home

discl. / ©, lid NVJ

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

advertenties:


afkortingen in de bouw, bouwkundige tekeningen, afkortingen architectuur

 

afkortingen, afko's, beginnend met letters a t/m g *)


(klik hier voor Amerikaans Engelse bouw-afkortingen en

 hier voor Franse termen en afkortingen in de bouw en

 hier voor een paar Duitse termen en afkortingen in de bouw)

De volgende lijst geeft een aantal afkortingen die in de bouwwereld worden gebruikt, bijvoorbeeld op bouwtekeningen. Ook de meer gangbare zijn opgenomen.
Eventuele punten in afkortingen zijn veelal weggelaten. 
Een afkorting als k-waarde staat redelijk voorin bij de de letter K (dus niet beginnend met "KW"), maar Rc-waarde wordt als "RC" beschouwd. V-trechtertest is een beetje dubieus, maar staat voorin de V (dus niet beginnend als "VT").
Veel frequent gebruikte afkortingen worden met kleine letters geschreven (onderkast letters); voor de duidelijkheid is daar in een aantal gevallen van afgeweken en zijn afkortingen in hoofdletters opgenomen.
Af en toe wordt de lijst aangepast dus geef a.u.b. zo nu en dan <F5 verversen> in de browser om de laatste versie te zien.

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z 0/9


a are (100 m2)
a atto (10-18)
a annum (jaar; bijvoorbeeld totale opbrengst zonnepanelen in de uitdrukking kWh/a ofwel kiloWattuur/jaar)

A 

amendement (wijzigingsblad)

A AmpŤre
A oppervlakte (van het Engelse area; afkorting van oppervlakte is opp)

A0

(A nul) papierformaat 1189x841 bxh in mm

A0+ 

papierformaat A0 met 1 extra A4 lengte van 210; 1399x841 bxh of 1500x841 bxh in mm

A0++

papierformaat A0 met 2 extra A4 lengte van 210; 1609x841 bxh in mm

A0 XL 

papierformaat breedte ca. 1.5 x A0; 1819x841 bxh in mm

A0 XXL

papierformaat breedte 2 x A0; 2378x841 bxh in mm

A1

papierformaat 841x594 bxh in mm

A2

papierformaat 594x420 bxh in mm

A3

papierformaat 420x297 bxh in mm

A4

papierformaat 297x210 bxh in mm

aanh aanhangsel
aann aannemer

aansluit-
punt

wandcontactdoos met leiding ernaartoe (symbool: wit rondje is onbedraad, zwart rondje is bedraad)

aanv aanvaarding

AAZ

AchterAanZicht

ABHS Algemene Branchevereniging Hang- en Sluitwerk

ABK

Algemene BouwplaatsKosten

ABS

Acrylonitril Butadieen Styreen, een thermoplast (voor afvoerbuizen e.d.)

ABT oorspronkelijk Adviesbureau voor BouwTechniek, al lange tijd wordt uitsluitend de afkorting ABT gebruikt
ac acre (ruim 4.000 m2; verg.: 1 hectare is 10.000 m2)

AC

Alternating Current, wisselstroom (verg. DC)

AC AirConditioning (verg. HVAC)
AC nn 
surf xx
AC staat voor "asphalt concrete" (asfaltbeton), nn staat voor de maximale nominale korrelmaat van het toeslagmateriaal (bijvoorbeeld 16 voor 16 mm), surf staat voor "surface" (deklaag, at is base, bind of surf), xx staat voor de bitumeneigenschappen in het mengsel (bijvoorbeeld 01, D2 of TZoab) (verg. DAB, GAB, LEAB, OAB, STAB, ZOAB)
AC/CV AirConditioning / Centrale Verwarming (verg. HVAC)
AD Anno Domini, het jaar van de Heer (na Christus, n.C.; verg. BC
ADC oorspronkelijk Archeologisch DienstenCentrum, ADC Archeoprojecten
adhv aan de hand van
AEC AfvalEnergieCentrale (voorheen AVI, AfvalVerbrandingsInstallatie, zie bijvoorbeeld AEC-bodemas en AEC-granulaat)
AEM Anion Exchange Membrane, zie blue energie (verg. CEM)
A&G Ambacht & Gereedschap
AF, AF-erkend AFwerkingsbedrijven, d.w.z. glaszetten, schilderen, behangen (verg. afbouw); AF-erkend wil zeggen dat het bedrijf door de Stichting AF (STAF) erkend is voor zijn vakmanschap als glaszetter, schilder of behanger, of een combinatie van die vakken (verg. FOSAG-erkend, OnderhoudNL)
AFFR Architectuur FilmFestival Rotterdam
afko afkorting voor afkorting
afl afleiding
afl aflevering
AFNL AannemersFederatie NederLand
AFP AntiFingerPrint, een behandeling van bijvoorbeeld zink zodat tijdens de bouw geen smetplekken op het zink komen

afz

afzender

afz

afzuigkap (wandcontactdoos voor)

AG 0/2 
t/m 4/8
Argex normaal, gebroken
AGRAC AsfaltGRAnulaat met zand, water en Cement
AHK Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten
AIA American Institute of Architects

ak

afzuigkap (wandcontactdoos voor)

AK

Algemene Kosten (in offerte, percentage meestal, ca. 3%)

AKA Engels: Also Known As
AM 0/4 
t/m 4/10
Argex mix, structureel en rond
AN Air, New (verse lucht)
ANR Air, New, Refreshed (gekoelde verse lucht)
ANSI American National Standards Institute

anv

algemene noodverlichting (verg. nv)

ANW Air, New, Warm (verwarmde verse lucht)
AOR Aangrenzende Onverwarmde Ruimte (verg. AOS, AVR, SV, VZ en BV)
AOS Aangrenzende Onverwarmde Serre(verg. AOR, AVR, SV, VZ en BV)
AP AccreditatieProgramma
APA American Plywood Association
APF Assigned Protection Factor, zie bij NPF

app

appartement

app

application (applicatie, softwareprogramma) voor iPhone, iPad e.d.

