties is een zeer grote fout geweest van de overheid. Gevolg is dat woningcorporaties minder woningen kunnen bouwen. Miljarden euro's konden niet in woningen wordne omgezet.
  
  
• Woningcorporaties richten zich op verduurzamen (isolatie e.d.) waardoor nóg minder gebouwd kan worden. Begrijpelijk, maar het aantal woningen neemt daardoor eerder af dan toe omdat woningen met zeer slechte isolatie verkocht worden (vaan aan bewoners wat minder oplevert) om aan wat geld te komen om sowieso te kunnen isoleren.
  
  
• Overheid geeft teveel uit aan onzin-regels en kan dus geen geld aan woningen besteden. Een piepklein voorbeeldje van de vele nieuwe, onzinnige, dure regels: ijzerschroot moet voortaan inpandig worden opgeslagen. Waarom? Er verstuift bijna niets, eventueel verstuiven is helemaal niet gevaarlijk, eventueel verstuivend ijzer is goedkoop tegen te gaan door af ent oe te besproeien. De nieuwe regels kosten het bedrijfsleven wellicht miljarden euro's (nieuwe panden maken voor al dat metaal), omdat er blijkbaar werkloze ambtenaren steeds maar nieuwe regeltjes aan het maken zijn. Besteed dat geld toch eens voor de burgers en niet aan nutteloze ambtenaren en inhuur. 
  
  
• Afleiden van de oorzaak. Om de aandacht af te leiden van de werkelijke problemen spuien veel overheidsorganen alternatieve methoden om aan woningen te komen: splitsen van woningen, optoppen, straatje erbij, 
  Steeds als een overheidsorgaan (of een gewezen overheidsorgaan) in de problemen komt, zijn de burgers het slachtoffer. Die "bedrijven" steken niet de hand in eigen boezem maar eisen simpelweg van de burgers dat die hun gedrag en leven aanpassen. (Net als de pensioenverzekeraars die decennialang de pensioenuitkering nauwelijks of niet verhoogden, maar wel de salarissen van hun directies en medewerkers smeuïg met de inflatie en meer mee lieten lopen, maar dat terzijde.)

Slotsom

• Helaas vooral voor iedereen veel menselijk energieverlies want bijna alle "plannen en pleisters" leveren, zoals zo vaak, geen oplossing maar weer nieuwe problemen.
  Zie eventueel volkshuisvesting, woningnood.