home

discl. / ©, lid NVJ

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z


zandsteen

 

zandsteen

Zandsteen is een natuursteen. Zandsteen is een sedimentgesteente dat bestaat uit kwartskorrels die met elkaar verbonden werden met een bindmiddel (leem, kalk e.d., soms combinaties). Er bestaan ook gekleurde versies (rood, bruin, paars) die ijzer of andere metalen bevatten.
De duurzaamheid van zandsteen is sterk afhankelijk van de groeve; soms is een zandsteen na 50 jaar al verweerd, soms duurt dat eeuwen. Oberkirchner zandsteen is zeer hard; de dom van Keulen is ermee gebouwd. Baumberger zandsteen, kalkrijk en met een fijne korrel, is zeer geschikt om in te beeldhouwen en verweert wat sneller, maar wordt wel toegepast voor maaswerk van ramen (traceringen).

Zandsteen werd in de 16e eeuw overvloedig gebruikt in combinatie met metselwerk (in Vlaanderen bak- en zandsteenbouw genoemd). Zandsteen wordt na verloop van jaren zwart. Om dat tegen te gaan werden zandstenen ornamenten soms met een zandsteenkleur oververfd.

Bijvoorbeeld de Gildehauser- en Bentheimerzandsteen (meestal geelachtig) zijn ongeveer 125 miljoen jaar geleden, in het Onder-Krijt, ontstaan.
Wat nu Twente is, was toen zee en op de bodem van deze zee werden dikke pakketten zand en klei afgezet. Zeewater is kalkrijk. Door deze kalk werden de zandkorrels aaneengekit tot zandsteen. De klei veranderde door de druk van de erboven liggende lagen in leisteen. Door opheffing en erosie zijn de verhogingen van Losser, Gildehaus en Bentheim ontstaan.
Bremer zandsteen is roodachtig. Bentheimer zandsteen is geelwit, soms roze, soms bruin gevlekt (door geoxideerde ijzerdeeltjes wordt zandsteen donkerbruin), en verweert grijs tot zwart. Kolenzandsteen was een donkere kiezelzandsteen uit de Geuldal in Zuid-Limburg. Fijnkorrelige Nivelsteiner zandsteen was afkomstig uit het Duitse gebied langs de Worm.

Zandsteen wordt in Vlaanderen ook silicaatsteen genoemd, maar helaas heeft ook het metselblok van bijvoorbeeld Silka, een kalkzandsteen kunststeen, de naam silicaatsteen.


zandsteen, sint pieterskerk, leuven (belgiumview):


oberkirchner zandsteen in hedendaagse architectuur (diözesanbibliothek münster, duitsland, oberkirchner sandstein):


een rozekleurige zandsteen:


een paar soorten zandsteen;
klik voor groter (tuinvisie):


1000 jaar oud oberkirchner zandsteen, zonder chemicaliën en andere beschermende maatregelen
; klik voor groter (oberkirchner sandstein):


Zie ook natuursteen, gesteentecyclus, das Sandsteinmuseum Bad Bentheim, Baumberger Sandstein Museum, Oberkirchner Sandstein.
Verg. kalkzandsteen, ijzerzandsteen.

Eng. sandstone; 
Du. Sandstein