home

discl. / , lid NVJ

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

advertenties:


rijp, rijpheid, gewogen rijpheid

 

rijp, rijpheid

Rijpheid is een begrip uit de betontechnologie, vooral de zogenoemde "gewogen rijpheid". Met de rijpheid van beton wordt een grootheid bedoeld die is afgeleid uit de betontemperatuur en de verhardingstijd

Gewogen rijpheid is de rijpheid waarin een aantal wegingsfactoren worden betrokken. Gewogen rijpheid geeft aan in hoeverre het beton is uitgehard met het doel te bepalen in hoeverre de benodigde druksterkte (voor ontkisting) is bereikt. De gewogen rijpheid is dus een indicatie voor de sterkteontwikkeling van het jonge beton.
Omdat er een relatie is tussen de soort beton (de eigenschappen van de toegepaste cement, de C-waarde) en de temperatuursontwikkeling in het beton tijdens de verharding op een bepaald moment kan de druksterkte bepaald worden vanuit een tabel. Die tabel wordt bepaald aan de hand van proeven waaruit we leren bij welke temperatuur welke sterkte van deze betonsamenstelling hoort.  Door het meten van de temperatuur op een bepaald moment meten we hierdoor ook de rijpheid en weten we of we kunnen ontkisten, belasten o.d. Als we deze relatie tussen temperatuur, rijpheid en druksterkte hebben bepaald van een betonsoort, spreken we van gewogen rijpheid.
Naast de soort beton spelen natuurlijk ook de watercementfactor, het gebruik van hulpstoffen (versnellers e.d.), vulstoffen en toeslagmaterialen (zand enz.) een rol. 
Hogere temperaturen hebben meer invloed op de sterkte ontwikkeling. "Tijd + temperatuur = druksterkte", zie de eerste afbeelding hieronder.

Voorbeeld
De bekisting kan uiteraard pas worden verwijderd wanneer de jonge beton voldoende sterkte heeft. Wanneer ontkisten in een vast patroon noodzakelijk is, zoals bijvoorbeeld in de gietbouw, dan moet de ontkistingssterkte (de druksterkte waarop we kunnen ontkisten) ook op een vast tijdstip bereikt worden, ongeacht de weersomstandigheden. Er wordt daarom vaak met een verwarmde kist gewerkt (of bepaalde hulpstoffen aan het beton toegevoegd) . Op de bouwplaats wordt de temperatuursontwikkeling in het beton door middel van een thermokoppel gemeten en wordt de verhardingstijd vastgelegd. Door de zo verkregen rijpheid te vergelijken met de gewogen rijpheid van het betreffende beton bij een standaardtemperatuur (bijvoorbeeld. 20 graden C) en de kubussterkte bij deze temperatuur ontstaat een grafiek waarin de relatie tussen gewogen rijpheid en druksterkte tot uitdrukking komt. 

Voorbeeld berekening gewogen rijpheid
Een voorbeeldberekening van de gewogen rijpheid Rg [in Celsius hour, Ch]. Voor de volledige uitwerking zie de Betonpocket 2006 (pdf, p.78/79, tabellen rijpheid per C-waarde en temperatuur p. 74/77) van ENCI en Mebin.

Vraag: Wat is de gewogen rijpheid van een specifieke betonspecie na 14 uur?
Gegeven: De temperatuur van het verhardend beton verloopt volgens onderstaande grafiek; de C-waarde van het gebruikte bindmiddel is 1,45.


temperatuurverloop verhardend beton;
klik voor groter (betonpocket): 


waarbij gebruik gemaakt wordt van de gewogen rijpheid van p. xx/yy waarbij de waarde wordt genomen uit de kruising van de kolom met de C-waarde en de gemiddelde gemeten temperaturen van dat uur

Oplossing:
- Vul in de onderstaande tabel de kolommen 1 t/m. 4 in vanuit de grafiek van het temperatuurverloop (afbeelding hierboven)
- Voor kolom 5 (de Gewogen rijpheid "Van dit uur") zie de rijpheidstabel hieronder (een deel van betonpocket p. 74): 
bij een C-waarde van 1,45 en een temperatuur van 15 graden Celsius is de rijpheid 17,9.
- Voor kolom 6: sommeer de waarde uit kolom 5 met die van kolom 6 uit de voorgaande rij.
- Als alle kolommen en rijen zijn gevuld, dan geeft de laatste gesommeerde waarde de gewogen rijpheid aan (hier: ca. 953). 


klik op de afbeeldingen voor groter


rijpheid van hardend beton bij een bepaalde c-waarde en een bepaalde temperatuur (betonpocket):



Rijpheidsmethode, meten van de rijpheid
"Zowel bij warme als bij koude gietbouw is het van belang dat bij het ontkisten de sterkte van het beton bekend is. Bepaling van de druksterkte gebeurt met behulp van de rijpheidsmethode.
- Aan de hand van de gewogen rijpheid en een ijkgrafiek van het betreffende betonmengsel wordt de druksterkte bepaald.
De constructeur geeft de bekistingssterkte op. De betoncentrale stelt vervolgens een ijkgrafiek op
- De rijpheidscomputer meet op verschillende plaatsen in de betonconstructie het temperatuurverloop van het beton. Op basis van dit temperatuurverloop wordt de rijpheid berekend. Met de ijkgrafiek kan de aannemer de rijpheidscomputer instellen met gegevens als benodigde rijpheid, verhardingsduur, maximale betontemperatuur en de afkoelingsperiode. Op basis hiervan berekent de rijpheidscomputer het tijdstip van ontkisten.
- De gestuurde warmtetoevoer garandeert een minimaal energieverbruik." (Vereniging van Ondernemers van Betonmortelfabrikanten in Nederland VOBN)

"De rijpheidscomputer legt het verhardingsproces vast en u kunt exact bepalen wanneer de gewenste druksterkte bereikt is. Uitvoer van gegevens is tijdens en na de meting mogelijk via het display of de geheugenmodule, en indien gewenst zelfs op afstand via GSM. (Verboom Techniek, zie de onderste afbeelding)"


gegevens van VOBN; klik op de afbeeldingen voor groter

gewogen rijpheid:


meten van de sterkteontwikkeling :


meten van rijpheid:


meer informatie:


rijpheidscomputer van verboom techniek:


Afbeeldingen van Jan Heuveling (VOBN) en Verboom Techniek.

Zie ook aanvangssterkte, breukrek.

Eng. maturity of concrete; gewogen rijpheid is weighed maturity of concrete