APP

A-tactic PolyPropylene (thermoplastische kunststof; verg. SBS)

APV Assigned Protection Value, zie bij NPF

ar

aanrecht

AR Air, Recirculated (circulatielucht)
AR Augmented Reality
AR 0/2 t/m 8/16 Argex rond, normaal en structureel

ARBO

ARbeidsOmstandigheden (wetgeving, zie Arboportaal)

Arbouw ARBO voor de Bouw (zie Arbouw)
arch architect
ARGE ARbeitsGemeinschaft (der Europšischen Schloss- und Beschlagindustrien m.b.t. draairichting deuren, ramen en luiken, NEN 270)
art artikel (artt is artikelen)
AS AcidSulphate, in zuur oplosbare sulfaat, een aanduiding bij de eigenschappen van bijvoorbeeld betongranulaat
ASC, 
ASCEM
Alkali Slag Cement
ASR Alkali-Silica-Reaction, een schadelijke chemische reactie in beton (van de bestanddelen van het beton zelf, niet van buiten; zie bij ettringiet en vliegas; verg. DEF): silicaten uit toeslagmaterialen reageren met alkalische stoffen in het beton tot alkali-silica-gel, dat veel water absorbeert waardoor het beton  inwendig zwelt en scheuren in het beton ontstaan 
ASTM American Society for Testing Materials, een instituut voor standaarden met betrekking tot tests
ATA Attest Toxicologische Aspecten (van drinkwater, zie ook 4MS)
ATEX ATmosphŤres EXplosibles; apparaten e.d. met ATEX-certificering kunnen in explosiegevaarlijke ruimten worden toegepast
ath aansluiting thermostaat
AUT Automated Ultrasone Testing (AUT-systemen zijn systemen voor geautomatiseerd ultrasoon onderzoek, bijvoorbeeld om scheuren in metaal te ontdekken)

AVA

Algemene Voorwaarden voor Aannemingen in het bouwbedrijf

AvB Academie van Bouwkunst (HBO, bijvoorbeeld de Rotterdamse Academie van Bouwkunst of als onderdeel van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, de Hanzehogeschool Groningen of ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten)

AVB

AansprakelijkheidsVerzekering Bedrijven, zie ook CAR

AVBB Algemeen Verbond BouwBedrijven, een voorloper van Bouwend Nederland 
AVI AfvalVerbrandingsInstallatie, de oude benaming van een AfvalEnergieCentrale (AEC)
AVR Aangrenzende Verwarmde Ruimte (verg. AOR, AOS, SV, VZ en BV)
AVT Anti-Vibrattion Technology (zie bij Tuned Mass Damper)
AW AfvalstoffenWet
aww aarde warmtewisselaar (verg. warmtewisselaar ww, bodem warmtewisselaar bww, buizen warmtewisselaar bww, lucht-lucht warmtewisselaar llww, platen warmtewisselaar pww)
AZC AsielZoekersCentrum
 

b 

breedte

b boiler (wandcontactdoos voor)
b badkamer
b bidet
B2 B2-blok, een voormalig bouwblok
B22 type fitting voor lampen: fitting met bajonet (geen schroeffitting zoals E14, E27 en E40)
B500A betonstaal klasse B500 A (NEN 6008, wapening, glad, gedeukt of geribd; vergelijkbaar met (maar niet hetzelfde als) klasse FeB500HKN koudgeprofileerd)
B500B betonstaal klasse B500 B (NEN 6008, wapening, gedeukt of geribd; vergelijkbaar met (maar niet hetzelfde als) klasse FeB500HWL warmgewalst lasbaar, toegepast in netten en FeB500HK koudvervormd/koudgerekt)
B500C betonstaal klasse B500 C (NEN 6008, wapening, geribd; vergelijkbaar met (maar niet hetzelfde als) klasse FeB500HWL warmgewalst, speciaal bedoeld voor gebieden waar aardbevingen kunnen optreden of bij andere kritische toepassingen)

BAG

Basisregistraties Adressen en Gebouwen (zie Kadaster)

BAM oorspronkelijk N.V. Bataafsche Aanneming Maatschappij van Bouw- en Betonwerken v/h Firma J. van der Wal en Zoon (1927); al lange tijd wordt uitsluitend de afkorting BAM gebruikt
BAOC Bewijs van Aanleg Onder Certificaat (zie de richtlijn bij NRB; verg. BHOC, VVV)

