home

discl. / , lid NVJ

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z


uitbloeiing, uitbloeding, bleeding, uitslag

 

uitbloeding, uitbloeiing

Ook: bleeding; vroeger: bloemen (als meervoud). Uitbloeiing is een witte tot grauwe uitslag van voornamelijk zout in metselwerk of beton, vaak calciumcarbonaat. Door zouten in baksteen en voegspecie kunnen onder vochtige omstandigheden later vaak witte vlekken op de muur verschijnen. In water oplosbare zouten kunnen door de porin van zowel baksteen als voegwerk naar het oppervlak treden. Bij droog weer kristalliseren de zouten als witte vlekken op de muur. Soms is er zelfs poederuitslag op het baksteenmetselwerk.
Baksteenfederatie legt het chemisch uit: "Cement bevat calciumsulfaat (gips, anhydriet) dat gedeeltelijk kan oplossen als veel water aanwezig is. Bij verharding van cement wordt calciumhydraat gevormd, dat de alkalische silicaten van baksteen aantast. Hierdoor worden kalium- en natriumhydroxides gevormd. Deze hydroxides reageren met (moeilijk oplosbaar) calciumsulfaat en vormen (goed oplosbaar) natrium- en kaliumsulfaat, dat dan aanleiding kan geven tot uitbloeiingen."

Afhankelijk van het jaargetijde en het weer zijn de uitbloeiingen niet altijd zichtbaar: een beregende muur laat vaak geen sporen zien, een drogende muur wel.

Ook kan het gebeuren dat cement of kalk door regen op verse mortel uitgespoeld wordt en dan over de stenen loopt. Er is dan sprake van een cementsluier resp. kalksluier. Dit verschijnsel noemen wij "uitloging" of "uitspoeling"; dat is weliswaar geen zoutprobleem maar deze uitslag is vaak even hardnekkig. Uitspoeling van kalk komt vaak voor bij bakstenen die weinig water kunnen opnemen.

Uitbloeiing en uitspoeling treden vaak op in de volgende omstandigheden:
- metselen of voegen bij regen
- blootstellen van jong metselwerk en voegwerk aan regen (dus als het mestelwerk niet afgedekt is). 


voorbeeld van omvangrijke uitbloeiing;
klik voor groter (foto joostdevree):


Uitbloeiingen vermijden
Hoewel vrijwel alle omstandigheden waaronder uitbloeiing en uitloging betrekkelijk eenvoudig zijn te vermijden, komen uitbloeiingen nog steeds vaak voor. Het vakmanschap van de metselaar (aannemer) is eigenlijk de belangrijkste factor: 
- niet metselen en voegen bij regen
- metselwerk afdekken als regen verwacht wordt
- gebruik bakstenen die bekend staan om hun geringe uitbloeiing
- geen cement gebruiken met sulfaten en toeslagstoffen als bindtijdvertragers e.d. die uitbloeiingen veroorzaken; cement zonder calciumsulfaat (gips) schijnt helaas zeer duur te zijn
- zuiver aanmaakwater gebruiken; geen leidingwater met chloriden toepassen
- zuiver zand gebruiken, dus geen zand dat verontreinigd is met zeezand, zouten e.d.
- optrekkend vocht uit de ondergond blokkeren (een goed trasraam of Wassersperre blokkeet grondwater met zouten als sulfaten en nitraten)
- breng tussen metselwerk en beton een scheidingslaag aan.

Leveranciers zeggen dat er geen uitbloeiing is bij gebruik van bakstenen die gefabriceerd zijn volgens de Belgische norm NBN.B24-209: bij de eflorescentieproef (uitbloeiing) volgens deze norm verschijnen geen witte vlekken groter dan 5 cm2 (een witachtige waas of een smalle zoom worden niet in aanmerking genomen). 
Als er twijfel bestaat over het gedrag van de baksteen, dan kan geprobeerd worden de uitslag te vermijden door vr het verharden van het metselwerk en het voegwerk deze met een zure oplossing af te wassen. Chemtec levert een product dat kalkuitslag vermijdt of vermindert: "Calcium-Guard is een admixture speciaal ontwikkeld ter voorkoming of sterke vermindering van vrije kalkuitbloeiing (witte uitslag op metselwerk) uit minerale metsel- en voegmortels tijdens het hydratatie- en uithardingsproces. Calcium-Guard voorkomt dat vrije kalk middels vochttransport het oppervlak van het aanwezige metselwerk kan bereiken waardoor witte uitslag wordt voorkomen cq. sterk wordt verminderd."

