home

discl. / ©, lid NVJ

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z


beng

 

beng

BENG staat voor Bijna EnergieNeutraal Gebouw, een gebouw dat op jaarbasis gemiddeld even veel energie opwekt als wordt gebruikt voor "het gebouw" (verwarming, warm water, ventilatie, koeling), waarbij eisen gesteld zijn aan o.m. de maximale energiebehoefte en minimale aandeel hernieuwbare energie (meestal door pv-panelen).

BENG is gestoeld op de Trias Energetica, een driestappenstrategie om een energiezuinig ontwerp van een gebouw te maken: 
(a) dring onnodig energieverbruik terug
(b) gebruik duurzame energie (eigenlijk moet dit op de eerste plaats staan, want dan is het helemaal niet nodig voor veel inspanning en geld het energieverbruik terug te dringen; maar zo ver was/is het nog niet, zeker niet op het moment van het ontwerp van de Trias Energetica)
(c) maak zuinig en zo efficiŽnt/schoon mogelijk gebruik van fossiele bronnen (eigenlijk alleen als het niet anders kan).

Een aspect van de EPC was bijvoorbeeld dat een minder goed isolerende gebouwschil gecompenseerd kon worden met een paar zonnepanelen extra. Bij BENG wordt echter uitgegaan van drie energie-zuinige eisen en aan elk van die eisen moet worden voldaan:

  • BENG eis 1 is de maximale energiebehoefte en gaat over de energiebehoefte van "het gebouw". Hiervoor wordt de energiebehoefte van verwarming en koeling bij elkaar opgeteld. De gebouwschil moet zeer goed zijn geÔsoleerd. De energiebehoefte kan worden ingevuld met hernieuwbare of fossiele energie.
    "Deze eis kijkt naar een optimale kwaliteit van de gebouwschil waarbij zowel de verhouding glas ten opzichte van dichte gevel, de mate van isolatie, de mate van kierdichting als de aanwezigheid van koudebruggen een rol speelt. Niet alleen isolatie, maar juist het samenspel van bovenstaande factoren, de vorm (geometrie) en de ligging van een gebouw zijn van belang om de energiebehoefte van een gebouw zo veel mogelijk te beperken."
    Belangrijk is ook de verhouding tussen het zogenoemde verliesoppervlak en het gebruikersoppervlak. Er wordt gekeken naar de hoeveelheid oppervlak waardoor het gebouw warmte kan verliezen (bijvoorbeeld via het dak of een gevel). Dit is het verliesoppervlak (Als). Dit wordt afgezet tegen de hoeveelheid gebruiksoppervlak (Ag) van het gebouw. Dit is de zogenoemde geometrieverhouding Als/Ag. Hoe minder verliesoppervlak een gebouw heeft, des te compacter het is.
    BENG-1 is gesteld in kWh per m2 gebruiksoppervlak (GBO) per jaar.

  • BENG eis 2 is het maximale primair fossiel energiegebruik en gaat over de energiebehoefte van installaties van een gebouw met betrekking tot koelen, verwarmen, bereiding warmtapwater en ventilatie, en bij utiliteitsgebouwen ook verlichting en luchtbevochtigers. Voordeel is dat de opgewekte energie van pv-panelen (zonnepanelen) en andere hernieuwbare energiebronnen van het primair energiegebruik mag worden afgetrokken.
    BENG-2 is gesteld in kWh per m2 gebruiksoppervlak (GBO) per jaar.

  • BENG eis 3 is het minimale aandeel hernieuwbare energie en gaat over het feit dat een deel van de benodigde energie afkomstig moet zijn uit een hernieuwbare bron. Denk hierbij aan zonnepanelen (ook een biomassaketel en stadsverwarming behoren hier nog bij, maar die bronnen zijn discutabel, vooral biomassa). 
    Het aandeel hernieuwbare energie is de hoeveelheid hernieuwbare energie gedeeld door het totaal van hernieuwbare energie en primair fossiel energiegebruik.
    BENG-3, de eis van duurzame energie, is uitgedrukt in een percentage.


