home bouwencyclopedie

disclaimer / ę, cookies, lid NVJ

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z


Hout

 

Onderdelen van hout-allerlei zijn:




Dwarsdoorsnede van de stam van een boom *)


Van buiten naar binnen onderscheiden we:

  • Schors: de afgestorven verkurkte bast. De schors beschermt de boom voor invloeden van buiten (aantasting, vorst).

  • Bast: een vrij dunne laag weefsel dat de voedingsstoffen (suikers) die in de bladeren van de boom met behulp van zonlicht, bladgroen en koolzuur uit de lucht zijn gevormd, in water opgelost naar de wortels te transporteren.

  • Cambium of teeltlaag: slechts ÚÚn cel laag dik "weefsel", dus ca. 0,02 Ó 0,03 mm, waar door celdeling de groei van het hout (bast en spint) plaatsvindt. Direct na de celdeling zijn de cellen dunwandig en met "leefstof" (protoplasma) gevuld. Bij het afsterven, het zogenaamde verhouten, verandert het protoplasma in voornamelijk twee zeer belangrijke versterkende stoffen, cellulose en lignine. Een bepaalde laag in de cellulose speelt de belangrijkste rol bij vormveranderingen in de breedterichting van het hout onder invloed van vocht. Door hout opgenomen vocht kan namelijk tussen de cellulosebundels kruipen en deze van elkaar duwen. In de lengterichting kan dat praktisch niet. Vandaar de grote verschillen in krimpen en zwellen door vocht in de lengte- en breedterichting.
    Het cambium zorgt in ons klimaat voor de groeiring  (vroeger: jaarring; klik op de foto's rechtsboven)

  • Spint of spinthout: het levende deel van een boom, dat uit een aantal groeiringen bestaat. Het spint is in de levende boom zeer rijk aan water en voedsel omdat door dit hout het transport van water plaatsvindt van de wortels naar de kruin.

  • Kernhout: op zeker moment sterft het spinthout aan de "binnenzijde" af en ondergaan de groeiringen een verandering, het zogenaamde verkernen. De kern heeft vaak een donkerder kleur dan het spint.

Verder zijn er nog de houtstralen (vroeger mergstralen genoemd) die horizontaal vanuit de bast naar de kern (het midden) van de stam lopen en die zorgen voor de opslag en het transport van water en voedingsstoffen. De houtstralen staan in verbinding met de trache´den, de watergeleidende cellen die in de lengterichting van de stam lopen. Waar de houtstralen en trache´den elkaar snijden (de crossfields) is zichtbaar aan de zogenoemde stippels. De stippels hebben een membraan dat water doorlaat.
     


*) Met dank overgenomen uit het boek Bouwmaterialen van ing. M.W. Verver en Grondboor & Hamer van de Nederlandse Geologische Vereniging.



Meer doorsneden van de stam


jaarringen (groeiringen), houtstralen ( mergstralen), kernhout, spinthout, cambium en bast in hout (bron pijl en boog):

   
naaldhout legenda

D = dwarsdoorsnede

R = radiale doorsnede

T = tangentiale doorsnede

 

B = bast

J = jaarring

V = vroeghout

L = laathout

 

c = cambium

m = mergstraal of houtstraal

h = harskanaal of houtparfenchym

soorten cellen van een conifeer, houtstralen (mergstralen), parenchym, trache´den, hofstippels (rechterbovenhoek gaat richting midden van de stam)




Het ontstaan van een noest (kwast) *)

Tijdens de groei van de boom ontwikkelen zich aan de stam de takken (figuur a en b). De door de stam ingesloten gedeelten van takken noemen we noesten of kwasten (figuur c en d).

*) Met dank overgenomen uit het boek Bouwmaterialen, van ing. M.W. Verver.



Het wateren van hout; drogen van hout

Bij het wateren van hout worden de stammen enige tijd in liefst stromend water gelegd (balkenvijvers) met als  doel

het behoud van de kwaliteit: er ontstaan minder scheuren en schimmels, insecten tasten het hout later minder aan.


Het drogen van hout kan op twee manieren: natuurlijk (in de open lucht) of kunstmatig (in droog- of klimaatkamers).
Het gemiddeld vochtgehalte van natuurlijk gedroogd hout bedraagt ongeveer 18%; meestal is het wat meer. Als het vochtgehalte van het hout onder de 18% moet komen, dan is men aangewezen op een droogkamer (zie ook evenwichtsvochtgehalte). Het lagere vochtgehalte wordt hierbij (gecontroleerd) in kortere tijd bereikt. Scheurvorming, verkleuring en aantasting worden uiteraard vermeden. 

Hout voor parketvloeren wordt altijd kunstmatig gedroogd.




Duurzaamheid ***)

Zie bij duurzaamheidsklasse.




Determineren

Een Engelstalige online determinatielijst voor loofhout en coniferenhout



Versteend hout