Zoutuitslag verwijderen of stopzetten
Wanneer spoedig na het metselen of voegen de witte uitslag ontstaat, schijnt het dat deze uitslag veelal met water nog te verwijderen is. Uitbloeiingen die pas na een jaar o.d. ontstaan, zijn zeer moeilijk te verwijderen.
De producten Rolith RB1 en Weber Klin Baroli FBH11 (vroeger Metzger Baroli geheten) verwijderen volgens de leveranciers de witte uitslag.

Wanneer zout in baksteen is getrokken kan de droge baksteen muur worden behandeld met Technicure CS van Technichem. Technicure CS is een zoutomvormen die het zout onoplosbaar maakt: het zet "de verschillende oplosbare zouten om in onoplosbare via het principe van de chemische verglazingsreactie (fluateren)". Resultaat is dat de zouten niet meer hygorscopisch zijn (geen water meer aantrekken) en niet meer migreren naar het oppervlak (geen schade meer toebrengen aan het stucwerk e.d.). Technicure CS tast het ademend vermogen van de muur niet aan. Technicure weert ook salpeter.

Wonderlijk toch dat aannemers altijd bagatelliserend over uitbloeiingen zijn en dat de uitbloeiingen toch vrijwel nooit echt verholpen worden. Zoals op bijgaande foto's kan de aannemer wellicht de buitenmuren van een in deze specifieke gevallen toepasbare pleisterlaag of "verflaag" voorzien; de kosten van dit herstel zijn voor de aannemer want het verschijnsel uitbloeiing blijft, in eerste instantie, de verantwoordelijkheid van de aannemer.


voorbeeld vr en na behandeling door athos gevelbepleistering:
 



Uitslag bij beton
Uitbloeiing van wit calciumcarbonaat kan overigens ook optreden bij betonsteen (publicatie "Uitbloeiing en uitslag" van Febelcem). Het optreden van witte kalkuitslag is afhankelijk van de plaats waar het calciumcarbonaat wordt gevormd. Als de carbonatatie plaatsvindt onder het betonoppervlak, in de (uitdrogende) porin, is er niets merkbaar. Als de vrije kalk het betonoppervlak kan bereiken, heeft carbonatatie plaats op het betonoppervlak en is er wel sprake van kalkuitslag.
Hulpstoffen in de specie (luchtbelvormers, plastificeerders, waterreduceerders e.d.) zijn toegestaan binnen het toepassingsgebied en volgens de voorschriften van de fabrikant, maar zij kunnen wel leiden tot vermindering van de hechting en tot een hogere kans op uitbloeiing.


het verloop van uitbloeiing bij beton (cement&betoncentrum):


uitbloeiing bij beton, druipsteen;
klik voort groter (rijkswaterstaat):


Powerpointvoorstelling
- Gekleurde baksteen en witte uitslag (van Jaap Koek Gevelconsultancy en Marinus Rooth)


Gegevens o.m. van de leveranciers tegen cementsluier en zoutuitslag
- Voorkomen en behandelen van witte uitslag op baksteen metselwerk (van Koninklijke Nederlandse Bouwkeramiek KNB)

- Verstenen van zouten met Technicure CS (van Technichem)

- Vermijden van witte uitslag met Chemtec Calcium-Guard (van Chemtec)

- Verwijderen van uitslag: Bouwpresentatie Rolith RB1

- Verwijderen van uitslag: Brochure Rolith RB1


Met dank aan Baksteenfederatie, Rijkswaterstaat, Cement&BetonCentrum, BPG Boxtel / Van Aarle Bouwmaterialen en Kees Wonink Woonkeramiek.

Zie ook hallergetal, vochtproblemen bij muren, gevelrenovatie en meer over uitbloeiingen van de Belgische baksteenfederatie.
Verg. het bloeden van hout, salpeter.