home

discl. / ©, lid NVJ

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z


mergel

 

mergel

Mergel is een natuursteen die in de laatste periode van het Krijt (bv. het Maastrichtien) in een ondiepe zeer werd afgezet als een laag kalksteen. Mergel is een sedimentair gesteente (afzettingsgesteente). Afhankelijk van de locatie bevat de mergel een andere verhouding van kalk met klei, leem of zand. Naar gelang de overheersende hoeveelheid wordt soms gesproken over kalkmergel en kleimergel.

Mergel is een vettige, zeer vruchtbare grond/steensoort. De bekendste mergel bevat de zachte fijnkorrelige geelwitte kalksteen, die geschikt is voor de bouw en toegepast wordt voor decoratieve elementen. Deze mergel bevat ca. 91-98% kalk en ca. 2-9% zand.

"Voordelen van mergel als bouwmateriaal en als duurzaam product:
- mergel heeft een drukvastheid ca. 25 kgf/cm2 (ca. 2,5 MPa of N/mm2)
- mergel gaat condensvorming tegen
- mergel is enigszins geluidwerend (door het poreuze karakter waarschijnlijk)
- het is een natuurlijk materiaal, zonder ziekmakende additieven
- door het grote bestanddeel kalk kan 'zaagsel' van mergel bijvoorbeeld over het land gestrooid worden (op het land heeft het dezelfde toepassingen als kalk)."

Wanneer het bestanddeel klei onderdeel uitmaakt van mergel, en door het poreuze karakter van deze mergel, is deze gevoelig voor erosie.
De zachtere mergel heeft als nadeel dat het gemakkelijk vocht opneemt, waardoor bij vorst de buitenste laag kan loskomen (een soort delaminatie).

Mergel wordt nog wel gebruikt bij de productie van cement, maar daarvoor zoekt men vervangers.

Mergelsteen die voor de bouw wordt gebruikt (vaak restauraties) schijnt het beste te worden verkregen uit de groeve bij Sibbe in Zuid-Limburg (de Sibbergroeve).

Eerdmergel is kalkhoudende löss. Keimergel is kalkrijke keileem.
Bekend zijn de Zuid-Limburgse en Belgische mergelgroeven (abusief "mergelgrotten" genoemd), met omvangrijke gangenstelsels.

De hardere en zeer weerbestendige kalksteen is bijvoorbeeld de Kunrader steen.


klik op de meeste afbeeldingen voor groter

blokken mergel (sibber blokken) bij mergelspecialiteitenbedrijf f. rouwet:


bewerken van mergel bij een restauratie (fa. kleijnen):


een kijkje in de mergelgroeve van sibbe (mergelspecialiteitenbedrijf f. rouwet):


mergel van maastricht, aan de oppervlakte:


fossielen in mergel (wolverlei):


De term mergel is ontleend aan het middeleeuws Latijnse margila (mergel), dat moet teruggaan op een Keltisch woord, bv. het Gallisch margila. Plinius de Oudere zegt in zijn Naturalis historia (17, 42) van het Latijnse marga (mergel) uitdrukkelijk dat het een Gallisch woord is. De Kelten waren de eersten die bemesting met mergel toepasten. Zoals uit het citaat van 1280 blijkt, werd dit ook in Nederland gedaan. Bron Etymologiebank.

Afbeeldingen o.m. Natuurinformatie, Wolverlei en Mergelspecialiteitenbedrijf F. Rouwet.

Zie ook kalksteen en kalk.

Eng. marl, marlstone