Een
bouwwerk waarbij een duidelijke (lange) middenas herkenbaar is, is een
gebouw met axiale aanleg, bijvoorbeeld een basiliek. Vaak is er sprake van symmetrie wanneer van
axiale aanleg gesproken wordt.
De
as staat symbool voor een "lineair centrum". De axis mundi (wereldas)
is de as waarom alles draait en vormt zo de symbolische verbinding tussen aarde en hemel,
wereld en onderwereld, het zichtbare en het onzichtbare. Bijvoorbeeld een boom, heilige
berg en kolom hebben door hun asvorm soms de
symboliek van een axis mundi.
Het plein van de Sint Pieter in het
Vaticaan heeft een duidelijke middenas (echter, de kerk van de Sint
Pieter is een voorbeeld van centraalbouw).
De term axiaal is afkomstig uit het Latijnse axis (as, wagenas) en -alis
dat het een bijvoeglijk naamwoord maakt; bron
Etymologiebank. Eng. axially planned
