EMVI staat voor
economisch meest voordelige inschrijving. In de bouwsector wordt dit ook genoemd:
gunnen op waarde. Tot voor kort werd gesproken over EMVA, de economisch meest
voordelige aanbieding.
Emvi is een methode bij de gunning van (overheids)aanbestedingen. "Bij een
emvi-aanbesteding wordt niet alleen naar de prijs gekeken, maar wordt eveneens (veel) waarde gehecht aan
(kwalitatieve) criteria als publieksgerichtheid, duurzaamheid en/of projectbeheersing"
(Rijkswaterstaat).
Publiekgerichtheid houdt o.m. in: rekening houden met de buurtbewoners, zo kort mogelijk hinder geven
(geluidshinder bij heiwerkzaamheden, afsluiting van wegen e.d.). Duurzaamheid houdt in: van lange levensduur en/of milieuvriendelijk (zie
duurzaam bouwen).
De laatste decennia is de aanbesteding vooral gegund op uitsluitend de prijs (dwz.
de laagste prijs, hoewel boerenwijsheid altijd zegt "gun aan de één na laagste bieder").
Maar langzamerhand beginnen bij de centrale overheid ook de meer kwalitatieve en maatschappelijk gerichte
gunningsfactoren een rol te spelen (prijs-kwaliteit-verhouding). De lagere
overheden gunnen nog voornamelijk op uitsluitend prijs (situatie 2011).
Wanneer ook
de kwalitatieve en/of maatschappelijke factoren bij de gunningscriteria behoren,
is sprake van een emvi.
Criteria
Het aantal en de soort criteria waarop de aanbesteding gegund wordt en de weging
van de (sub)gunningscriteria moeten door de aanbestedende partij (de opdrachtgever) vóór de aanbesteding zijn bepaald en mogen niet tijdens het aanbestedingstraject worden gewijzigd. De
gunningscriteria moeten objectief, duidelijk en proportioneel zijn en niet voor meer uitleggen vatbaar.
Verder worden niet altijd de wegingsfactoren vermeld. Vooral die laatste aspecten
maken dat de beoordeling van de emvi-aanbesteding vaak moeilijk voor aannemers
is te doorgronden.
De criteria en de wegingsfactoren worden vastgelegd in het bestek
of het programma van eisen (PvE),
soms via bekendmaking in een ambitiedocument. In deze aankondiging kunnen bij
emvi ook eventuele varianten (alternatieven) zijn toegestaan, wat niet alleen gelijkwaardige
alternatieven maar ook innovaties kan bevorderen.
Wanneer bij de bouw niet voldaan wordt, of niet voldaan is, aan de emvi-criteria
of emvi-waarden, dan kan dat leiden tot zgn. emvi-sancties: een
beoordelingsteam kan de aangeboden meerwaarde onderzoeken en bij
ingebrekestelling sancties opleggen: een emvi/sanctie kan aanzienlijk hoger zijn dan de ingezette
emvi-waarde (Rijkswaterstaat).
TenderGuide vermeldt als
mogelijke gunningscriteria bij een aanbesteding: "prijs, uitvoering, projectmanagement, levertijd of planning, plan van aanpak, kwaliteit, competenties, bekwaamheden, milieukenmerken, gebruikskosten, levensduurkosten, rentabiliteit, klantenservice, duurzaamheid, sociale factoren, esthetische en functionele kenmerken, presentatie, risicomanagement, overlast omgeving, waardering verleden."
Zeer veel mogelijkheden om, ook bij de emvi-aanbesteding, te sturen naar wat de opdrachtgever
wil. Bij de kwalitatieve aspecten is de aanbieder (degene die de aanbieding
doet) van belang; de ervaring en de omzet van de aanbieder speelt een (te?)
grote rol, veelal bij bouwprojecten die de opdrachtgever als complex of
innovatief bestempelt. Ook voor kleine projecten worden soms irreële omzeteisen
van de aanbieder verlangd.
Drie bepalingen van de emvi - De puntenmethode. Voor elk criterium worden punten toegekend die worden gesommeerd tot een
totaalscore. Eenvoudig gesteld worden zowel kwaliteit als prijs in punten
uitgedrukt. Het belangrijkste criterium krijgt het zwaarste gewicht (puntental).
Het maximaal aantal te scoren punten dient bepaald te worden om een verdeling
over de verschillende criteria correct uit te kunnen voeren. Bedenk wel dat het
gewicht aan de feitelijke waarde hangt van een criterium: score = gewicht *
aanbieding voor dit onderdeel.
- De bonus-malus-methode. Bij de bonus-malus-methode wordt elk kwaliteitsaspect naar
een fictief bedrag omgerekend en met de prijs van de aanbieding
"verrekend". Deze methode wordt ook wel monetariseren genoemd omdat
hier de kwaliteit in euro's wordt uitgedrukt.
- De kwaliteit-prijs-verhouding. De uitgedrukte kwaliteit wordt gedeeld
door de prijs en de hoogste uitkomst is winnaar.
Aspecten bij de bepalingen van de emvi
Voor de wiskundige bepaling van de emvi moeten de gewenste kwaliteit (Q ref) en
de gewenste prijs (P ref) bepaald worden. Als de aanbieding A voorgesteld wordt
door A, dan geldt voor de emvi-bepaling (bron Bepaal
zelf je emvi-criterium van ir. J.C. Kuiper):
- bij de puntenmethode: emvi = Ap x Pref / P + Aq x Q / Qref
- bij de bonus-malus-methode: emvi = P - (Aq / Ap) x Pref x (1 - Qref / Q)
- bij de kwaliteit-prijs-verhouding: emvi = Aq / Ap
- de winnaar-aanbieder is die met de hoogste score voor de emvi.
