home

discl. / , lid NVJ

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

advertenties:


gebrandschilderd glas, brandschilderen

 

gebrandschilderd glas, brandschilderen

Glas krijgt zijn kleur door toevoeging van het inbranden van metaaloxiden tijdens het productieproces van glas. De metaaloxiden zijn de kleurpigmenten, oorspronkelijk bijvoorbeeld kobalt, koper en mangaan.
Glasverf of brandverf is de benaming van de metaaloxiden in een medium (een mengsel van azijn en gom). Met glasverf kan men een afbeelding (een tekst of tekening) op blank glas schilderen. Wanneer de verf droog is, wordt de plaat ingebrand in de oven: door de hoge temperatuur in de oven (600-620 graden C) wordt het oppervlak van het blanke glas zacht waardoor de verf er plaatselijk "in zakt" en ermee samensmelt. De metaaloxiden kleuren het glas plaatselijk. (De kleur kan ook verkregen worden door stukjes gekleurd glas op het blanke glas te leggen voordat het de oven in gaat.) Man kan ook de kleuren in elkaar laten vloeien door de pigmenten gedeeltelijk over elkaar aan te brengen. Na inbranden dient de oven geleidelijk afgekoeld te worden om te vermijden dat het glas niet gelijkmatig stolt (er kunnen "hobbels" in het glas komen en het glas kan door ongelijke spanningen waarschijnlijk ook breken). Het resultaat is gebrandschilderd glas, ook genoemd brandschilderwerk.

Gebrandschilderd glas wordt vaak toegepast in glas-in-lood-panelen. In de Middeleeuwen werden vooral kerkramen en ramen van andere belangrijke gebouwen van gebrandschilderd glas voorzien. De plaats van het lood in deze glas-in-lood-panelen is zeer belangrijk omdat zij vaak onderdeel vormen van een afbeelding; vaak geven de reepjes lood de contouren aan van de onderwerpen in de voorstelling. Het lood verduidelijkt dus de voorstelling. Omdat men in de Middeleeuwen het glas nog niet zo groot van oppervlakte kon maken, bevatten middeleeuwse voorstellingen vaak veel kleinere stukken gebrandschilderde glas en was de plaats van de loden reepjes nog belangrijker dan tegenwoordig.

Bij gebrandschilderd glas voor vensters is de gebrandschilderde zijde de binnenzijde, waardoor in de ruimte de figuren en kleuren het best naar voren komen en het gebrandschilderde deel niet wordt blootgesteld aan de regen e.d. In een uitzonderlijk geval werd de buitenzijde nog eens extra geschilderd of gebrandschilderd (bij een sluier van Margaret Fitz op een venster van Waterperry Church in Oxfordshire, onderste afbeelding).


detail van een gebrandschilderd glas-in-lood-paneel van glazenier frans de heer:


glas-in-lood raamhanger met gebrandschilderd glas van glasatelier snijders:


de voile is aan de buitenzijde geschilderd om hem meer doorschijnen over te laten komen; "window n5 depicting margaret fawkener, wife of robert fitz ellis - detail (stained glass), english school, (15th century) / church of st. mary, waterperry, oxfordshire, uk (the bridgeman art library)": 


Met dank aan Glasatelier Snijders.

Zie ook glas-in-lood, vidimus.

Eng. stained glass