BAZ

BovenAanZicht

BBE BioBased Economy
BBK Besluit BodemKwaliteit (ook: Bbk, verg. WBB, BSB)
BBL BeroepsBegeleidende Leerweg, een vorm van leerlingstelsel (verg. BOL, BPV)
BBMA Brussels Biennale of Modern Architecture
BBN Brandveilig Bouwen Nederland
BBP bruto binnenlands product
BBR Bedrijfsregeling BrandRegres; regres is "verhaal", het recht op schadevergoeding; bijvoorbeeld bij brand als gevolg van handelen van een dakdekker kan de gebouweigenaar regres halen bij de aansprakelijkheidsverzekering van de dakdekker; per 1 januari 2014 is de limiet van het brandregres (500.000 euro) komen te vervallen dus een goede verzekering moet een veelheid van dat bedrag kunnen uitkeren, bijvoorbeeld in 2014 2,5 miljoen euro (verg. CAR)
BBS Begaanbaarheid Berekeningssysteem (CUR)
BBT Best Beschikbare Technieken

bc

brandcompartiment

BC Before Christ (aantal jaren vůůr Christus, vChr, verg. AD)
BCE Before CE (vůůr Common Era /  Christian Era / Current Era, vůůr Christus, vChr)
BCP BeroepsCompetentieProfiel
bd bovenkant dorpel
bd buiten dienst
BDA Bureau Dak Advies (Kiwa BDA)
BdB Basisdocument Brandbeveiliging

beg gr

begane grond

BEN Bijna EnergieNeutraal, bijvoorbeeld in BEN-woning, zie BENG (BelgiŽ)
BENG Bijna EnergieNeutraal Gebouw, een gebouw dat op jaarbasis gemiddeld even veel energie opwekt als wordt gebruikt voor "het gebouw" (verwarming, warm water, ventilatie, koeling en verlichting), maar niet meegerekend het energieverbruik van elektrische apparaten e.d. (zie nZEB)

ben w

benedenwoning

BEP BeroepsErvaringsPeriode, volgens de WAT (Wet op de ArchitectenTiktel) de periode dat een in architectuur afgestuurde student praktijkervaring moet hebben opgedaan, voordat deze zich kan inschrijven in het Architectenregister (en daarmee als zelfstandig architect kan werken), zie Regeling Beroepservaringperiode Staatscourant (verg. SBA)
betr betreffende
BFBN Bond van Fabrikanten van Betonproducten in Nederland
bg begane grond

BGT

Basisregistratie Grootschalige Topografie (Kadaster), "de digitale kaart van Nederland waarin alle objecten zoals gebouwen, water, spoorlijnen en groen op eenduidige wijze zijn vastgelegd" (Crow)

BGT BruibaarheidGrensToestand (zie eventueel bij grenstoestand)
bh bouwheer
BHE Borehole Heat Exchanger (warmtewisselaar met bijvoorbeeld grondwater)
BHOC Bewijs van Herstel Onder Certificaat (zie de richtlijn bij NRB; verg. BAOC, VVV)
bi bouwkundig ingenieur (achter de eigennaam van bijvoorbeeld een architect)
bi binnen
BI Business Intelligence
BIA Beton Industrie Arts

bijdr

bijdrage

bijl bijlage
BIKUDAK Bitumineuze en Kunststof Dakbedekkingsbedrijven, wanneer over arbeidsomstandigheden, CAO, pensioen e.d. wordt gesproken, anders: VEBIDAK

BIM

Bouw(werk) Informatie Model (3D-ontwerpprogramma voor bouwwerken; verg. PIM)

BIO Bilaterale IntentieOvereenkomst
BIO Bouwkundige, Installatietechnische en Organisatorische (brandbeveiligingsmaatregelen)
BIPV Building Integrated PhotoVoltaics, in "goed" Nederlands "in dak zonnepanelen" (pv-panelen), dat wil bijvoorbeeld zeggen dat de pv-panelen niet op de dakbedekking liggen maar er als het ware in: op de plaats van bijvoorbeeld een aantal dakpannen liggen pv-panelen, zodat het dakbeeld rustiger wordt, zeker als de kleur van de dakpannen en de pv-panelen vrijwel overeenstemt of, nog beter, in plaats van dakpannen of een glazen dak een geheel "dak" van pv-panelen
BIS de verkorte naam van de bouwbeurs Bouw- en Infra Salon (de volledige naam wordt vrijwel niet meer gebruikt)

bj

bouwjaar

bk

bovenkant

bk brandkraan
BKA BetonKernActivering
BKL BasisKustLijn
BKR de voormalige Beeldende Kunstenaars Regeling

bl

bovenlicht

BLVC Bereikbaarheid, Leefbaarheid, Veiligheid en Communicatie
BMI BrandMeldInstallaties
BmS soms gebruikte afkorting voor Bouwen met Staal
BNA Bond van Nederlandse Architecten
BNO Beroepsorganisatie van Nederlandse Ontwerpers
BNSP Beroepsvereniging van Nederlandse Stede(n)bouwkundigen en Planologen
BOB Stichting Behartiging Opleiding Bouwnijverheid
BOB-in BestemmingsOnafhankelijk Bouwen
BOEi Behoud, Ontwikkeling en Exploitatie van industrieel erfgoed; doel is uiteraard herbestemming van (onrendabel) industrieel erfgoed
BOG Bedrijfs onroerend goed: zakelijk vastgoed , bijvoorbeeld bedrijfsruimte, kantoorruimte, winkelruimte (verg. OG)

boil

boiler (wandcontactdoos voor)

BOL BeroepsOpleidende Leerweg, een vorm van dagopleiding (verg. BBL, BPV)
BOM Brabantse OntwikkelingsMaatschappij (verg. NOM)
BONAS BibliografieŽn en Oeuvrelijsten Nederlandse Architecten en Stedenbouwkundigen
BOOM Besluit kwaliteit en gebruik Overige Organische Meststoffen
BOOR Bureau Oudheidkundig Onderzoek van (Gemeentewerken) Rotterdam, de oudste gemeentelijke archeologische dienst van Nederland
BOR Besluit OmgevingsRecht, het besluit dat de regels bevat van de Wabo
BORG objectbeveiliging (afkorting helaas niet bekend, verg. VEB)
BORG-PAC Particuliere AlarmCentrale (verg. BORG)

bov w 

bovenwoning

BOVATIN Bond Van Aannemers van Tegelwerken In Nederland

bp

before present (d.w.z.: aantal jaren vůůr 1950)

