home

discl. / ©, lid NVJ

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

advertenties:


mortel, metselspecie, specie

 

mortel

Ook: metselspecie. Mortel is een aangemaakt mengsel van bindmiddel, toeslagstoffen en water. Mortel wordt gebruikt om bijvoorbeeld bakstenen op en naast elkaar te metselen. Het bindmiddel kan cement zijn, maar ook kalk of beide. Vaak is zand het toeslagmateriaal omdat zand met zijn verschillende korrelgroottes door het bindmiddel (bijvoorbeeld cement) een goede compacte materie maakt die nauwelijks indrukbaar is, goed hecht aan baksteen e.d. en samen met het bindmiddel als het ware "versteent". Verder is water nodig voor de mortel om de stoffen met elkaar te laten reageren.

Er zijn verschillende soorten mortel: 
- een metselspecie kan bijvoorbeeld bestaan uit een mengsel van cement met zand en water; cement is hier het bindmiddel
- een metselspecie kan ook bijvoorbeeld bestaan uit gebluste kalk met water en zand of soms tras; kalk is nu het bindmiddel
- een basterdmortel of bastaardmortel bestaat uit zand, water en zowel kalk als portlandcement
- een schelpkalkmortel was een mortel van schelpkalk
- een steenkalkmortel was een mortel van steenkalk
- een betonmortel bestaat uit zand, cement, grind, water en eventueel andere vulstoffen, hulpstoffen en vezels (kunststof, staal)
- een pc-mortel bestaat uit polymeren (kunstharsen) als bindmiddel, dus zonder cement
- een pcc-mortel bestaat uit polymeren en cement. 

De benaming "betonmortel" is eigenlijk onjuist, we zouden moeten spreken van betonspecie. Betonmortel is tegenwoordig de benaming voor fabrieksmatig vervaardigde betonspecie (in de betonmortelcentrale). Zie ook beton en betonmortel.
Mortel of mortelspecie wordt ook o.m. gebruikt voor pleisterwerk.



een silo met mortel:


De term mortel is gevormd met dissimilatie van de tweede -r > -l uit morter, dat is ontleend aan het Latijnse mortarium (vijzel; mengsel met kalk); reeds in het Latijn is de betekenis van "vijzel" ook overgegaan op "datgene wat in de vijzel verpulverd wordt"; bron Etymologiebank.

Afbeeldingen Hubo BelgiŽ, Martens Bouwwedstrijd, Hermans-Vermeulen.

Verg. specie, kleefmortel.

Eng. mortar, plaster (voor pleisterwerk)