home

discl. / , lid NVJ

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z


telmerken, timmermansmerken

 

telmerken

Soms: stelmerken. Telmerken zijn de volgordetekens op de onderdelen van een constructie werden gekerfd, geslagen of geschreven om aan te geven in welke volgorde de constructie opgebouwd moet worden, bijvoorbeeld bij de balken en spanten e.d. van een kapconstructie. 
In de timmerwerkplaats werden de telmerken aangebracht. Vroeger werden de markeringen meestal in Romeinse cijfers of een soort afgeleide daarvan uitgevoerd, tegenwoordig in de ons bekende Arabische cijfers. Om de telmerken te scheiden werd soms het #-teken gebruikt.
De zogenoemde gehaalde telmerken werden met een guts ingekerfd in het hout. Door nmaal kort met de guts te steken ontstaat een zogenoemd C-tjes-telmerk of eitjestelmerk (naar de vorm van de kerf: een C of een amandelvorm). Bij panden van vr ca. 1550 komen veel gesneden of gehaalde telmerken voor. Later is men de telmerken gaan "hakken": de merken werden bijvoorbeeld met hamer en beitel aangebracht. 


romeins getal; klik voor groter:


arabisch getal 5 ("normaal"):


gehakte notatie:


middeleeuwse notatie van telmerken (ambacht en gereedschap):


specifieke notatie;
klik voor groter:


telmerken academiegebouw leiden (drge, bureau voor bouwhistorie):


Documentatie:
- Middeleeuwse telwerken (van Ambacht en Gereedschap)


Afbeeldingen Stadsherstel Amsterdam, Historische Vereniging Zutphen, Gemeente Groningen, Teleac Verre Verwanten, Drge Bureau voor Bouwhistorie.

Zie ook merktekens, paringstekens.