Faalkosten zijn alle kosten die onnodig ten behoeve van het eindproduct zijn gemaakt.
In elke branche bestaan faalkosten en faalkosten zijn nooit volledig
te vermijden.
Faalkosten worden
bv. veroorzaakt doordat het bouwproces onnodig inefficiënt verloopt, het eindproduct niet aan de afgesproken
kwaliteitseisen voldoet dan wel door het feit dat er zaken moeten worden
hersteld of vervangen.
Oorzaken en voorbeelden van falen
Voorbeelden van vermijdbaar tekortschieten dat tot faalkosten leidt,
zijn (met dank aan SBR,
toegevoegd zijn vele praktijkvoorbeelden):
- gebrekkige communicatie (verkeerde, te late, onduidelijke
informatie;
inadequate gegevensuitwisseling, te gemakkelijk denken over de
gevolgen van aanpassingen, starten met een werk terwijl het voorgaande
nog niet heeft plaatsgevonden, veranderde specificaties, geen signalering als er iets mis dreigt
te gaan of is gegaan, taalproblemen, de klant geen tijdige informatie verstrekken,
teveel "tussenstations", cruciale taken vallen tussen wal en schip,
taken en verantwoording worden doorgeschoven naar onderaannemers, te weinig
positieve feedback naar het personeel, geen gebruik van hetzelfde informatiesysteem enz.)
- onvoldoende tijd (niet optimaal ontwerp, te weinig oog voor
de gebruikers van het pand, gebrekkige bouwplaatsinrichting,
gebruik van een nieuwe methode, te rooskleurige afspraken met de
opdrachtgever, slechte afspraken met leveranciers, door uitloop van
een voorgaande fase in de bouw is er te weinig tijd voor afbouw enz.)
- onvakkundige inbreng (verkeerde keuzen*, disproportionele
eisen van de opdrachtgever, onacceptabele contracteisen, irreële financiële
ambities, onderwaardering van kwaliteit, gebrekkige leiding, te weinig aandacht voor uitvoerbaarheid in de
ontwerpfase,
gebrek aan detaillering bij de ontwerpen dus zorg voor waterdichte
specificaties, te goedkope aanbesteding, personeel is inwisselbaar, geen vakkundig personeel, slordigheid,
desinteresse, gebrek aan verantwoordelijkheid, verantwoordelijkheid kun je niet delegeren
(onderaannemers), geen hart voor de zaak enz.)
- niet-beheerst proces (wijziging van het pakket van eisen, te late
vergunningverlening, te veel partijen, slechte planning, geen uitloop
ingebouwd, leegloop door verkeerde planning of gebrekkige
communicatie, de werkelijke situatie is verschillend van de
bouwtekeningen, geen langetermijnvisie, ontbreken van een geïntegreerd informatiesysteem als
BIM, steeds weer juridische haarkloverij omdat alles voor een habbekrats
gebouwd moest worden, en zo voort).
Faalkosten worden grotendeels pas opgemerkt tijdens de uitvoeringsfase, maar de eigenlijke oorzaak ligt vaak eerder in het proces. Uit onderzoek blijkt dat faalkosten in de bouw gemiddeld
zo'n 5-13% van de omzet bedragen (2007). Het is duidelijk dat door het reduceren van faalkosten goedkoper kan worden gebouwd
of meer winst kan worden behaald, of beide.
ketensamenwerking kan de faalkosten verlagen, o.m. door
gebruik te maken van één informatiebron (BIM):
Verantwoordelijkheid voor het werk
Faalkosten worden zelden veroorzaakt door één persoon, maar meestal door het falen van de hele
organisatie of een onderdeel daarvan. Om faalkosten effectief aan te pakken is het van
wezenlijk belang dat iedereen zijn steentje bijdraagt, van directeur tot bouwplaatspersoneel. Alleen op die manier kan achterhaald worden hoe bepaalde procedures effectiever kunnen, waarom de communicatie
faalt enz.
