home

discl. / ©, lid NVJ

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z


grauwacke, graustabiel

 

Grauwacke

Ook, soms: grauwak in het Nederlands. Onder Grauwacke wordt meestal een granulaat halfverharding van het natuursteen Grauwacke verstaan. Bij een granulaat van natuursteen is het gesteente vermalen tot de gewenste korrelgroottes. 
Halfverharding wil zeggen dat het materiaal:
- niet stuift (zoals zand bij een zandpad)
- redelijk stabiel van structuur is, dus aanzienlijk meer draagkracht heeft dan de normale grond of dan grind
- doorgroeiende vegetatie voorkomt.

De kleur van het granulaat Grauwacke is roze baksteen tot grijzig ("bont") en wordt gebruikt als redelijk stabiele deklaag van wandelpaden, opritten, terrassen, erfverhardingen, parkeerplaatsen en campings. Om het compacter te maken en daarmee meer bestand tegen afbrokkelen, wordt Grauwacke gemengd met leem en worden ook de fijnere delen van Grauwacke toegepast (vanaf 0 mm i.p.v. 3 mm). Zonder die toevoegingen is Grauwacke breuksteen een betrekkelijk los materiaal.

Voor licht begaanbare wandelpaden en fietspaden, die slechts incidenteel zwaarder worden belast, wordt meestal het Grauwacke granulaat 0-12 mm toegepast. Voor een stabieler, harder pad of oprit is Graustabiel aan te raden, een granulaat van Grauwacke, dolomietsteen en hydraulische stoffen (waaronder kalksteen). Ook Graustabiel heeft een natuurlijke uitstraling (bospad, zandpad) en de hardheid van een (bijna) verharde weg. Graustabiel is in verschillende kleuren leverbaar (grijs, rood, "geel" en "zwart").

Als fundering voor Grauwacke en Graustabiel wordt bij voorkeur puin toegepast, maar een oud schelpenpad moet ook voldoende zijn. De dikte van de laag Grauwacke of Graustabiel is dan meestal 6-7 cm.


grau wacke grau stabiel schelpen
schelpen gruis
lava-
gruis
 
(lava korrels)
stabiliteit, hardheid wegdek + ++ - --
geschikt voor rijwielen, kinder wagens, invaliden wagens e.d. en incidenteel een personen auto) ++ ++
dun pakket of na lange tijd: +
--
wat zwaarder verkeer (frequent personen auto's) - + -
dun pakket of na lange tijd: +
-
stabiliseert onder liggende grond + + ++ -
bestand tegen doorgroei onkruid +/++ ++? + +/++
boven-
aangroei van mos e.d.
-/+ -/+? + ++
natuurlijke uitstraling + ++ ++ ++
water-
opname (doorlatend)
+ + ++ ++
kleuren roze, bont grijs, rood, "geel", "zwart" beige, bruinig, wit, grijs bor-
deaux, grijs, zwart


Grauwacke en Graustabiel vergeleken met schelpen/schelpengruis en lavagruis (lavakorrels, sintel-achtig materiaal):
- voordeel Grauwacke: vormt na mengen met leem en na aanstampen een compactere en beter beloopbare laag dan een laag schelpen of lavagruis; na een paar weken (regenbuien) is het stevig en zeer goed te begaan voor wandelaars en wielrijders; door de dikkere laag die toegepast wordt, is het wandelpad waarschijnlijk langer vrij van vegetatie van onderaf (doorgroei) 
- nadeel Grauwacke: door de dikte van de laag moet het worden aangestampt om goed beloopbaar en berijdbaar te zijn; vooral in het begin is het wel eens een beetje papperig (na enige tijd verdwijnt dat)
- voordeel Graustabiel: een nog stabieler wegdek; het kalksteen in Graustabiel maakt de bodem zelf wat compacter (stabiliseert de grond); door de toegevoegde kalk wellicht ook minder last van onkruid; natuurlijke uitstraling (Graustabiel past wellicht iets beter in een natuurlijke omgeving dan Grauwacke)
- voordeel schelpen (grof schelpengruis): de kalk van de schelpen maakt de bodem zelf wat compacter (stabiliseert de grond); na een aantal jaren wordt het schelpengruis wat meer één met de grond waardoor deze beter beloopbaar/berijdbaar wordt; schelpen passen wellicht iets beter in een natuurlijke omgeving dan Grauwacke
- nadeel schelpen en lavagruis: blijft zeer lange tijd los materiaal, zeker dikkere pakketten blijven los liggen; dikkere pakketten schelpen en lavagruis zijn alleen geschikt voor wandelpaden (kinderwagens, invalidenwagens e.d. moeten zich door het materiaal ploegen)
- voordeel lavagruis: de kleur is donker bordeaux / grijs / zwart wat iets beter bij een natuurlijke omgeving past 
- nadeel lavagruis: teveel los, grof materiaal dat tussen de ribbels van de zolen van je laarzen kan blijven steken en tussen de voetkussens van honden
- nadeel alle materialen: bij zeldzaam gebruik kunnen zich algen en onkruid afzetten aan het oppervlak.


klik op de afbeeldingen voor groter!

een grauwacke wandelpad (foto joostdevree):


een grauwacke wandelpad, detail waarbij de samenstelling en het compacte karakter duidelijk te zien zijn (foto joostdevree):


ter vergelijking: schelpen van een schelpenpad, grotendeels al vergruisd, blijft bij een wat dikker pakket los materiaal, dunner pakket of na verloop van tijd een stevige ondergrond (foto joostdevree):


ter vergelijking: lavagruis als wandelpad, blijft los materiaal, vaak ook na langere tijd (foto joostdevree):


grotere grauwackesteen (michel oprey & beisterveld natuursteen):


Documentatie
- Quartzitische Grauwacke Flachkorn (van DeBeijer BV)
- Graustabiel halfverhardingen (van DeBeijer BV)

Met dank aan De Beijer, Jos Put van Infra-advies en Graustabiel.

Dagbouw van Grauwacke vindt plaats bij Sooneck, bij Niederheimbach in Duitsland.


De term Grauwacke wordt soms verbasterd tot grauwak, grauwakker of grauacke.