home

discl. / ©, lid NVJ

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z


krimp, betonkrimp

 

krimp

1. Ook: betonkrimp. "Heel jong beton (in zijn plastische fase) en jong beton (in zijn verhardingsfase) worden gekenmerkt door diverse krimpmechanismen, die enerzijds te wijten zijn aan processen die zich afspelen in het beton zelf en anderzijds aan de wisselwerking met de omgeving."


afbeelding met verschillende soorten betonkrimp van het wetenschappelijk en technisch centrum voor het bouwbedrijf, wtcb overgenomen van febelcem;
klik voor groter!:


Soorten betonkrimp zijn:

- Plastische krimp is te wijten aan de verdamping van water aan het vrije oppervlak van vers beton na zijn uitvoering. Wanneer het beton is de verhardingsfase verkeert of verhard is, heeft men het over uitdrogingskrimp of hydraulische krimp.
- Chemische krimp of verhardingskrimp is een rechtstreeks gevolg van de hydratatie van cement: "het volume van de gevormde hydratatieproducten is kleiner dan de som van het volume van water en cement".
- Uitdrogingskrimp of hydraulische krimp door verdampen van niet-gebonden water uit het beton; door waterverlies in de capillaire poriŽn trekken de poriŽn samen en krimpt het beton (naarmate de hydratatie van het cement vordert neemt het volume aan capillaire poriŽn af)
- Autogene krimp is een bijzondere vorm van verhardingskrimp. Autogene krimp komt vooral voor bij betonsoorten met een lage watercementfactor (relatief weinig water) en bij betonsoorten met een hoog gehalte aan fijne stoffen. In deze omstandigheden neemt het cement tijdens de hydratatie van het jonge beton grote waterhoeveelheden op, zodat er snel met lucht gevulde poriŽn ontstaan. Dit verschijnsel (inwendige uitdroging of interne uitdroging) veroorzaakt capillaire druk, wat leidt tot een snelle krimp in de volledige betonmassa en tot volumevermindering van de cementsteen.
- Thermische krimp is de samentrekking die gepaard gaat met de afkoeling van het beton na de exotherme hydratatiereactie, dus nadat alle hydratatiewarmte is vrijgekomen.
- Craquelť is een bijzondere vorm van krimp door uitdroging van de toplaag van het beton: craquelť is een patroon van kleine scheurtjes aan de oppervlakte van het beton; het heeft geen structurele gevolgen maar kan cosmetisch vervelend zijn en eventueel na verloop van tijd indringen van water en andere stoffen mogelijk maken.


Krimp is een belangrijke factor voor de praktijk, omdat hierdoor vaak scheuren ontstaan die de duurzaamheid van het beton kunnen beÔnvloeden. Scheurvorming bij jong beton bevordert immers het transport van agressieve stoffen tot in de kern van het bouwwerk.

Speciale betonsoorten zoals hogesterktebeton (HSB) en zelfverdichtend beton (SCC, self-compacting concrete) hebben een andere samenstelling dan traditionele betonsoorten. Door de lage watercementfactor en door de grote hoeveelheid fijne stoffen van HSB en bepaalde zelfverdichtende betonsoorten zijn de mechanische effecten van de autogene krimp belangrijker dan die van de uitdrogingskrimp.
Wanneer autogene krimp dreigt, moet het beton met water besproeid te worden of afgedekt te worden met waterdoordrenkte textiel zodat water "van buiten" het beton in kan dringen."


vergelijking tussen de krimp van traditioneel beton en hogesterktebeton (wtcb):

betontype wcf (water cement factor) krimp door uitdroging autogene krimp
traditioneel beton 0,5 aanzienlijk beperkt of geen
HSB < 0,4 beperkt aanzienlijk


Tekst en afbeeldingen vooral van Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf, een afbeelding van Ask the Builder.

Met dank aan Febelcem, Betonplaza, Cement&BetonCentrum en Masters in Services.

Zie ook bij breukrek.

Eng. (concrete) shrinkage, setting shrinkage; plastische krimp is plastic shrinkage; thermische krimp is thermal contraction; scheurvorming door krimp is shrinkage cracking


2. Krimp van hout: in een droge omgeving krimpt hout, in een vochtige omgeving zwelt hout op. Krimp en zwelling zijn afhankelijk van de vochtigheid van het hout (het zogenoemde evenwichtsvochtgehalte van hout, als gevolg van de relatieve vochtigheid van de omgeving). 
In tangentiale richting (d.w.z. met de cirkel van de groeiring mee) is de krimp ongeveer tweemaal krimp in de radiale richting (met de straal, de radius, mee). Vandaar dat een afgezaagde stam of dikke tak meestal zal scheuren als hij droogt. Om de kans op krimpscheuren in gezaagd hout te verkleinen, kan een stam kwartiers gezaagd worden.


een voorbeeld van krimp bij hout (arnhemse fijnhouthandel):


krimp en zwelling bij eikenhout als gevolg van de houtvochtigheid (het evenwichtsvochtgehalte van hout), voor dosse en kwartiers gezaagd hout (bj parket):


Documentatie

- Berekening krimp en uitzetting (Excel-sheet van BJ Parket)


Zie bij "werken van hout", Arnhemse Fijnhouthandel en BJ Parket.

Eng. radiale krimp is radial shrinkage; tangentiŽle krimp is tangential shrinkage


3. Krimp is een algemene term voor alles wat in aantal of omvang afneemt, bijvoorbeeld de demografische krimp in verschillende dorpen en steden omdat de (jongere) bewoners naar andere streken verhuizen (meestal uit economisch noodzakelijke redenen). 
Het gevolg van krimp is dat veel woningen en andere gebouwen leeg komen te staan, de buurt achteruitgaat en in extreme gevallen een soort spookdorpen ontstaan. We zijn de laatste eeuw geen "krimp" gewend en kunnen er dus moeilijk mee omgaan. Voor de bevolking en de lokale overheid is het moeilijk krimp te accepteren en 


een duidelijke afbeelding van wat er bij krimp zou moeten gebeuren; "krimp is een normaal transformatieproces";
klik voor groter (krimpsessie van architectuur lokaal):


Documentatie
- Demografische krimp (Rabobank)


Verg. suburbanisatie.

Eng. demografische krimp is demographic contraction