Ook:
Jugendstil. Omstreeks
1890 vonden jonge vormgevers en architecten dat het welletjes was
geweest met het hergebruik van historische (neo-)stijlen. In
de periode 1890-1910 diende zich een nieuwe stijl aan, de Art Nouveau,
ook wel bekend als Nieuwe Kunst of Jugendstil.
Het
ideaal was het maken van een Gesammtkunstwerk: een samenhangend
kunstwerk waaraan verschillende disciplines hadden samengewerkt.
Voor
de vormgeving waren vooral de natuur en haar groeibewegingen van
belang. De Nieuwe Kunst had een voorliefde voor gestileerde
plantenmotieven en organische vormen. In de architectuur liet men
graag de constructie zichtbaar, nu gecombineerd met decoratieve
elementen. Geliefd waren bepaalde soorten witte,
rode, gele of oranje baksteen, gietijzer, smeedijzer en
glas.
Afgewisseld met geglazuurde banden gaven de bakstenen muren de nieuwe
architectuur een kleurig aanzien.
Er
kan onderscheid gemaakt worden tussen de Florale Jugendstil, waar
asymmetrie en zogenaamde zweepslagmotieven van belang zijn
(Frankrijk), en de zakelijke, meer geometrische Jugendstil (Duitsland
en Nederland). Voor meer kenmerken zie bij Jugendstil.
Veel
van die kenmerken zijn te zien aan de gevel van het pand
Haarlemmerstraat 83 in Amsterdam (zie foto), in 1906 ontworpen door J.
Hegener: de natuurstenen omlijsting van de ramen
heeft een organisch gebogen lijn. De eerste verdieping, met sierlijk
balkonhek, rust op een zichtbaar gebleven ijzeren bint; het metselwerk
is van gele bricornasteen.
De
Art Nouveau-pagina van Skiouros (niet meer beschikbaar helaas) meldde een veelheid aan synoniemen voor Art Nouveau, waaronder veel lokale
varianten (met wat aanvullingen van de redactie):
Age of Doodling, Arte Joven (Catalaans), Bandwurmstil, Darmstadt Stil, École de Nancy, Eel Style, Estilo Modernista, gereizter Regenwurm, Glasgow Style, Jugendstil (Duitsland), Liberty Style, Lilienstil
of Lily style, Lo Stile Liberty (Italië), Modern Style, Moderne
Strumpfbanlinien, Modernisme, Modernismo, Neustil, Neu Stil, Neudeutsche Kunst, Nieuwe Kunst, Nieuwe Stijl, Noodle Style, Nudelstil, Palingstijl (Brussel), Peitschenstil, Schnörkelstil, Secesija, Secesja, Secession (Oostenrijk), Sezessionsstil, Sezessionstil, Slaoliestijl, Stile floreale, Stile Inglese, Style 1900, Style Anguille, Style Coup de fouet, Style Guimard, Style Métro, Style
nouille, Style sapin (Zwitserland), Szecessziö (Hungarije), Wellenstil, Whiplash Style, Yachting
Style, Zweepslagstijl.
