Zandsteen
is een natuursteen. Zandsteen is een sedimentgesteente dat bestaat uit
kwartskorrels die met elkaar verbonden werden met een bindmiddel. Als bindmiddel wordt vooral gebruik gemaakt van
leem,
kalk e.d. Soms gebruikt men combinaties. Er bestaan ook gekleurde versies (rood, bruin of paars) die ijzer of andere metalen bevatten.
Zandsteen werd in de 16e eeuw overvloedig gebruikt in combinatie met
metselwerk (in Vlaanderen bak- en zandsteenbouw genoemd). Zandsteen wordt na verloop van jaren zwart. Om dat tegen te gaan
werden zandstenen ornamenten soms met een zandsteenkleur oververfd.
Bijvoorbeeld de Gildehauser- en Bentheimerzandsteen (geelachtig) zijn ongeveer 125 miljoen jaar geleden, in het
Onder-Krijt, ontstaan. Wat nu Twente is, was toen zee en op de bodem van deze zee werden dikke pakketten
zand en klei afgezet. Zeewater is kalkrijk. Door deze kalk werden de zandkorrels aaneengekit tot zandsteen. De klei veranderde door de druk van de erboven liggende lagen in
leisteen. Door opheffing en erosie zijn de verhogingen van Losser, Gildehaus en Bentheim ontstaan.
Bremer zandsteen is roodachtig. Bentheimer zandsteen is geelwit en
soms bruin gevlekt (door geoxideerde ijzerdeeltjes), en verweert grijs tot zwart.
Kolenzandsteen was een donkere kiezelzandsteen uit de Geuldal in Zuid-Limburg.
Fijnkorrelige Nivelsteiner zandsteen was afkomstig uit het Duitse gebied langs
de Worm.
Zandsteen wordt in Vlaanderen ook silicaatsteen genoemd, maar ook het
metselblok van bv. Silka,
een kalkzandsteen kunststeen, heeft de naam silicaatsteen.