De drie BENG-eisen, uitgaande van grondgebonden woningen en woongebouwen (min. van Binnenlandse Zaken, november 2018):

  grond-
gebonden woningen *)
woon-
gebouwen
BENG eis 1: energie behoefte [kWh/m2,jr] minimaal 70 
en bij Als/Ag > 2,2 minimaal 70+50*(Als/Alg - 2,2)
dito (zie links)
BENG eis 2: primair fossiel energie gebruik [kWh/m2,jr] <= 30 <= 50
BENG eis 3: aandeel hernieuwbare energie [%] >= 50 >= 40

*) opmerkingen:
Als = verliesoppervlak (oppervlakte van dak, gevel e.d.; A staat voor Area en ls staat voor loss, d.w.z. oppervlakte verlies)
Ag = gebruiksoppervlakte (GO, GBO)
Kenmerkende waarden Als/Ag bij woningen zijn:
- appartementengebouwen: 0,8-1,8
- tussenwoningen: 1,2-2
- hoekwoningen en twee-onder-een-kap: 1,6-2,4
- vrijstaande woningen: 1,8-3



Let op: voor utiliteitsbouw gelden andere waarden, klik op de tabelafbeelding hieronder:


De BENG-eisen voor nieuwbouw werken vanaf 1 juli 2020.

Totaalpakket
Niet alleen isolatie, energiezuinige apparatuur en de hoeveelheid zelf-opgewekte energie zijn hier belangrijk, ook  spelen mee:
- kierdichtheid ("voldoen aan BENG begint met een luchtdichte gebouwschil")
- oriŽntatie op de zon (winter, gratis verwarming)
- goede, flexibele mate van zonwering (zomer, gratis koeling).

Wanneer een gebouw in gebruik is, is het zeer veel moeilijker om op een nette en betaalbare manier isolatie, kierdichtheid en ventilatie te corrigeren. 
Omdat isolatie, kierdichtheid en ventilatie basisaspecten zijn voor een energetisch zuinig maar ook gezond gebouw, zijn er hulpmiddelen nodig om die te controleren voordat het gebouw afgewerkt wordt:
- de luchtdichtheid wordt gecontroleerd door de blower-door-test en in bepaalde gevallen door een infraroodfoto (thermografische foto, thermische foto)
- de isolatie wordt gecontroleerd door een infraroodfoto
- de ventilatie wordt gecontroleerd met speciale apparatuur zoals debietmeters (flowmeters).

Controle op juistheid en capaciteit van het ventilatiesysteem is lastig wanneer het systeem nog niet is ingeregeld, maar er moet een modus te vinden zijn om in ieder geval bepaalde basiswaarden te verifiŽren.
Wat betreft het type ventilatiesysteem is uit berekeningen van energieprestaties gebleken dat mechanische ventilatie (ventilatietype C) gelijk presteert aan balansventilatie (ventilatietype D); voor ontwerpers van gebouwen kan dit de luchttoevoer vereenvoudigen; wel zijn er aanvullende eisen voor de ventilatieroosters zoals winddrukgeregelde roosters; zie eventueel Mechanische ventilatie in woningen.

De RVO verwoordt het in Referentie gebouwen BENG zo:
"De volgende geometrie parameters zijn van invloed op de energieprestatieresultaten van de referentiegebouwen:
- gebouwvorm 
- compactheid 
- oriŽntatie 
- verhouding tussen open en dichte delen (per oriŽntatie) 
- verhouding tussen het kozijn- en glasoppervlak bij open delen 
- beschaduwing (ook van buiten het kavel) en zonwering 
- detaillering bij kozijnen en andere aansluitingen 
- dakoppervlak voor PV (afhankelijk van geveldikte en dak overstek)."


Andere benamingen in deze context 
- Nearly Zero Energy Building (NZEB), de Engelse term voor BENG; let op:  nZEB staat helaas soms ook voor net Zero Energy Building, een gebouw dat netto geen energie "van buiten" nodig heeft (zo'n gebouw kan wel of niet op het elektriciteitsnet zijn aangesloten; wanneer het niet eraan verbonden is, noemen we het meestal simpelweg ZEB; wanneer het wel aan het elektriciteitsnet is aangesloten, kan er stroom worden afgenomen en stroom worden geleverd, met minimaal per jaar een netto gebruik van nul)
- Bijna EngerieNeutraal (BEN), in Vlaanderen de term voor BENG
- Quasi Zťro Energie (Q-ZEN) in WalloniŽ de term voor BENG
- Zero Energy Building (ZEB), een gebouw dat geen energie behoeft van energieleveranciers zoals het gas- en elektriciteitsbedrijf (dat dus zelf de benodigde energie opwekt)
- Zeer Energiezuinige Nieuwbouw (ZEN), een voortzetting van BENG naar energieleverend
- Nul Op de Meter (NOM), vaak geschreven als nul-op-de-meter: elektriciteit leveren aan en elektriciteit gebruiken van het openbare net waardoor, na een jaar, netto nul op de meter staat; bij nul-op-de-meter wordt alle elektriciteit gerekend, ook die van bijvoorbeeld de tv en de wasmachine.

De aangehaalde tekst is van de RVO.

Verg. passiefhuis.

Eng. nearly Zero Energy Building