BPA Bijzonder Plan van Aanleg (Vlaanderen), later RUP geheten (Ruimtelijk UitvoeringsPlan)
BPV(O) BeroepsPraktijkVorming(sOvereenkomst) (BPV is een onderdeel van BBL en BOL)
BR1 t/m 
BR7
Bullet Resistance, klasse-indeling pantserglas (ook, soms: B1 t/m B7; DIN EN 1063, Euro Norm EN 1522; verg. FB1 t/m FB7, NS)
BRBS afkorting van BRanchevereniging Breken en Sorteren (de R van BR is onzeker), een specifieke vereniging van recyclingbedrijven: BRBS Recycling is "de vereniging bestaat uit puinbrekers en sorteerbedrijven die samen meer dan 70% van het Nederlandse bouw-, renovatie- en sloopafval (BSA) en droog bedrijfsafval opwerken tot waardevolle grondstoffen"
BRC Begroting en Rapportage Classificatie (heeft te maken met HACCP e.d.; bijvoorbeeld "een logboek conform NVWA- en BRC-certificering")
BRCL BodemRisicoChecklist (zie de richtlijn bij NRB)
BRE Building Research Establishment
BREEAM Building Research Establishment (BRE) Environmental Assessment Method (een "keurmerk" voor duurzaamheid; verg. DGBC, LEED, USGBC)
BRIS BouwRegelgeving InformatieSystemen

BRK 

BasisRegistratie Kadaster

BRL BeoordelingsRichtLijn (verg. URL)
BRO (vanaf 2016) BasisRegistratie Ondergrond, een samenvoeging van DINO (Dinoloket) van de Geologische Dienst (een onderdeel van TNO) en het Bodemkundig InformatieSysteem (BIS) van Alterra (een onderdeel van de Wageningen University); het systeem zal, met uitzondering van kabels en leidingen, alle gegevens van de ondergrond bevatten

BRT

BasisRegistratie Topografie (zie Kadaster)

BRU Bestuur Regio Utrecht, d.w.z. gemeente Utrecht en 9 omliggende gemeenten

BRVVR

brand- en rookvrije vluchtroute

BRZO Besluit Risico's Zware Ongevallen
BS Burgerlijke Stand
BS British Standard (in BelgiŽ: NBN, in Nederland: NEN)
BSA Bouw- en SloopAfval (verg. BSA-granulaat, BRBS)
BSB BouwStoffenBesluit (verg. BBK)

bsh

brandslanghaspel

BSP bepaald type Whitworth pijpschroefdraad (extra aanduiding G is niet afdichtend, cilindrisch (vroeger: Gasdraad); R is afdichtend, conisch) 
BTER-cao BedrijfsTakEigen Regelingen - collectieve arbeidsovereenkomst (bijvoorbeeld voor de bouwnijverheid)
BTR BindTijdRegelaar (zie bij hulpstof)

BTW

Belasting (over de) Toegevoegde Waarde, omzetbelasting (Engels: VAT, Duits: MwSt)

bu buiten
BU BusinessUnit

B&U

Burgerlijke en Utiliteitsbouw (d.i. woningbouw, openbare gebouwen e.d., niet-GWW)

bv balansventilatie
bv besloten vennootschap
bv bijvoorbeeld
BV Beschermd Volume, het deel van een gebouw dat "energietisch" beschermd moet worden (bij een woning ongeveer te stellen als alle te verwarmen ruimten, dus excl. Aangrenzende Onverwarmde Ruimte AOR's e.d.)
BVBA besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (BelgiŽ)
BVE Beroepsonderwijs en VolwassenenEducatie

BVO 

Bruto VloerOppervlakte (volgens NEN 2580; verg. GO, NVO, VVO, FSI)

BVP Best Value Procurement, zie prestatie-inkoop
BVS BegaanbaarheidsVergelijkingsSysteem (CUR)
bwk bouwkunde, bouwkundig(e)
BWT Bouw- en WoningToezicht (Vereniging Bouw- en Woningtoezicht)
bww bodem warmtewisselaar (verg. warmtewisselaar ww, aarde warmtewisselaar aww, buizen warmtewisselaar bww, lucht-lucht warmtewisselaar llww, platen warmtewisselaar pww)
bww buizen warmtewisselaar (verg. warmtewisselaar ww, aarde warmtewisselaar aww, bodem warmtewisselaar bww, lucht-lucht warmtewisselaar llww, platen warmtewisselaar pww)
BZA Biogene ZwavelzuurAantasting
 
c snelheid (van geluid of licht)
c soortelijke warmte, soortelijke warmtecapaciteit
c centi (0,01)

C

Celsius

C correctieblad
C Coulomb
C capaciteit, warmtecapaciteit (massa * soortelijke warmtecapaciteit c)
C Concrete (coderingen C12/15 t/m C45/55 en voor hogesterktebeton HSB van C53/65 t/m C100/115; zeerhogesterktebeton ZHSB vanaf C200, daar is nog geen NEN voor)
© copyright (verg. ģ, ô)
C-waarde de C-waarde geeft de temperatuurgevoeligheid van het bindmiddel (veelal een Cement) weer bij de berekening van de gewogen rijpheid Rg
C0 t/m C3 Compaction, verdichtingsmaat van betonspecie, ťťn van de consistentieklassen (verg. zetmaat S1 t/m S5 en vloeimaat F1 t/m F7)
C2C Crade-to-Cradle
ca centiare (1 m2); circa; cum annexis
CA CelluloseAcetate (zyl, zylonite, Cellon, Rhodoid), een thermoplast
CAB CelluloseAcetoButyrate, een thermoplast

