Een microbos is een dicht, soortenrijk, gelaagd bosje dat op een klein oppervlak (vaak 100 tot 3000 vierkante meter) wordt aangeplant met uitsluitend vrij snel groeiende, inheemse soorten. Het gelaagde karakter komt tot uiting door bomen, struiken en kruidlaag.
Zo'n microbos kan met iets hulp overal zelf ontstaan of aangelegd worden. In plaats van een grasveld met maar één soort boom, ontstaat er een veelzijdig mini-bos waar er het gehele jaar iets bloeit en waar het zindert van het allerlei leven, prettig voor mens en natuur (dier en plant).
Het resultaat van zo'n microbos volgens de zogenoemde Miyawaki-methode is dat in korte tijd een vrijwel zelfvoorzienend, volwassen bosje ontstaat dat beter bestand is tegen heviger weertypen (klimaatadaptief) én gunstig is voor de gezondheid van mens, dier en plant:
- door de gelaagdheid geven de bomen de planten, dieren en mensen eronder schaduw (verlaagt temperatuur in de zomer, tegen hitte, tegen droogte)
- door de grond in het microbos, de vele wortels en luchtkanaaltjes kan bij hevige regenval veel water geborgen worden (sponswerking, tegen teveel hemelwater)
- het bladerdek van de diverse soorten flora neemt CO2 en fijnstof op (voor milieu-mensen)
- inheemse flora heeft voordeel dat het beter tegen het klimaat bestand is
- voor de mens werkt een microbos anti-stress, kinderen spelen weer in de (micro)natuur
- de natuur brengt beschutting en bescherming voor veel dieren, het lokt insecten / bestuivers en vogels (micro biodiversiteit, vooral als microbos iets groter is natuurlijk)
- elk natuurtype heeft zijn eigen seizoen, waardoor het microbos in elk seizoen gunstig kan zijn voor een ander soort plant en dier.
Uitvoering
Welk soort microbos is gewenst? Dat is onder meer afhankelijk van:
- de beschikbare ruimte (aantal m2)
- het type grond (veen, klei, zand, strand)
- de omgeving (drukke stad, dorp, toekomstig woongebied)
- welke doelen streven we na (hoe "open" moet het zijn, voor de mens, primair voor de biodiversiteit, om klimaatadaptief te zijn)
- het type beplanting (afhankelijk van soort grond en wat gewenst is)
- is het voor permanent gebruik of is de locatie tijdelijk
- het budget (werkt de gemeente mee voor aanleg en onderhoud van de eerste paar jaar, draagt een aantal gezinnen bij, is crowdfunding mogelijk, is eventueel toezicht nodig).
Het doel of de functie van het microbos bepaalt ook de uitvoering:
- geen echte rechte lijnen geeft meer beslotenheid en vrijheid (maar kan 's avonds midner veilig zijn of lijken)
- een slingerend pad van halfverharding (ook hard genoeg voor rolstoelen en kinderwagens)
- een open plekje met een bankje voor ouderen (of voor jongeren)
- een paar laagdrempelige speeltoestellen voor kleine kinderen.
Weinig onderhoud: omdat een microbos meer of minder zelfvoorzienend is, is er na een jaar of 2 à 3 niet veel onderhoud meer nodig.
Nadelen
- door een gebrek aan onderhoud kan het een rommelig karakter krijgen
- in de buurt van een middelbare school, winkelcentrum of uitgaansgebied kan het een onveilig gebied worden door hangjongeren e.d.
Klein starten
"Start met het in kaart brengen van on(der)benutte plekken: brede bermen, versteende pleinen, randen van sportvelden. Check eigenaarschap en regelgeving en zoek vervolgens partners: buurtbewoners, scholen, gemeente, lokale natuurorganisaties. Samen bepaal je doelen (koeling, biodiversiteit, wateropvang) en kies je inheemse soorten die passen bij bodem en licht. Een goed plan bevat een plantlijst, een onderhoudskalender voor de eerste seizoenen en afspraken over beheer."
een heel klein microbosje in je eigen tuin (urban forests):
Documentatie
- Tuiny Forest van IVN Natuur educatie (bijvoorbeeld een kant-en-klaar pakket met inheemse bomen, struiken en zaden)
- Microbos Tuiny Forest Onderhoud (van IVN Natuur educatie)
- Inheemse boom- en struiksoorten en klimaatveranderingen (van Bert Maes en Carmen Hiddes)
- Urban Forests
