home

discl. / ©, lid NVJ

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z


semiotiek, tekenleer

 

semiotiek

Ook: tekenleer. Semiotiek is de studie die zich bezighoudt met tekens en de betekenissen die hiermee samenhangen. Semiotiek kan betrekking hebben op symbolen maar ook op combinaties van tekens. 

Algemeen
Er zijn drie aspecten die in de semiotiek met het teken te maken hebben:
- het representatieve karakter (waar is het voor bedoeld door de "zender")
- het interpretatieve karakter (het teken wordt geïnterpreteerd door de "ontvanger")
- een teken maakt vaak deel uit van regels, afspraken, culturele achtergrond, gewoonten e.d. (de "codes").

We spreken uitsluitend van een teken als er sprake is van het representatieve én interpretatieve karakter. Het representatieve is belangrijker bij een teken dan de interpretatie ervan maar deze twee mogen uiteraard niet te veel en te vaak van elkaar afwijken. Denk bij tekens bv. ook aan pictogrammen, iconen, merktekens maar ook aan tekens in de taal.

Taalkundig
"
De meest gebruikte vorm van semiotiek is communicatie via taal. Voorwaarde voor een geslaagde overdracht van een boodschap is dat de zender en ontvanger dezelfde taal spreken en, nog belangrijker, dat deze personen dezelfde betekenis aan de boodschap hangen. Landschapsgeografen kunnen semiotiek gebruiken om het landschap te analyseren en om bepaalde eigenschappen van het landschap te lezen en, via de fotografie, als het ware te schrijven." 

Op het gebied van de taal zijn hieraan nog drie aspecten aan toe te voegen:
- de semantiek (de relatie tussen het teken en wat het uitbeeldt)
- de syntax (de relaties tussen tekens in formele structuren)
- de pragmatisme (de relatie tussen het teken en het effect op de mensen die ze gebruiken, de bedoeling van het teken, voor zowel "zender" als "ontvanger"; het gaat hier niet alleen om taal maar meer om de psychologische of maatschappelijke context van tekens).



klik voor groter:


Het woord semiotiek is afgeleid van het Griekse woord semeion (teken).

Met dank aan Design for Virtual Theatre and Games, Washington Science Fiction Association, Akv|St. Joost.

Eng. semiotics