CAD

Computer Aided Design; soms: Computer Aided Draughting

CAE Computer Aided Engineering

cai

centrale antenne installatie/inrichting (ook: wandcontactdoos voor de cai; "de kabeltelevisie")

CAI Computer Aided Instruction

CAM

Computer Aided Manufacturing (verg. CNC)

CAO Collectieve ArbeidsOvereenkomst
CAP Centraal AardPunt (zie aardnet)

CAR

Constructions All Risk; verzekering om dekking te bieden tegen de financiŽle gevolgen van schade tijdens de bouw (verg. BBR)

CAS
CASRN
Chemical Abstracts Service resp. Chemical Abstracts Service Registry Number (een CAS-nr is een verwijzing naar de open chemische literatuur van de divisie CAS van de American Chemical Society
cat catalogus
cat categorie
cat5, 
cat5e
ethernetbekabeling (lagere snelheden; max. 100Mbit/s; UTP); cat5e (hogere snelheden; max. 1gbit/s; UTP)
cat6, 
cat6a
ethernetbekabeling (max. 10gbit/s; beperkte kabellengtes; cat6: UTP; cat6a: STP, FTP)
cat7, 
cat7a
ethernetbekabeling (cat7: max. 10gbit/s; cat7a: max. 40 gbit/s; SFTP)
CBC Cement en Beton Centrum
CBG Commissie BrancheGecommitteerden bouw
CBI ConformiteitBeoordelende Instelling
CBS Centraal Bureau voor de Statistiek
cc cubic centimetre (cm3)
cc carbon copy (kopie)
CCS Carbon Capture and Storage (afvangen en opslaan van CO2)
CCTV Closed-Circuit TeleVision (cameratoezicht)
CCV Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid
cd candela (eenheid van lichtsterkte/lichtstroom; verg. Lumen Lm en Lux)
cd compact disk
CD Cold Drawn steel (koudgetrokken staal, verg. CF)
CD Cooperative Design (verg. Cooperative Visualization CV, BIM)
CDCV Cooperative Design and Cooperative Visualization (CD and CV)
CDIO Conceive, Design, Implement, Operate; studenten leren vooral goed door het "doen" en niet (alleen) door het te "ondergaan" ofwel: door het doen leert men gemakkelijker dan er (alleen maar) over te leren (zie competenties)
CDM in CDM-rubbers staat CDM voor de fabrikant van speciale akoestische kunststof rubbers, bijvoorbeeld om een theaterzaal akoestisch te ontkoppelen van de omgeving (de herkomst van de letters CDM is helaas niet duidelijk, misschien iets met Cork en Materials of Manufactory)
CE Conformitť Europťenne, CE-markering, een aanduiding dat het product aan de wetgeving van de Europese Gemeenschap voldoet
CE Common Era, Christian Era, Current Era (na Christus, nC; verg. BCE
CEM Cation Exchange Membrane, zie blue energie (verg. AEM)
CEM
t/m V
CEMentklassering (zie bij cement, verg. VLH); in bijvoorbeeld CEM V/A (S-V) 42,5 N betekent: 
CEM V: composietcement
A: A/B/C geeft klassering massapercentage cement aan in afnemend cementgehalte (klinkergehalte)
(S-V): hoofdbestanddelen naast portlandcementklinker: S = gegranuleerde hoogovenslak, D = microsilica (silica fume), P = natuurlijke puzzolaan, Q = gebrande natuurlijke puzzolaan, V = poederkoolvliegas (siliciumhoudend), W = poederkoolvliegas (calciumhoudend), T = gebrande leisteen, L = kalksteen (organisch koolstofgehalte <= 0,5% m/m), LL = kalksteen (organisch koolstofgehalte <= 0,2% m/m), M = cement bevat een mengsel van de genoemde hoofdbestanddelen
42,5: sterkteklasse
N: N= Normale beginsterkte, L = lage beginsterkte, R = hoge beginsterkte
CEN Comitť Europťen de Normalisation (European Committee for Standardization)
CENELEC Comitť Europťen de Normalisation Electrotechnique
ceo chief executive officer (algemeen directeur, bestuursvoorzitter, (verg. cfo, cio, coo, cso, cto)
cepezed iets verbasterde samenstelling van de eerste letters van de achternamen van de oprichters Michiel Cohen, Jan Pesman en Rob Zee (architectenbureau cepezed)
C-EPS Cement-gebonden EPS, van Betopor ("een lichte afschotmortel op basis van cement, gerecyclede polystyreenkorrels, vermiculite en toeslagstoffen kan een sterke, drukvaste isolatie en naadloze afschotlaag worden gerealiseerd"), zie o.m. Van Wylick isolerende mortels
CES Consumer Electronics Show, een beurs in Las Vegas waar allerlei nieuwe elektronica voor consumenten worden gepresenteerd
cf vergelijk, van het Latijnse confer / confero (ter vergelijking bijeenbrengen)
CF Cold Formd steel, Cold Finished steel (koudgevormd staal, verg. Cold Drawn CD)
CFI Centrale FinanciŽn Instellingen
CFK ChloorFluorKoolwaterstof
cfm conform
cfo chief financial officer (verg. ceo, cio, coo, cso, cto)
CFRP Carbon Fiber Reinforced Polymers, Carbon Fiber Reinforced Plastics; zie bij koolstoflaminaat
CFV Centraal Fonds Volkshuisvesting, financieel toezichthouder van woningcorporaties
CG Cellulair Glas (schuimglas, foamglas, cellenglas)
CGB ConsumentGericht Bouwen (o.m. scheiding drager en inbouw, open bouwen)
CHB(L) COOP HIMMELB(L)AU (verg. coop)
CHER CultuurHistorische EffectRapportage
CI Certificatie-Instelling (certificerende instantie)
CIAM CongrŤs Internationaux d'Architecture Moderne
CIB Conseil International du B‚timent (International Council for Building); de afkorting is gebleven, de oorspronkelijke naam wordt niet meer gebruikt, wel "International Council for Research and Innovation in Building and Construction"; CIB is een groep instituten e.d. die internationale samenwerking en informatie-uitwisseling voorstaat, vooral door het geven van symposia e.d.
CIE Commission Internationale d'…clairage
Cie een Franse afkorting voor Compagnie (gezelschap, handelvereniging, onderafdelin gvan een bataljon), soms in Nederland ook gebruikt
Cie. architectenbureau, Cie. is een overkoepelende merknaam met onder meer "de Architekten Cie." (Cie.)
CIGS Copper Indium Gallium diSelenide
cio chief information officer, manager van de informatieafdeling (ICT) (verg. ceo, cfo, coo, cso, cto)
CIPP Cured In Place Pipe, zie bij rioolrenovatie
CiTG Civiele Techniek en Geowetenschappen (TU Delft, verg. CT)
CLC Centrale LuchtfotoCatalogus van Nederland (topografisch)
CLC Cellular Lightweight Concrete (cellenbeton)
CLP Classification, Labelling and Packaging, een Europese Verordening over de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels 
CLT Cross-Laminated Timber (kruislaaghout, KLH)
CLTE Coefficient of Linear Thermal Expansion (verg. CTE)
CNC Computer Numerical Control, een manier om computergestuurd de machine te laten frezen, bijvoorbeeld om ingewikkelde structuren in hout te frezen, te zagen (laseren) of te ponsen (zie CNC Information, verg. CAM)
CNG Compressed Natural Gas (aardgas onder hoge druk)
CNV Vakmensen Christelijke Nationaal Vakverbond afdeling Bouw
COBc Centraal Overleg Bouwconstructies, een onderdeel van de Vereniging Bouw- en Woningtoezicht (Vereniging BWT)
CoBrA Copenhagen, Brussel, Amsterdam ("De Cobragroep was van 1948 tot 1951 een avant-gardebeweging van kunstenaars uit Denemarken, BelgiŽ en Nederland; ook na 1951 had de "stijl" van Cobra lange tijd veel aanhangers
CoC Chain of Custody (ketenbeheer, bijvoorbeeld het ketenbeheer van hout: houtkap, houttransport, nieuwe aanplant enz. bij FSC, PEFC en Keurhout)
COFI Council Of Forest Industries (verg. FSC, PEFC, Keurhout)
COLO Vereniging kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven

