home bouwencyclopedie

disclaimer / ©, cookies, lid NVJ

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z


R-waarde, warmteweerstand

 

R-waarde

Ook: warmteweerstand. De R-waarde geeft het warmte-isolerend vermogen van een materiaallaag aan, vaak gebruikt als isolerende waarde van dubbelglas, muren, vloeren, daken. De R is de warmteweerstand van een materiaallaag. 
Met Rc wordt de totale R-waarde aangegeven van een constructie (spouwmuur, combinatievloer, dubbelglas e.d.; denk bij de R aan Resistance (weerstand, verzet) en bij de c van Rc aan het woord combinatie of constructie).

Berekening van de R-waarde is afhankelijk van de materialen waaruit de te onderzoeken constructie bestaat.
De materiaalsoort wordt aangegeven door de λ-waarde (de warmtegeleidingscoŽfficiŽnt). Hoe hoger de warmtegeleidingscoŽfficiŽnt hoe slechter de isolatie (de warmte wordt immers beter geleid).
Om de warmteweerstand te bepalen wordt de materiaaldikte, in meter, gedeeld door de λ-waarde. Hoe hoger de materiaaldikte, hoe beter de isolatie, een dubbel zo dikke laag heeft proportioneel ook een dubbel zo goede warmteweerstand.

De formule is R = d / λ waarbij:
R = warmteweerstand in m2 K / W
d = dikte van het materiaal in m
λ = warmtegeleidingscoŽfficiŽnt in W / m K; vaak wordt λreken genomen, d.w.z. de λ-waarde waarmee gerekend moet worden.

Online-berekeingen van de Rc-waarde:



klik op de afbeeldingen hieronder voor meer info over de r-waarde:


extra isolatie is niet altijd economisch aantrekkelijk, situatie 2015 (pdf bouwen aan een goede schil): 


Notaties van warmteweerstand zijn onder meer: 
Rm = R materiaal (bij een pakket van materialen, bv. een spouwmuur, zijn er verschillende Rm's)
Rc = R constructie (het pakket aan "materialen" dat de warmte passeert, exclusief overgangsweerstanden aan buiten- en binnenzijde van de constructie), dwz. Rm1 + Rm2 + Rm3 maar excl. Ri en Re
Rsi = Ri = R surface interior (de overgangsweerstand van binnenlucht naar materiaal, jaargemiddelde 0,13 m2K/W)
Rse = Re = R surface exterior (de overgangsweerstand van materiaal naar buitenlucht, jaargemiddelde 0,04 m2K/W)
Rluchtspouw = meestal gesteld op 0,15 m2K/W
Rd = R declared (de warmteweerstand volgens de leverancier van het materiaal).
Er is sprake van een correctiefactor 0,05 omdat er altijd onvolkomenheden in de constructie zijn.

In Nederland wordt in documentatie meestal de warmteweerstand R-waarde gegeven (hoe hoger hoe meer isolerend), in BelgiŽ vaak de warmtegeleidingscoŽfficiŽnt λ (hoe lager hoe meer isolerend).
Terwijl een tijdje geleden voor buitenmuren een Rc-waarde van 2,5 normaal was en de Rc-waarde voor nieuwbouw 3,5 is (vanaf 2015: de Rc voor gevels is 4,5 en voor daken 6,0), kan de Rc-waarde van zeer energiezuinige woningen (o.m. passiefhuizen) zelfs boven de 10 m2 K/W uitkomen.

Voor de λ-waarden van vele materialen zie bij warmtegeleidingscoŽfficiŽnt. 

In het onderstaande voorbeeld van de warmteweerstand Rc (R constructie) van een spouwmuur van Jellema Bouwtechniek, deel 4A Omhulling, zijn de berekeningen als volgt:
(a) metselwerk, dikte 0,10 m met λ = 1, geeft een R = 0,10 / 1 = 0,1 m2K/W
(b)
lucht, standaardwaarde R = 0,15 m2K/W
(c) isolatiemateriaal minerale wol, dikte 0,08 m met λ = 0,04 geeft een R = 0,08 / 0,04 = 2,0 m2K/W
(d) metselwerk,
zie (a), R = 0,1 m2K/W
Samen met een Ri van 0,04 en een Re van 0,13 wordt dit: 0,04 + 0,1 + 0,15 +2,0 + 0,1 + 0,13 = 2,52 m2K/W, een waarde die enige tijd geleden goed was te noemen. 
(Sinds het Bouwbesluit 2012 moet de thermische isolatiewaarde Rc voor gevels en daken minimaal 3,5  m2K/W zijn.)
De temperatuur van 20 graden Celsius is hier slechts een voorbeeld, de bedoeling is het temperatuurverloop in de constructie zichtbaar te maken (de blauwe lijn).


een berekening van de r-waarde (hier nog een zeer oude r-waarde van minimaal 2,5):


Voorbeeld berekening dikte van resol hardschuim spouwisolatie bij Rc = 5,0 m2K/W.

Om energie te besparen komt de Rc-waarde van de bouwschil (vloeren, muren, dak) soms al op 10 m2K/W (variant passiefhuis).

WarmtedoorgangscoŽfficiŽnt
Vaak wordt de term U-waarde gebruikt, de warmtedoorgangscoŽfficiŽnt, vooral bij isolatie door dubbelglas. De U-waarde is de omgekeerde van de totale R-waarde
U = 1/Rtotaal.
In het voorbeeld is de U-waarde dus 1/2,52 = 0,40 W/m2K.
Volgens het Bouwbesluit mag de U-waarde hoogstens 2,2 W/m2K zijn.

Warmteverlies, warmtestroom
Het begrip warmteverlies of warmtestroom is afhankelijk van het temperatuursverschil (delta T), de grootte van het oppervlak, de tijdsduur dat er warmte stroomt en uiteraard de R-waarde van de constructie. In formule wordt dit: Q = A * h * ΔT / R.

Documentatie
- Bouwen aan een goede schil (situatie 2015)

- Meer over warmtegeleiding, warmtestroom, warmteweerstand e.d.

Afbeeldingen Cees Bakker, ICEDD en Jellema.
Zie verder bij bijvoorbeeld isolatie, PIR, EPC.

Eng. R-value; warmteweerstand is thermal resistance, heat resistance