Ook:
Spaaans rood, caput mortuum. Een rood, roodbruin of roodpaars pigment
bestaande uit ijzeroxide (Fe2O3, colcothar) en kleiaarde. Dodekop bevat zure bestanddelen die het roesten bevorderen. Naast toepassing in verf werd dodekop ook veel gebruikt om afwerklagen in cementspecie donkerrood te kleuren. In tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden is dodekop niet giftig.
De naam dodekop (caput mortuum) is mogelijk afkomstig van de dodenakkers in
China waar deze stof vandaan zou komen. Een andere afkomst kan de
grillige dodenkopachtige vorm zijn van het overblijfsel, bij het
fabriceren.
Dodekop bestond er in
meer varianten, bv. de rode dodekop of Spaans rood (afkomstig uit
Malaga in Spanje) en de paarse dodekop, een restproduct uit de
ijzerertsindustrie (bevat meer ijzeroxide).
In de 18e eeuw werden kozijnen e.d. wel eens met de "kleur"
paarsdekkend bruin geverfd, een mengsel van dodekop en zwart.
Dodekop werd als poeder ook gebruikt om te polijsten.
Met dank aan Piet Hoekman bouwkundig advies (mail), Zaans
Industrieel Erfgoed, Amsterdamse
binnenstad, Lucien
van Valen.
Foto's Tiles
& Tools en Van
der Pigge. Meer
pigmenten. Eng. colcothar