conv

convector

coo chief operating officer (ook: operations, operational); de coo is verantwoordelijk voor dagelijkse gang van zaken binnen een bedrijf (zetelt onder de ceo) (verg. ceo, cfo,cio, cso, cto)
coop afkorting van coŲperatie, bijvoorbeeld in architectenbureau COOP HIMMELB(L)AU, afgekort tot CHB(L)
CoP Community of Practice, een groep mensen die een vak of beroep met elkaar gemeen hebben en in dat vak/beroep (of een onderdeel ervan) bijzondere interesse hebben en gezamenlijk initiatieven ontplooien en uitwerken
COP Coefficient Of Performance
cos cosinus

COVO

COnsumentenVOorwaarden verbouwingen (Covo2010), opgesteld door BouwGarant in samenwerking met Vereniging Eigen Huis (VEH), de Consumentenbond en Bouwend Nederland onder toezicht van de SER (Sociaal Economische Raad)

cp soortelijke warmte c bij constante druk (pressure)
CP CompetentieProfiel
CPI ConsumentenPrijsIndex; de index geeft in een getal aan wat de huidige prijs is van een "mandje" met consumentenproducten ten opzichte van een bepaald jaar (bijvoorbeeld 2006=100); het CBS houdt de index bij
CPL Continious Pressed Laminate (verg. HPL)
CPO Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (verg. PO, MO, SAR)
CPR Construction Products Regulation, Europese regelgeving over CE-markering

CPS

Compact PolyStyrene (polystyreen)

CPT Cone Penetration Test (ook in de term GEF-CPT-Report; zie bij GEF en voor conus zie bij sonderen)
cq casu quo (anders, in het andere geval)
CR Cold Rolled steel (koudgewalst staal)
CRC Compact Reinforced Composite
CRI Color Rendering Index, de kleurweergave van een door een bron belicht object vergeleken met een zogenoemde zwarte straler als bron met dezelfde kleurtemperatuur; de CRI ligt tussen 0 en 100; CRI 95 is een daglichtconditie; CRI gloeilamp = 100; CRI lagedruknatriumlamp = 0; CRI witte tl-buis 80 ŗ 90)
CROHO Centraal Register Opleidingen Hoger Onderwijs (een afdeling van DUO Zakelijk)
CROW oorspronkelijk Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en Verkeerstechniek (CROW is o.m. door uitbreiden van de onderzoeksgebieden wordt de oorspronkelijke naam niet meer gebruikt; de afkorting is een "merk" geworden)
cs cum suis (en de zijnen)
CSA,
CSAB
Calcium SulfoAluminate Belite, een bindmiddel dat bijvoorbeeld aan Portlandcement wordt toegevoegd om de bindtijd te versnellen en eventueel om de fysische en chemische eigenschappen te verbeteren
cso chief scientific officer (ook: chief science officer) (verg. ceo, cfo, cio, coo, cto)
CSP Concentrating Solar Power, Concentrated Solar Power, d.w.z. bundeling van zonnestralen (zie bijvoorbeeld groene stroom: zon)
CT Civiele Techniek (verg. CiTG)
CTE Coefficient of Thermal Expansion (verg. CLTE)
cto chief technical officer (verg. ceo, cfo, cio, coo, cso)
CTOD Crack Tip Opening Displacement, een mechanische test op breuk, "vergroting van de afstand tussen de wanden van een scheur bij een beproeving van de breuktaaiheid van een materiaal"
CUR, 
CUR B&I
CUR was oorspronkelijk een afkorting van Civieltechnisch Centrum Uitvoering Research en Regelgeving, later gewoon CUR Bouw & Infra, daarna SBRCURnet (verg. SBR)

