Poreuze bakstenen
zijn bakstenen met relatief grote poriën en worden op twee manieren
verkregen. Poreuze bakstenen zijn relatief licht in gewicht en warmte
isolerend:
a. Door een speciale natuurlijke samenstelling van de klei (klei
met kiezelgoer) of eventueel klei met daaraan toegevoegd
kiezelgoer.
De
Deense molersteen is
hiervan een voorbeeld. De molersteen bevat kiezelpantsertjes afkomstig
van de kiezelgoer, een mineraal dat bestaat uit fossiel schelppoeder, microscopisch kleine schelpjes afgeleid van diatomeeën of
kiezelwier. "De mortelstenen zijn van de hierna genoemde porisostenen te onderscheiden door duidelijk zichtbare witte puntjes. De steen is vrij lichtrood (tegen oranjerood aan) en veel lager van gewicht dan
bv. de poriso- en fimonsteen. Molersteen wordt onder andere gebruikt voor (niet dragende) scheidingswanden."
b. Door verbranden van de stof die aan klei is toegevoegd.
Het poreuze karakter wordt verkregen door het bijmengen in de klei van een brandbare stof
zoals kolengruis, kolenslib, vliegas,
polystyreenkorrels, kurk, zaagsel,
papierstof *), steenwol **) e.d.. Bij het bakken verbrandt
het toeslagmateriaal waardoor poriën (kleine holle ruimtes) ontstaan en
de volumieke massa***) afneemt.
- De porisosteen
uit bv. Limburgse klei met als toeslagstoffen bv. zaagsel, kolenslib
en vliegas.
- De nievelsteen
uit Limburgse klei van steenfabriek Eygelshoven (Kerkrade).
- De fimonsteen
uit Groninger klei met o.m. zaagsel werd tot 2002 bij
steenfabriek Fivelmonde in Uitwierde (Delfzijl)
geproduceerd. Deze fabriek van Hijlkema, met zigzagoven, is nu een
educatie- en expositieruimte.
- De porotonsteen
uit klei of leem met oorspronkelijk polystyreenbolletjes, zaagsel e.d.
wordt uitsluitend met een strengpers vervaardigd. Poroton staat voor
het Duitse "porosierter Ton" steen,
dwz. poreuze kleisteen. Kenmerkend zijn de zeer grote formaten, zie
bv. JuWö of Röben.
Algemeen
De volumieke massa en het gedrag ten opzichte van vocht, druk en geluid zijn
afhankelijk van het aantal, de vorm en de grootte van de poriën en
eventueel de vorm en de wijze waarop perforaties zijn aangebracht
met een strengpers.
de porisosteen porisodeco, 210 x 140 x 100
(foto wienerberger):
Voordelen van poreuze baksteen
-
de warmtegeleiding is lager dan bij de normale baksteen; een lagere
λ- of lambda-waarde of warmtegeleidingscoëfficient
maakt poreuze steen thermisch isolerend (maar minder goed
geluiddempend, door grotere wanddikte wordt de geluidsisolatie weer
verbeterd)
- lichter in gewicht, ca. 1300 kg/m3 ipv. ca. 1800 kg/m3 (pororton
slechts 600 tot 800 kg/m3)
- in diverse arbeidsbesparende formaten verkrijgbaar (snelbouw)
- zaagbaar
- spijkerbaar
- mortels houden bij
metselbaksteenblokken goed vast.
Nadelen van poreuze baksteen, waarvoor de fabrikant of
leverancier benaderd kan worden
- toepassing als dragende muur is meestal toegestaan, maar afhankelijk van de soort steen
- toepassing als buitenmuur of als een monolithische muur is vaak niet
toegestaan, maar ook afhankelijk van de soort steen en eventueel beraapt
- berapen van de poreuze
steen kan eventueel zgn. rip-off veroorzaken (de raaplaag laat los),
afhankelijk van de soort steen, aangebrachte ribben op de steen e.d.
- poreuze stenen zijn bijna nooit bestand tegen vorst/dooi (de
vorst/dooibestandheid is vaak aangeduid met F0, dwz. Frost nul, niet bestand tegen
vorst/dooi)
- de isolatiewaarde is voor huidige begrippen niet extreem hoog, dus
bv. een zeer dikke muur toepassen of een spouw met isolatie.
Het woord poreus heeft met poriën te maken en is ontleend aan het Oudfranse poreux
(kleine openingen bevattend), afgeleid van het zelfstandig
naamwoord pore (porie, opening; eind 13e eeuw); bron Etymologiebank.
*) Papier dat al diverse keren gerecycled is, komt
uiteindelijk ook in geperforeerde Poriton-steen terecht.
**)
Steenwolkorrels vormen het afvalproduct van tuinbouw in kassen en wordt op
deze manier gerecycled in volle ongeperforeerde vormbaksteen.
***) De schijnbare volumieke massa (svm) van baksteen is de massa van
het bruto volume van het blok ongeacht de poreusheid scherf of
perforaties.
