Het Jersey Dutch house is de karakteristieke woning van Nederlanders die vanaf de 17e eeuw in Nieuw-Amsterdam (New York) en omgeving gingen woning (New Jersey, o.m. in het district Bergen) en de bouwwijze van het moederland met wat aanpassingen in Amerika overnamen.
Kenmerken van het Jersey Dutch house bouwstijl (van de Jersey Dutch Style)
- mansarde-achtig dak (Dutch roof, gambrel-dak) waarbij het onderste deel een eindje gekromd uitloopt waardoor lange overhangende dakranden ontstaan; een Jersey Dutch House
- natuurlijke materialen
- schuiframen (sash windows) met roedeverdeling; het waren vaak dubbele schuiframen (zowel het onderste deel kon naar boven als het bovenste deel naar beneden, naar believen)
- houten luiken bij de ramen
- boerendeur (Dutch door, de zware houten deur is horizontaal verdeeld in twee vrijwel gelijke delen, die onafhankelijk van elkaar open of dicht kunnen; voordelen van de boerendeur zijn bijvoorbeeld dat kleine kinderen niet ongemerkt naar buiten kunnen, modderige honden niet zonder meer naar binnen kunnen en kou, bladeren e.d. toch een beetje wordt tegengehouden (boerendeur is in het Duits Klöntür)
- open haard en stenen schoorsteen
- meestal natuurstenen gevels, soms hout bij de zolderverdieping; soms geheel houten gevels (oorspronkelijk met slechts één kamer)
- vaak een veranda
- soms dakkapellen
- soms houten daktegels.
Dutch roof (mansardedak)
Het meest opvallende kenmerk van het Jersey Dutch huis is het mansardedak:
(a) Het bovenste deel van het mansardedak heeft een kleine helling (neigt naar horizontaal) en het onderste deel loopt vrij steil. Voor- en nadelen hiervan zijn:
- voordeel is dat de zolderverdieping daardoor vrij ruim wordt en nuttiger zonder zeer hoog te worden (zo ontstaat een woning met ongeveer anderhalve woonlaag; er wordt verteld dat ook de Engelse belastingregel meespeelde omdat werd geheven over twee of meer verdiepingen
- nadelen kunnen zijn dat het constructief wat ingewikkelder is dan bijvoorbeeld een schilddak of lessenaarsdak en dat de overgangen van de dakhelingen gevoeliger zijn voor weersinvloeden (wind en vooral regen)
(b) Bij het Jersey Dutch house loopt de dakvoet ver uit en vormt zo een forse overstek. Voordelen hiervan zijn:
- de mortel die in de stenen muren en fundering werd toegepast, wordt beschermd tegen weersinvloeden (kalkmortel?)
- de overstek geeft de mogelijkheid een veranda te maken.
Dutch Colonial Revival
Al vanaf het einde van de 19e eeuw worden belangrijke kenmerken van de Jersey Dutch Style toegepast in een hedendaagse zetting. Door de Industriële Revolutie en andere snellere manieren van leven grijpt men terug op de vermoedelijk rustiger koloniale tijd.
Bij moderne Dutch Colonial Revival huizen zijn bijvoorbeeld de luiken ter decoratie aangebracht (vast aan de muur bevestigd), open haarden op gas in plaats van hout, op de verdieping efficiënte, veilige rookkanalen in plaats van een stenen schoorsteen. Vooral het glooiende, overstekende dak blijft kenmerkend.
Toch blijft in Amerikaanse huizen veel traditioneels behouden, uit nostalgie en simpelweg omdat men meer van decoratie houdt dan noord-west-Europeanen.
klik op de afbeeldingen voor groter
jersey dutch house, pinksteren, dansen rond de meiboom (foto historical society, river edge, new jersey):
jersey dutch house, voorkant van huis van bovenstaande foto, met de heerlijk kenmerkende amerikaanse buityen-toegangen tot de kelder:
jersey dutch house, bouw 1806, foto 1948, sloop 1961; locatie flatbush:
jersey dutch house, sip manor zoals het in 1929 ontmanteld was en opnieuw opgebouwd is; klik voor de locatie in google maps:
"dutch barn with gambrel roof", nieuw-nederlandse koloniale schuur met mansarde dak (lightning volt foto lars lentz):
old dutch church of sleepy hollow, start bouw 1685 (foto daniel case, wikipedia):
"dutch door", boerendeur, twee horizontaal gescheiden delen, op foto bovendeel geopend; klik voor beide delen gesloten (hbi ramen):
De "taal" Jersey Dutch werd tot in de 19e eeuw en zelfs zeer beperkt tot begin 20e eeuw gesproken door de afstammelingen van de Nederlandse kolonisten uit de omgeving van Nieuw-Amsterdam (huidig New York) die zich in 1630 in Bergen Nieuw-Nederland (huidig New Jersey) vestigden, en door zwarte slaven, zwarte vrije mensen en vermoedelijk ook Ramapough Mountain-indianen die ook in die regio woonden. De Nederlandse kolonisten waren vooral Nederlands-Hervormd en vormden (met de anderen) een hechte, maar vaak gesloten gemeenschap waardoor hun taal lang heeft kunnen standhouden, ondanks het bijna verplichte Engels (om maatschappelijk mee te komen moest men wel het Engels als voertaal gebruiken).
Door de Nederlands-klinkende namen van plaatsen en bewoners (of de verengelsing daarvan, bijvoorbeeld Andriaanse werd Adriance) is de afstamming voor een deel nog te herleiden.
Met dank aan o.m. het boek "De Tawl" van Philip Dröge en MyDomaine (Dutch Colonial).