cv

centrale verwarming (wandcontactdoos voor)

cv commanditaire vennootschap
cv curriculum vitae
cv commerciŽle vaardigheden
cv soortelijke warmte c bij constant volume
CV Cooperative Visualization (verg. Cooperative Design CD)
CvB Commissie van Belanghebbenden
CvD College van Deskundigen
CVP Cassette VloerPlaat (ribcassettevloer)
Cw druksterkte beton in het werk (concrete work, cementvloeren/gietvloeren; verg. Fw)
CW1  
t/m CW6
CW is Comfort Warmte; CWn is een klasse-indeling van warmwater/cv-ketels (zie bij cv-ketel)
CWI Centrum voor Werk en Inkomen
 

d 

dikte (van een object of materiaal) 

d afstand (d van distance)
d deci (0,1)
D diffusiecoŽfficiŽnt; draaistoot; elektrische verplaatsing, elektrische fluxdichtheid
d0, d1, d2 mate van druppelvorming bij brand (d van het Engelse drop, zie brandklasse)
D1,0 t/m 
D2,0
Dichtheidsklasse van beton (er zijn 6 klassen, bijvoorbeeld D1,0 van 800 t/m 1000 en D2,0 van >1800 t/m 2000)
da deca (10)
DA Drainage Area (bij drainages; verg. FSA)
DAB Dicht AsfaltBeton (vaak CE-markering AC 11 of 16 surf D3, D4 of D5; verg. GAB, LEAB, OAB, SMA, STAB, ZOAB en de CE-markering AC nn surf xx)
DAEB Diensten van Algemeen Economisch Belang, diensten die zonder overheidssteun hun maatschappelijke doel niet kunnen verrichten, bijvoorbeeld een woningcorporatie
DAP Delft Academic Press, bereikbaar via de TU-Delft studentenvereniging VSSD (zie VSSD)
DAPh Dutch Architectural Photographers, architectuurfotografen

D&B

Design & Build (zie DBFM)

dB(A) decibel (A duidt op correctie aan menselijk oor)
DB dagelijks bestuur
DBE Dynamic Boost Effect, bijvoorbeeld bij aluminium/koper-radiatoren voor late temperatuur verwarming (LTV)

DBFM(O)

Design Build Finance Maintain (Operate)

DC

direct current, gelijkstroom (verg. AC)

D&C

Design & Construct

DCO DeCentrale Overheid (gemeenten e.d.)
DCO DeCentrale Opwekking (veelal: niet-centraal opgewekte elektriciteit, bijvoorbeeld zonnepanelen op een dak van een particulier)
dd de dato (gedateerd)
Dd-alfabet ook: RWS-Dd, het alfabet waar de voorkeur naar uitgaat bij bewegwijzering (CROW-publicatie 322 Richtlijn bewegwijzering 2014; "RWS-Dd heeft een ruimtebeslag dat vergelijkbaar is met ANWB-Uu, is echter bij gelijke kapitaalhoogte beter leesbaar doordat voldaan is aan de eisen van open karakters met een goede spatiŽring", Wegenwiki)
d/D 
of d-D
aanduiding kleinste (d) en grootste (D) korrelgrootte (zeefmaat) in een korrelgroep, dus de ondermaat (d) en de bovenmaat (D), bijvoorbeeld d-D = 4-8 (mm)
def definitie
DEF Delayed Ettringite Formation, een speciaal geval van sulfaataanval in beton (zie bij ettringiet; verg. ASR)
DFI Deep Foundations Institute
DGBC Dutch Green Building Council (verg. BREEAM, LEED, USGBC)
DH brandklasse DH: rookscherm dat de verspreiding van rook in een gebouw tegenhoudt (bijvoorbeeld DH30: minimaal 30 minuten lang; herkomst afkorting onbekend; verg. E, EI, EW)

dhz

doe het zelf

di

dat is (Engels: ie, id est)

DIN

Deutsches Institut fŁr Normung, Duitse industrienorm (in BelgiŽ: NBN, in Nederland: NEN)

