Een
stof die in kleine hoeveelheid het gedrag van een andere stof
beïnvloedt op de manier die gewenst is.
In de bouw worden bij de betonproductie veelvuldig hulpstoffen gebruikt; hulpstoffen hebben invloed op
eigenschappen in de vloeibare of plastische fase van vers beton.
Doel
van de hulpstoffen is bijvoorbeeld de mortel beter verwerkbaar te maken, het
uitgeharde beton sterker te maken, de weerstand tegen het klimaat of
de vervuilde omgeving te verhogen, beter bestand te maken tegen hoge
temperaturen e.d.
Hulpstoffen bij betonspecie zijn onder meer:
-
vertrager (bindtijdvertrager, bindingsvertrager; om de verwerkingstijd van de
specie te verlengen, om de temperatuurstijging in toom te houden, om
stortnaden e.d. te voorkomen; bijvoorbeeld gips) -
luchtbelvormer (verhoogt het luchtgehalte in het beton; doel is
het beton meer vorstbestendig te maken, verhoging van de
waterdichtheid (de minieme luchtbelletjes gaan de capillaire werking
tegen, ondanks de verhoogde porositeit,
zie afbeelding rechts); verder wordt de specie beter van de
samenstelling en beter verwerkbaar
-
versneller (verhardingversneller; geeft snellere
sterteontwikkeling)
-
plastificeerder / waterreduceerder (voor bijvoorbeeld transportbeton)
- superplastificeerder, sterke waterreduceerder (minder water is nodig
om de verwerkbaarheid van de betonspecie te verbeteren, de specie kan
ook de dunnere gedeelten van de constructie bereiken waar niet verdicht
kan worden; omdat de hoeveelheid water verminderd kan worden, wordt de
watercementfactor
kleiner en daarmee de druksterkte gunstiger)
-
waterretentiemiddel (lijmachtige stoffen, colloïden, verdikken
als het ware de specie; colloïdale betonspecie zal niet uitspoelen en
ontmengen en wordt in de zgn. "dichte" variant toegepast om
onder water constructies van beton te bouwen en in de "open"
variant om oeverbeschermingen te maken langs kusten en waterwegen; de
"open" variant van colloïdaal beton wordt steeds vaker
toegepast bij oeverbeschermingen omdat het beton door de zandloze
structuur waterdoorlatend is en toch weerstand heeft tegen uitwassing
van het cement dat de grotere partikels aan elkaar heeft gekit; ook
voor specifieke drainages wordt "open" colloïdale beton
toegepast)
-
waterdichtingsmiddel -
"antivries" (bij vrieskou toch beton storten)
-
injectiehulpstoffen (vloeibaar
maken van injectiespecie, vermindering van de hoeveelheid aanmaakwater,
ontvlokking wordt tegengegaan, de binding wordt vertraagd, er ontstaat
waterstof en de reactie veroorzaakt de expansie van het geïnjecteerde
mengsel waardoor de opvulling van holten bij kabels e.d. verbeterd
wordt, de weerstand tegen vorst neemt toe)
- kleeflagen (voor een goede hechting tussen
oud en nieuw beton)
-
sterkteverbeteraar (bijvoorbeeld silica fume, zie verderop)
-
ontkistingsmiddelen -
oppervlaktebeschermers
(tegen uitdrogen van pas gestort beton of tegen het vasthouden van
vuil)
-
anti-aankorsting tegen beton in bekistingen
-
dichtheidverbeteraar of sterkteverbeteraar (voor een betere druksterkte van het
beton)
-
samenhangverbeteraar (voor hellingsbeton)
-
vuurvastmaker (aluminiumoxide voor vuurvast beton)
-
kleurverbeteraars (kleurstoffen zoals ijzeroxide voor rood en
geel, chroomoxide voor groen en gebrande klei voor bruin) -
polymeren worden toegepast als hulpstof om de waterdichtheid van beton
te verbeteren
(Sikacem) -
silica fume is een bekende hulpstof voor sterkteverbetering van
beton
-
hydrocrete van Mebin
(Heidelberg
Cement) is een colloïdale hulpstof
om de samenhang tussen cement, zand, grind en water te verbeteren. Hierdoor is het mogelijk
hydrocrete zonder speciale voorzieningen en vrijwel zonder uitspoeling onder water te
storten
-
solvitose, gemodificeerd aardappelzetmeel, is een
hulpstof van Avebe: "Het gemodificeerde aardappelzetmeel levert zeer grote moleculen
op die goed in water oplosbaar zijn; de moleculen spinnen in de natte fase van het beton een fijn vertakt netwerk om de cementdeeltjes wat de betonmortel zijn standvermogen
geeft".
Hulpstoffen worden o.m. gebruikt bij de fabricage van lichtbeton.
Op vele terreinen worden hulpstoffen toegepast, ieder met zijn eigen
werking. Zo is kalk bijvoorbeeld als hulpstof in gebruik bij de ontzwaveling van rookgassen.
