1.
Ook:
dokke, ankerstaaf. De dook verbindt steenachtige materialen,
vergelijkbaar met de deuvel voor houtachtige materialen. De dook
is een van roestwerend metaal vervaardigde taps toelopende pen
die dient om (natuur)stenen delen onderling of met de ondergrond te verbinden.
Veelal wordt ijzer, brons, messing,
roestvast staal of zelfs kunststof toegepast.
Om de dook in het
natuursteen te bevestigen wordt een een gat in geboord (het dookgat)
en wordt de dook met cement of lijm, vroeger met
lood of soms tin, vastgezet.
(Instampen van portlandcement in de verhouding van 1 op 2,5 of 3 met fijn
zand tot aardvochtige toestand
aangemaakt, geeft het beste resultaat.) Wanneer lood werd toegepast
werden de doken aangegoten met gietlood via een zogenoemde kleikom.
Deze dook werd vroeger vaak van smeedijzer gemaakt. Voordelen van
ingieten van lood bij ijzeren doken was dat het ijzer redelijk tegen
corrosie beschermd werd en dat het uitzetten van het roestende
smeedijzer enigszins opgevangen werd, waardoor het scheuren van het
natuursteen voorkomen werd.
Een speciale uitvoering
is de dook die aan één zijde voorzien is van een spitse punt en van weerhaken
en die bijvoorbeeld dient om natuurstenen neuten
aan houten stijlen of aan metselwerk te verbinden.
Het dookgat is gewoonlijk een naar onder ruimer wordend gat, waardoor de dook na het aangieten opgesloten zit.
aangieten van een dook, uit de pdf aangieten
met lood van lambrechts en vanderwalle, ku leuven:
Tegenwoordig wordt in plaats van doken vaak een polymeerkit of
epoxymortel
gebruikt. Omdat gevelplaten toch vaak losraken, en daarmee een
aanzienlijk gevaar vormen, is terugkeer naar doken
of een andere correcte en permanente bevestiging aan te bevelen.
Maar ook bij doken kunnen af en toe problemen optreden, bijvoorbeeld door uitgebroken
steen bij de dook aan voor- of achterzijde van de gevelplaat. Uiteraard is aan
de achterzijde gevaarlijker dan aan de voorzijde (niet in het zicht). Hieronder twee gevallen
waarbij waarschijnlijk de beschadiging al bij het plaatsen van de dook is
opgetreden.
dook als verbinding tussen natuursteen en baksteen
, leuven:
De term dook als "ijzeren staaf die dient om hout aan steen of stenen onderling te
verbinden" is genoemd naar het wegduiken d.i. het onzichtbaar opgenomen worden in het
metselwerk, een afleiding van duiken; bron
Etymologiebank.
Met dank aan Rob van Boxtel, Xella,
BDA Geveladvies, "Aangieten
met lood" (pdf van 5,5 M; Peter Lembrechts en Bram Vandewalle,
Bouwkundeafdeling Katholieke
Universiteit Leuven), het boek Constructieleer voor de timmerman,
S.P.Botman, 1953.
2.
Doken worden
ook bv. bij het kalkzandstenen elementensysteem gebruikt en wel om het nauwkeurig plaatsen van de elementen te vereenvoudigen en om het
"drijven" van elementen te voorkomen. Deze doken worden vervaardigd van recyclebare kunststof
(bijvoorbeeld blauw gekleurd polypropyleen). In deze toepassing heeft de dook geen
constructieve waarde: de doken helpen voor het juist stellen van de
kalkzandsteenelementen.
De doken bij het systeem van Mindbuilding hebben een vergelijkbare
bedoeling en werking:
