home

discl. / , lid NVJ

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z


merkteken

 

merkteken

In de bouwwereld is een merkteken een aanduiding (figuur, letter, cijfer, symbool) op bouwmateriaal (meestal hout, steen of lood) dat aangeeft: 
- de fabrikant (de maker)
- de herkomst (bijvoorbeeld welke steengroeve, nummer van de partij)
- de vervoerder of handelaar
- de controleur
- de behandelaar (steenhouwer, timmerman, dakdekker, zilversmid; denk ook aan
het trotseerloodje of het zilvermerk)
- de samenhang van onderdelen van de constructie (paringstekens, wat hoort bij wat)
- de volgorde van plaatsen (assemblagemerken of telmerken)
- de eigenaar (bijvoorbeeld de
graffiti van de Romeinen, persoon of legeronderdeel).


graffiti, merkteken uit de romeinse tijd (xanten; paul garland):


steenhouwersmerken (steenhouwerstekens, metselaarstekens) dienden o.m. als controleteken bij de betaling van steenhouwers; sinds de 12e eeuw zijn deze tekens bekend; oorspronkelijk dienden zij om het loon van de steenhouwer/metselaar te bepalen; vanaf de 14e eeuw werd het teken meer een signatuur, te vergelijken met een meesterteken;
16e eeuwse steenhouwersmerken op de stadsmuur van amsterdam (inleiding in de bouwhistorie van ronald stenvert en gabri van tussenbroek, uitgeverij matrijs):


voorbeeld van een steenmerk (uit "vervangende stenen afwerken", cultureel erfgoed):


assemblagemerken of telmerken op natuursteenleveranties zodat op de bouwplaats de volgorde van de te stapelen stenen duidelijk was; hier cijfers van onder naar boven en letters van links naar rechts (inleiding in de bouwhistorie van ronald stenvert en gabri van tussenbroek, uitgeverij matrijs):


paringstekens
:


timmermanstekens:


trotseerloodje:


(merk)teken op straatsteen kralingse bos; gezien het handschrift wellicht al aangebracht bij aanleg in de jaren 1930 (foto joostdevree):


moderne versies van "merktekens" (resp. isobouw en enertherm):


andere soorten merktekens (nap-bout foto rdnap en meetpunt foto joostdevree):


Zie ook semiotiek, symbool.

Eng. mark