home

discl. / , lid NVJ

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z


menageren

 

menageren

Eigenlijke betekenis: matigen. Menageren is het versmallen van een deel van het hout, meestal bij de pen en het gat van een pen-gat-verbinding. Vandaar dat men het soms over penvermindering heeft. Menageren is een speciale manier van verjongen van hout. Menagering wordt o.m. toegepast om een sterkere verbinding te krijgen. 

Vaak gaat het om het versmallen van de twee tegenover elkaar gelegen zijden van een pen. De spatpen is het deel van de pen dat bij het menageren niet wordt weggehaald. Doel van de spatpen is het kromtrekken van de verbinding te verhinderen.
Bij ramen wordt ook gesproken over een spatpen-menagering. We maken dan een menagering om een gesloten pen-gat-verbinding te krijgen. We zien dan dus op de kopse kant van de raamstijltjes. Bij een open gat verbinding (bij raampjes) noemen we deze gaten, met stelmogelijkheid, ook wel slobgaten.
Bij kozijnen is het ook mogelijk om aan de buitenzijde te menageren. Dit doen we als er bv. een kloostersponning in de stijl geslagen wordt. Er wordt dan namelijk ook altijd een stuk van de pen weggeslagen. Ook al worden de oren van het kozijn gezaagd na het opsluiten, toch is het beter om de gaten passend te maken door te menageren. Je hebt er gemak van bij het opsluiten, indien de gaten te groot zijn gaat e.e.a. lubberen en de aansluiting bij de dagkant zal minder netjes worden (kieren, met als gevolg inwateren e.d.). 

Bij pen-gat-verbindingen hadden we het vroeger ook nog over een zoekertje aan de pen schaven. De pennen en de oren werden dan pas na het opsluiten afgezaagd. Voor het opsluiten werd een sergeant gebruikt (het werd ook wel een sjap genoemd, als verbastering van sergeant?).


pen-en-gat-verbinding met spatpen:


afschrift van de afbeelding hierboven, met menageren, eindlijn, daglijn, schouderingslijn, kruishoutlijn, verloren hout, groef;
klik voor groter:


menageren, dagmenagering paneelgroef, penvermindering:


Afgeleide termen zijn gemenageerd, menagering, dagmenagering.

Met dank aan Stichting Hout & Meubel en vooral John Voskamp voor de uitgebreide gegevens.