Condensatie is de overgang van de dampfase naar vloeistoffase. Condensatie ontstaat wanneer vochtige lucht afkoelt tot onder het dauwpunt: het punt waarbij de vochtigheid in de lucht groter is dan de maximale hoeveelheid waterdamp die de lucht bij de heersende temperatuur kan bevatten.
Lucht van een hoge temperatuur kan meer waterdamp bevatten dan koudere lucht.
Hoe hoger de relatieve luchtvochtigheid (RV) en hoe lager de buitentemperatuur, des te sneller komt condensvorming voor op koude oppervlakken zoals ramen, leidingen, gevelonderdelen en onvoldoende geïsoleerde constructiedelen.
Voor de bouw is het vaak: condensatie is neergeslagen waterdamp op een oppervlak dat kouder is dan de omgeving.
Het meten van relatieve luchtvochtigheid kan helpen om vochtproblemen tijdig te signaleren.
Zie eventueel de dauwpunttabel met temperatuur en relatieve vochtigheid (van Tabellenboekje.nl).
Ontstaan van (teveel) vocht in de lucht
In gebouwen ontstaat verhoogde luchtvochtigheid onder meer door koken, douchen, wassen, drogen van kleding en menselijke aanwezigheid. Voor een gezin van 4 personen is dit ca. 10 liter/dag.
Naast deze vormen van "onvermijdelijke" dampinbreng kan er verder vochtige lucht in de woning aanwezig zijn als gevolg van:
- inwateren in de woning
- optrekkend vocht
- regendoorslag
- bouwvocht.
Onvoldoende ventilatie kan ertoe leiden dat vocht zich ophoopt, met risico op schimmelvorming, aantasting van materialen en een minder gezond binnenklimaat. Zeker in zwaar geïsoleerde woningen betekent dit dat ventilatie (al of niet geforceerd, intelligent e.d.) een eerste vereiste is.
Beperken van condensatie
Ter beperking van condensatie wordt doorgaans ingezet op een combinatie van:
- ventilatie (ook bijvoorbeeld bij douchen: afzuiger 30 minuten langer aanlaten, maak wanden droog)
- "luchten" (bij voorkeur kruisventilatie ofwel ramen tegenover elkaar open zetten)
- isolatie (betere isolatie geeft meestal een hogere temperatuur waarbij de lucht meer waterdamp kan bevatten)
- beperking van koudebruggen (minder koude vlakken)
- luchtontvochtiging (vermindert de ralatieve vochtigheid van de lucht)
- bij dakvensters speciale binnenbekleding of door een rolluik aan de buitenzijde (soort isolerende spouw).
Schimmel
Schimmel is vaak een condensatieprobleem (in combinatie met koudebrug), maar door bewoners wordt vaak niet voldoende geventileerd:
(a) heeft men zelden een schuifje in het raam open?
(b) staat de verwarming te hoog afgesteld waardoor er meer waterdamp in de lucht is die op koudere oppervlakken condenseert en uiteindelijk schimmel kan geven?
(c) is de mechanische afvoer geheel buiten werking?
(d) vindt de afvoer van de mechanische ventilatie plaats door klepraampjes die gesloten blijven?
(e) wordt kookvocht of damp vanuit keuken of badkamer niet voldonde afgevoerd?
schimmel kan een condensatieprobleem zijn: |
condensatie op een koude wand, buitentemperatuur en relatieve vochtigheid; er ontstaat condensatie op dubbelglas bij: - 70% RV en een buitentemperatuur van 12 graden C - 60% RV en een buitentemperatuur van 6 graden C - 50% RV en een buitentemperatuur van 0 graden C  |
oorzaak condensatievocht in de constructie; klik voor groter (zie pdf systeem pro clima):  |
Inwendige condensatie
Inwendige condensatie is condensatie van waterdamp in een scheidingsconstructie (wand, muur). Bij foutieve plaatsing van de dampremmende laag (dampscherm) kan in de constructie condensatie optreden.
Documentatie
- Binnenlucht, condensatie e.d.: Binnendichting systeem Pro Clima (Warmteplan)
- Condensatieprobleem bij zwembad (Bouwwereld)
Met dank aan o.m. Femke Houbens van Luchtontochterigerwinkel.
Afbeeldingen o.m. Rockwool en Warmteplan.
Zie ook bijvoorbeeld dauwpunt, dampscherm, dampstroom, koud dak, dubbel glas.
Eng. condensation
