home bouwencyclopedie

disclaimer / ©, cookies, lid NVJ

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z


R-waarde, warmteweerstand

 

R-waarde

Ook: warmteweerstand. De R-waarde geeft het warmte-isolerend vermogen van een materiaallaag aan, vaak gebruikt als isolerende waarde van dubbelglas, muren, vloeren, daken. De R is de warmteweerstand van een materiaallaag. 
Met Rc wordt de totale R-waarde aangegeven van een constructie (spouwmuur, combinatievloer, dubbelglas e.d.; denk bij de R aan Resistance (weerstand, verzet) en bij de c van Rc aan het woord combinatie of constructie).

Berekening van de R-waarde is afhankelijk van de materialen waaruit de te onderzoeken constructie bestaat.
De materiaalsoort wordt aangegeven door de λ-waarde (de warmtegeleidingscoŽfficiŽnt). Hoe hoger de warmtegeleidingscoŽfficiŽnt hoe slechter de isolatie (de warmte wordt immers beter geleid).
Om de warmteweerstand te bepalen wordt de materiaaldikte, in meter, gedeeld door de λ-waarde. Hoe hoger de materiaaldikte, hoe beter de isolatie, een dubbel zo dikke laag heeft proportioneel ook een dubbel zo goede warmteweerstand.

De formule is R = d / λ waarbij:
R = warmteweerstand in m2 K / W
d = dikte van het materiaal in m
λ = warmtegeleidingscoŽfficiŽnt in W / m K; vaak wordt λreken genomen, d.w.z. de λ-waarde waarmee gerekend moet worden.

Online berekenen van Rc-waarde (Rc-waarde berekenen met Kingspan Insulation rekentool)


klik op de afbeeldingen hieronder voor meer info over de r-waarde:


Notaties van warmteweerstand zijn onder meer: 
Rm = R materiaal (bij een pakket van materialen, bv. een spouwmuur, zijn er verschillende Rm's)
Rc = R constructie (het pakket aan "materialen" dat de warmte passeert, exclusief overgangsweerstanden aan buiten- en binnenzijde van de constructie), dwz. Rm1 + Rm2 + Rm3 maar excl. Ri en Re
Rsi = Ri = R surface interior (de overgangsweerstand van binnenlucht naar materiaal, jaargemiddelde 0,04 m2K/W)
Rse = Re = R surface exterior (de overgangsweerstand van materiaal naar buitenlucht, jaargemiddelde 0,13 m2K/W)
Rluchtspouw = meestal gesteld op 0,15 m2K/W
Rd = R declared (de warmteweerstand volgens de leverancier van het materiaal).
Er is sprake van een correctiefactor 0,05 omdat er altijd onvolkomenheden in de constructie zijn.

De Rc-waarde calculator van Xella/Silka/Y-tong


Een paar voorbeelden van de Xella-calculator bij een geÔsoleerde spouwmuur en gevel van metselwerk (klik op de afbeelding voor groter, voor de duidelijkheid zijn hier de
gevonden oplossingen onder de invoerwaarden geplaatst):

Rc >= 10,0:


Rc > 7,5 en < 10,0:



In Nederland wordt in documentatie meestal de warmteweerstand R-waarde gegeven (hoe hoger hoe meer isolerend), in BelgiŽ vaak de warmtegeleidingscoŽfficiŽnt λ (hoe lager hoe meer isolerend).
Terwijl een tijdje geleden voor buitenmuren een Rc-waarde van 2,5 normaal was en de Rc-waarde voor nieuwbouw 3,5 is (vanaf 2015: 5,0), kan de Rc-waarde van zeer energiezuinige woningen (o.m. passiefhuizen) zelfs boven de 10 m2 K/W uitkomen.

Voor de λ-waarden van vele materialen zie bij warmtegeleidingscoŽfficiŽnt. 

In het voorbeeld van de warmteweerstand Rc (R constructie) van een spouwmuur van Jellema Bouwtechniek, deel 4A Omhulling, zijn de berekeningen als volgt:
(a) metselwerk, dikte 0,10 m met λ = 1, geeft een R = 0,10 / 1 = 0,1 m2K/W
(b)
lucht, standaardwaarde R = 0,15 m2K/W
(c) isolatiemateriaal minerale wol, dikte 0,08 m met λ = 0,04 geeft een R = 0,08 / 0,04 = 2,0 m2K/W
(d) metselwerk,
zie (a), R = 0,1 m2K/W
Samen met een Ri van 0,04 en een Re van 0,13 wordt dit: 0,04 + 0,1 + 0,15 +2,0 + 0,1 + 0,13 = 2,52 m2K/W, een waarde die enige tijd geleden goed was te noemen. 
(Sinds het Bouwbesluit 2012 moet de thermische isolatiewaarde Rc voor gevels en daken minimaal 3,5  m2K/W zijn.)
De temperatuur van 20 graden Celsius is hier slechts een voorbeeld, de bedoeling is het temperatuurverloop in de constructie zichtbaar te maken (de blauwe lijn).


een berekening van de r-waarde (hier nog een zeer oude r-waarde van minimaal 2,5; vanaf 2015 is de minimale waarde 5):


Voorbeeld berekening dikte van resol hardschuim spouwisolatie bij Rc = 5,0 m2K/W.

Om energie te besparen komt de Rc-waarde van de bouwschil (vloeren, muren, dak) soms al op 10 m2K/W (variant passiefhuis).

WarmtedoorgangscoŽfficiŽnt
Vaak wordt de term U-waarde gebruikt, de warmtedoorgangscoŽfficiŽnt, vooral bij isolatie door dubbelglas. De U-waarde is de omgekeerde van de totale R-waarde
U = 1/Rtotaal.
In het voorbeeld is de U-waarde dus 1/2,52 = 0,40 W/m2K.
Volgens het Bouwbesluit mag de U-waarde hoogstens 2,2 W/m2K zijn.

Warmteverlies, warmtestroom
Het begrip warmteverlies of warmtestroom is afhankelijk van het temperatuursverschil (delta T), de grootte van het oppervlak, de tijdsduur dat er warmte stroomt en uiteraard de R-waarde van de constructie. In formule wordt dit: Q = A * h * ΔT / R.

Meer over warmtegeleiding, warmtestroom, warmteweerstand e.d.

Afbeeldingen Cees Bakker, ICEDD en Jellema.
Zie verder bij bijvoorbeeld isolatie, PIR.
Eng. R-value; warmteweerstand is thermal resistance, heat resistance