Andere aspecten zijn o.m.:
- Alle gewenste belangrijke functionaliteit moet worden omgezet in
"kwaliteitspunten", ook de functies die met de fysieke bouw hebben te
maken. Om echt alle functies een kwaliteitswaardering te geven is vrijwel
onbegonnen werk; denk aan het motto less is more.
- Het zal duidelijk zijn zijn de juiste vertaling van kwaliteit naar
punten of euro's niet te objectiveren is en veel vragen zal oproepen. Value-management
probeert hierin duidelijkheid te geven. Vooraf dient bepaald te worden of de
kwaliteit zwaarder weegt dan de prijs, of andersom, of hebben zij een gelijk
gewicht?
- Vooral bij de weging kunnen nog wel eens discrepanties ontstaan, bv. als er
simpelweg een score is voor "laagste" of "hoogste" terwijl
het verschil tussen de aanbieders gering is (de volgorde-manier).
- Voor een objectieve beoordeling van de waardering van de kwaliteit
(toekennen van een getal aan elk kwaliteitsaspect) dient de prijs vooralsnog
onbekend te zijn. De prijzen van de aanbiedingen dienen apart gehouden te worden
van de functionaliteiten, bv. in gesloten enveloppen.
- Sluit aanbieders niet onmiddellijk uit. Vaak worden aanbiedingen om triviale
redenen uitgesloten, zoals een uur te laat ingeleverd. Soms wordt uitgesloten
omdat de aanbiedingsprijs te hoog is. Maar die prijs kan samenhangen met een te
hoog bepaalde kwaliteit; een kwaliteitsverlaging in de richting van de gewenste
kwaliteit kan dan resulteren in een aanmerkelijk gunstiger prijs.
- Veel aanbestedingen worden tot bij
de rechter aangevochten, een teken dat er veel misverstanden kunnen bestaan in
het gehele aanbestedingstraject.
Bouwend Nederland
geeft een aantal tips aan de opdrachtgevende partij:
- houd het simpel!
- beperk het aantal waardeaspecten
- laat waarde voor > 40% meetellen
- wees transparant
- communiceer!
Pianoo Expertisecentrum
Aanbesteden meldt bij emvi de volgende interessante aspecten uit rechtbankverslagen:
- "Laagste prijs en economisch meest voordelige inschrijving (emvi) zijn elkaar uitsluitende criteria. Als beide gunningscriteria voorkomen in de aanbestedingsstukken kan het onduidelijk zijn wat nu eigenlijk wordt bedoeld. (LJN: BO7962, 7 december 2010)"
- "De beoordeling van kwaliteit is altijd subjectief. Daarom is het van belang op te nemen in de gunningsleidraad hoe deze kwaliteit zal worden beoordeeld. Door externen in te schakelen die verder niet betrokken zijn bij de beoordeling garandeer je een objectieve beoordeling. Bij de economisch meest voordelige inschrijving is er per definitie een relatieve beoordeling. (LJN:BM1413, 15 april 2010)"
- "Varianten zijn alleen toegestaan bij gunning op basis van economische meest voordelige inschrijving (emvi). Varianten zijn dus niet toegestaan als het gunningscriterium de laagste prijs is. Als er wordt gegund op vaste prijs en verrekenprijzen als subgunningscriteria dan wordt er beoordeeld op economisch meest voordelige inschrijving en dus zijn varianten dan wel toegestaan. (LJN: BI0467, 26 juni 2009)".
Een paar praktijkvermeldingen
In de aanbestedingskalender staan in dit verband bv. vermeld (het gaat hier om verschillende aanbestedingen):
- "Economische meest voordelige inschrijving (emvi), gelet op de in het bestek, in de uitnodiging tot inschrijving of tot onderhandeling vermelde criteria." (Deze tekst komt vrij vaak voor.)
- "Perceel 1 t/m 3 worden gegund op prijs. Perceel 4 wordt gegund op emvi. Bij perceel 4 dient met het PvE (Pakket van Eisen) een minimum aantal punten gescoord te worden."
- "Dit perceel wordt gegund op basis van emvi door middel van een beoordeling van de prijs en
SROI (Social Return On Investment, zie SROI). Het wegingspercentage voor prijs is 70% en SROI 30%."
- "In beginsel worden de ingediende offerte beoordeeld op grond van emvi, tenzij anders wordt aangegeven. Bij iedere offerteaanvraag wordt beschreven waarop (emvi met daarbij de gunningscriteria, of alleen op prijs) gegund zal worden."
- "Voorgestelde aanbestedingsprocedure: de aanbesteding geschiedt volgens de Nationale Openbare procedure. Opdracht wordt gegund op basis van economisch meest voordelige inschrijving (emvi). De gunningsprocedure is beschreven in de
gunningsleidraad, die onderdeel uitmaakt van de aanbestedingsstukken."
- "De Plannen van Aanpak (PvA) en eventuele overige documenten ten behoeve van de kwaliteitsbeoordeling worden voorafgaand aan de bekendmaking van de uitslag van de inschrijvingsfase (emvi) door de aanbestedende dienst beoordeeld, gewaardeerd en voorafgaande aan de opening van de envelop met inschrijfstaat en -biljet op ... bekendgemaakt."
