"Voor de spouwmuur
zijn intrede deed, werden muren enkel of anderhalf steens gemetseld. Hierop aangebracht behang weekte door condensvorming al snel los. Daarom maakte men gebruik van
wandbespanning."
Wandbespanning is, vooral bij om ongespouwde muren, de gehele constructie
van latten (betengeling) en linnen of
jute, grondpapier en uiteindelijk behang, textiel of zelfs leer. Het jute of linnen wordt een aantal
centimeters vóór een
muur aangebracht om een luchtspouw te vormen en als eerste drager voor
de afwerking. Het grondpapier geeft de bespanning stevigheid waarmee een drager
ontstaat voor de toplaag.
Doel
van de wandbespanning is:
- vochtdoorslag door de muur te vermijden
- afschermen van de onregelmatige bakstenen (achterwerkers)
- een mogelijkheid te hebben tot het scheppen van fraai ogende wanden (vocht en
schimmelvorming aan de achterzijde van schilderijen en wandkleden werd
vermeden)
- warmte-isolatie.
Bij "rijkere" huizen werd als ondergrond linnen toegepast (geen jute), fraaie
wandbekleding van bv. damastzijden of luxueus behang en werden vaak ook binnenmuren van
wandbespanning voorzien. Soms werd de wandbekleding in
situ met voorstellingen beschilderd. Een enkele keer werd molton of fibervoering
toegepast
om een verdikkend effect te creëren. De randen van de wandbekleding werd soms
als afwerking voorzien van een koord. Om beschadiging aan de onderzijde te
voorkomen werd de wandbespanning vaak boven een lambisering
aangebracht en niet over de gehele hoogte van de muur. Men hield in vroeger
tijden van vrij donkere kamers waardoor het zonlicht minder kans kreeg de
wandbekleding te verkleuren. Toch, naarmate er meer papieren behang verkrijgbaar
was, werden de wandbespanningen regelmatig met papier afgewerkt, vaak wel rijk
gedecoreerd.
Bij krappe ruimten kon wandbespanning wel eens kwetsbaar zijn
omdat de rugleuningen van de stoelen door het behang en de
linnen- of jutebespanning beschadigden. Om dat te vermijden werd wel
eens een stoelplank aangebracht. Als
grondlaag werd ook wel krantenpapier toegepast.
Voor het ophangen van schilderijen e.d. aan de wandbespanning bestonden speciale
haakjes (zie foto geheel onderaan).
Spouwmuren hebben ertoe bijgedragen dat betengelen en behangsel op
bespanning bij nieuwe woningen niet meer voorkomt. Verder komen
goedkopere, vrij kale gestucte wanden
weer in de mode waardoor vanuit de interieurarchitectuur de wandbespanning de
aandacht verliest.
Wandbespanning komt
nu nog steeds voor bij monumentenpanden en men begint weer het nut en de
elegantie te waarderen. Een hedendaagse vorm van wandbespanning, in de vorm
van decoratieve geluidswanden, is van bv. Art
Wall: ook hier geldt dat naast het akoestische motief het esthetische een
duidelijke rol speelt.
Zie vooral Wandbespanning
van Frans Hasenbosch.
"Voor de spouwmuur
zijn intrede deed, werden muren enkel of anderhalf steens gemetseld. Hierop aangebracht behang weekte door condensvorming al snel los. Daarom maakte men gebruik van
wandbespanning."