Het bedrijf moet als één geheel achter de opdracht staan en iedereen
moet signaleren wanneer er iets mis dreigt te gaan. Afspraken
met alle partijen, binnen het bedrijf en daarbuiten, en tijdschema's
moeten doordacht zijn en gewoon nagekomen worden. Dat zou al een
aanzienlijk aantal fouten reduceren. Zonder altijd beren op de weg te
zien is het gunstig als een medewerker serieus wordt genomen wanneer
die iets als verkeerd of inefficiënt ervaart. Helaas ontbreekt dat
nogal eens in onze cultuur: men wil liever niet gestoord worden door
klachten, problemen of opmerkingen met als resultaat dat fouten en
onvolkomenheden pas in een (te) laat stadium aan het licht komen.
Bij elk project is een bouwbegeleider noodzakelijk die gewend is met
problemen en druk om te gaan. Bestaat de allround uitvoerder of opzichter
nog?
Opvallend is dat bij kleine bouwbedrijven de faalkosten over het algemeen
geringer zijn dan bij grotere (waarschijnlijk door bv. minder complexe
communicatie, minder complexe opdrachten, meer binding van de werknemers met het
project).
Risico's van bouwprojecten Het Economisch Instituut voor de Bouw (IEB) heeft met Bouw in Beeld najaar
2009 een duizendtal bouwondernemingen gevraagd wat de risico's van bouwprojecten
zijn. De illustere lijst van risico's, die in onderdelen ook onder faalkosten
zijn te scharen, toont in volgorde van gewicht o.m.:
- tijdens de uitvoering bijstellen van plannen door de opdrachtgever (20% van de
projecten) - diefstal (bij b&u meer dan bij gww)
- het verkeerd calculeren van arbeid
- het te laat binnenkomen van de juiste vergunningen (bij gww meer dan bij
b&u)
- een faillissement van een onderaannemer of toeleverancier
- het niet tijdig betalen door opdrachtgevers (bij gww meer dan bij b&u)
- bezwijken van onderdelen van het gebouwde (komt zelden voor maar de kosten
zijn hoog)
- persoonlijke ongevallen.
Verder worden bouwers steeds meer geconfronteerd met andere externe factoren:
- de besluitvorming binnen de overheid wijzigt steeds
- de deskundigheid van de opdrachtgever neemt af
- de regelgeving wordt steeds complexer.
Het onderdeel "faal" van de term faalkosten is ontleend aan het Franse
faillir (ontbreken, missen, een fout begaan) dat via vulgair Latijn fallire is ontwikkeld uit Latijn
fallere (niet aan de verwachtingen voldoen, doen uitglijden; bedriegen);
bron Etymologiebank. Denk hierbij
ook aan het woord vals.
*) Op de opiniepagina van Cobouw
(juli 2010) meldden mr. Manfred Fokkema en mr. drs. Erwin Hijmans (adviesbureau
Tauw) o.m.
"Gemeenten verzuimen vaak om heldere keuzes te maken. Ze raken verzeild in
allerlei overleggen met verschillende bestuurslagen, stellen keuzes tijdens het
proces bij en doen onvoldoende zorgvuldig onderzoek. Het boeken van tijdwinst
hebben gemeenten dus voor een groot deel in eigen hand."
Verder, ook uit Cobouw: "Te grote prijsfixatie (dwz. kiezen voor de laagste
inschrijving, red.) maakt dat gemeenten het meest risicovolle plan omarmen en
daarna balen omdat de ontwikkelaar wacht op betere tijden om de hoge grondprijs
waar te maken (of omdat de aannemer failliet gaat en opnieuw aanbesteed moet
worden of omdat de uitvoering ondeugdelijk is, red.)". Eén van de remedies
lijkt te zijn: goede samenwerking tussen alle partijen. "Willen, kunnen en
moeten zijn drie voorwaarden om een project te laten slagen."
