home

discl. / ©, lid NVJ

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

ALL LIVES MATTER 

Groene biomassa volksverlakkerij 


spouwmuur

 

spouwmuur

Een spouwmuur is een muur bestaande uit een binnenblad en buitenblad, de spouwbladen, die door een luchtlaag (de spouw) gescheiden zijn. De luchtlaag bevat meestal isolatiemateriaal in de vorm van steenwol o.d. 
De spouw van de spouwmuur heeft als doel:
- zorgt vooral voor het weren van vocht van buiten (afvoer doorgeslagen vocht aan binnenzijde van buitenblad; daartoe zijn open stootvoegen nodig aan de onderzijde van het metselvlak en boven kozijnen)
- biedt plaats aan thermisch isolatiemateriaal (aan de buitenzijde van het binnenblad, zie bij spouw).

Het binnen- en buitenblad hoeven niet van hetzelfde materiaal te zijn; bij houtskeletbouw is het buitenblad in West-Europa meestal wel van baksteen, maar het binnenblad kan (naast uiteraard het houten skelet) van gipsplaten gevormd zijn. Het binnenblad kan ook van een andere baksteensoort (bv. porisosteen), beton of van een houtachtig plaatmateriaal gemaakt zijn. Het buitenblad wordt soms in plaats van baksteen voorzien van (gepotdekselde) planken, tegenwoordig ook van kunststof.

Binnen- en buitenblad worden via spouwankers aan elkaar verbonden; het spouwanker wordt bij een binnenblad van metselwerk in de voeg van het binnenblad gestoken, bij andere soorten binnenblad kan het spouwanker al "fabrieksklaar" zijn aangebracht. Spouwankers hebben vaak een afstandhouder waardoor het isolatiemateriaal tegen het binnenblad wordt gedrukt en geen vochtbrug/koudebrug kan vormen (na een aantal jaren kunnen sommige isolatiematerialen uitzakken waardoor ander gemakkelijk een ongewenste verbinding tussen binnen- en buitenblad ontstaat).
Het nadeel van spouwankers in woningscheidende muren is dat de ankers geluid overbrengen. Vandaar dat deze muren als ankerloze spouwmuren worden uitgevoerd. Ankerloze spouwmuren moeten wel dikker zijn dan die met spouwankers om de benodigde stabiliteit te garanderen (extra voordeel is dat dikkere muren het geluid nog beter isoleren). 
Een voorbeeld van een ankerloze spouwmuur: een woningscheidende wand van dubbele kalkzandsteenwanden waartussen een spouw van tenminste 40 mm en zonder koppeling tussen de beide spouwbladen.

Ook omdat er veel voorzieningen moeten worden getroffen bij een halfsteens buitenblad, krijgt de steensmuur als buitenblad meer aandacht (zie bijvoorbeeld ook Beng (bijna energieneutraal gebouw) met zelfdragende buitenspouwbladen in steensmetselwerk).

Geventileerde spouw
Goede ventilatie van de spouw is noodzakelijk om te vermijden dat het buitenblad nat blijft door de vochtige lucht in de spouw; open stootvoegen nemen deze taak op zich. Door de open stoorvoegen aan de onderzijde van het buitenspouwblad kan ook het in de spouw binnengedrongen water weglopen. Om binnendringen van veel hemelwater te vermijden wordt de stootvoeg soms voorzien van een naar de spouw omhooglopend beetje voegspecie. Om binnendringen van ongedierte te vermijden kan de open stootvoeg voorzien worden van een stootvoegroostertje. (Zie bij open stootvoeg meer over de geventileerde spouw.)

Minimale luchtspouw
Omdat er 20 mm vrije luchtspouw moet overblijven, wordt de minimale luchtspouw vaak op 40 mm gesteld vanwege:
- uitpuilend voegsel bij metselwerk (zogenoemde speciebaarden die vocht en koude kunnen doorgeven)
- variaties in de constructie.
Uitgaande van een isolatiepakket van 137 mm (warmtegeleidingscoŽfficiŽnt = 0,030 W/m.K) en 2 maal baksteen 100 mm en 40 mm luchtspouw geeft dat 100+137+40+100 = 377 mm (37,7 cm), samen goed voor een Rc van 5 m2.K/W. Voor een Rc van 10 is ca. 300 mm isolatiemateriaal nodig, wat een dikte geeft van 100+300+40+100 = 540 mm (54 cm).

Maximale spouwbreedte
De maximale spouwbreedte is mede afhankelijk van de lengte van het spouwanker (om binnen- en buitenblad aan elkaar te verbinden), van de gewenste breedte van de funderingbalk (een dikke muur op een smalle fundering werkt niet) en van de gewenste maten van het gebouw (inwendige maten o.m. afhankelijk van financiŽn; elke onnodige centimeter spouw betekent vaak vermindering van de woonoppervlakte).

Valse spouw
Wanneer harde isolatieplaten in de spouw niet goed aansluit, ontstaat een valse spouw waardoor de thermische isolatie aanzienlijk vermindert; zie de afbeelding verderop. Een valse spouw kan bijvoorbeeld optreden wanneer er geen vlakke begane grondvloer is, of er is geen vlakke buitenzijde van het binnenblad, of er steken kozijnankers uit het binnenblad of er worden teveel vulplaatjes gebruikt bij brackets van geveldragers e.d. 
Om dergelijke valse spouwen te vermijden kan bijvoorbeeld minerale wol worden toegepast, die is flexibeler en beter te vormen; handig is de minerale wol met ťťn "harde" zijde (aluminiumfolie), denk aan Rockwool Rockfit Mono Silver of de Isover Multimax 30.

Binnenmuren met een spouw vormen meestal een scheidingsmuur tussen twee woningen.

Voor wie een monument heeft: Historische spouwmuren, van Cultureel Erfgoed.


spouwmuur met in de spouw een isolerende spouwplaat en op de draagvloer een isolerende vloerplaat;
klik voor groter (het roze isolatiemateriaal is kooltherm k8 resp. k3 van kingspan):


spouwmuur met (gedeeltelijk) isolatie; de afstandhouders zijn te zien als rode stippen op het gele isolatiemateriaal:


voorbeeld van een spouwmuur (buitenblad en binnenblad en alles ertussen) bij een raamkozijn:


spouwmuur, isolatieaansluiting raam (milieuadvieswinkel): 


voorbeeld spouwmuur met Rc = 5,0: baksteen 100 mm, spouw 40 mm, isolatie 137 mm isover multimax ultra, baksteen 100 mm = 377 mm (
klik voor oudere voorbeelden):


berekende rc = 5 bij 137 mm isover multimax ultra spouwmuurisolatie;
klik voor groter! (isover):


voorbeeld van een
valse spouw, hier bij blijkbaar niet-vlakke buitenzijde van binnenspouwblad (rechterspouw bij het kruis):


zogenoemde onvolledige spouw (tekening uit 1948, uit historische spouwmuren van ben kooij, cultureel erfgoed):


energiebehoefte zeer laag bij isolatiedikte spouw van ca. 30 cm;
klik voor de volledige afbeelding (isover):


In oude geschriften staat nog wel eens voor spouwmuur de term "dubbele muur" of "gespouwde muur".

Zie ook wellicht R-waarde en warmtegeleidingscoŽfficiŽnt.

Eng. cavity wall