DLG Dienst Landelijk Gebied, een overheidsdienst met taken die 80 jaar lang aan "het landschap" heeft kunnen werken zonder enige belangstelling te wekken bij het publiek. De dienst is per 1 maart 2015 opgeheven. Taken op het gebied van GIS, grond, subsidies en (inter)nationale projecten zijn overgenomen Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl). Taken als gebiedsontwikkelingsprojecten en natuurontwikkeling zijn belegd bij de provincies.
DLP Deskundige Leidinggevende Projecten
Dmax maximale korrelgrootte in een betonmengsel
DNB De Nederlandsche Bank
DO Definitief Ontwerp, DetailOntwerp (verg. Voorontwerp VO)
DOCO
MOMO
DOCOMOMO, DOcumenteren en COnserveren van gebouwen en stedenbouwkundige en landschappelijke ensembles van de MOdern MOvement (Moderne Beweging)
domotica samentrekking van domus (woning) en telematica (en dat weer uit telecommunicatie en informatica), huisautomatisering (zie ook KNX)
DoP Declaration of Performance (Europese verplichte prestatieverklaring)
DP Dynamic Positioning, dynamische positionering bij bijvoorbeeld schepen die offshore-installaties bouwen 
DP6 is een afkorting van het adres (Doelenplein 6 in Delft) van architectenbureau DP6
DPA Drilling Push Aside (in de grond gevormde betonnen schroefpaal met grondverdringing)

DPC 

Damp Proof Course (folie die o.m. gebruikt wordt tussen fundering en vloerplaat)

DPI Dutch Polymer Institute
DPL DuurzaamheidsProfiel van een Locatie
DRO Definitief Ruimtelijk Ontwerp

DSP

Digital Signal Processing; zie ook Signal Processing System SPS

DTP Desk Top Publishing
DTP Dynamic Tidal Power, dynamische getijdencentrale (energiecentrale die gebruik maakt van het hoogteverschil van het water bij de getijden; bij DTP wordt het verschil kunstmatig (dynamisch) opgewekt door een T-vormige dam loodrecht op de kust)

dubo

duurzaam bouwen

DuMo Duurzame Monumenten; "het DuMo-rekenmodel brengt de duurzaamheid in combinatie met de monumentale waarde van project in kaart"
DUO Dienst Uitvoering Onderwijs
DVO DienstVerleningsOvereenkomst (verg. SLA)

dwa

droogweerafvoer

DWG

DraWinG, een bestandsformaat technische tekeningen (DWG-Viewer bijvoorbeeld de Brava Free DWG-Viewer; verg. DXF, IFC, gbXML, RAW)

DWI DrinkWaterInstallaties (zie Info DWI)
DWTW Douche(water)WarmteTerugWinning (douche-wtw, douchepijp-wtw, douchebak-wtw)
dwz dat wil zeggen (verg. di, ie)

DXF

Drawing eXhange Format, een bestandsformaat technische tekeningen, o.m. AutoCAD en BINK Builder (verg. DWG, IFC, gbXML, RAW)

 
e poriŽngetal (= Volume van de poriŽn (holtes) / Volume van de korrels)
E elasticiteitsmodulus
E elektrische veldsterkte
E energie (verg. U)
E brandklasse E: "Integriteit" of het vermogen van het element om vlammen tegen te houden; warmtegeleiding wordt wel toegelaten (bijvoorbeeld E30: minimaal 30 minuten lang; E staat voor "integrity"?; verg: EI, EW, DH)
E verlichtingssterkte
E Exa (1018)
E1 t/m E4 klasse-indeling waarde dampdiffusie
E14 Edison schroefdraad 14 mm diameter, ťťn van de meest toegepaste fittingmaten voor lampen (verg. E27, E40, B22)
E27 Edison schroefdraad 27 mm diameter, ťťn van de meest toegepaste fittingmaten voor lampen (verg. E14, E40)
E40 Edison schroefdraad 40 mm diameter, het zogenoemde goliath-fitting of giant screw, o.m. voor straatverlichting en bij toneelverlichting (verg. E14, E27)
ea en andere(n)
EAD European Assessment Document, een geharmoniseerde technische specificatie, een voorloper van een CE-markering (verg. ETA)
EC Energie en Comfort, een manier om energiezuinig te bouwen met behoud van veel comfort
ECB Ethylene Copolymer / Bitumen, toegepast voor o.m. dakbanen (verg. TPO)
ECC Electric Control Center, zie verder bij MCC
ECN EnergieonderzoekCentrum Nederland

ed

editie

ed en dergelijke

EDM

Electronic Distance Meter (elektronische afstandsmeter)

EDMS Energy Data Management System (een systeem dat energiestromen als van zonnepanelen, windturbines, accu's e.d. optimaliseert naar beschikbaarheid en data daarover doorstuurt naar andere EDMS-en; verg. EMS)
EDO Ergst Denkbare Overstroming (puur theoretisch: 1 in 10.000 jaar)
eea een en ander
EER Economische EffectRapportage
EFFC European Federation of Foundation Contractors
eg eigen gewicht (eigen massa)

eg

eigen grond (in tegenstelling tot bijvoorbeeld huur of erfpacht)

ega eengezinsappartement

egw

eengezinswoning

EHS Ecologische HoofdStructuur, een soort ruggengraat voor de natuur (dieren) waardoor hun leefgebied zich theoretisch zeer ver uitstrekt; de natuurgebieden/leefgebieden zijn door corridors met elkaar verbonden
EI brandklasse EI: "Integriteit en Isolatie" of het vermogen van het element om vlammen tegen te houden en de warmtegeleiding door het element te blokkeren (bijvoorbeeld EI30: 30 minuten lang; E van EI staat voor "integrity"?; I van EI staat voor Insulation; verg. E, EW, DH)
EIA Energie-InvesteringsAftrek

EIB

Economisch Instituut voor de Bouw

EIM stichting Economisch Instituut voor den Middenstand, een verre voorloper van Panteia dat o.m. onderzoek doet, coŲrdineert en analyseert voor vele sectoren; de volledige naam van EIM wordt al lange tijd niet meer gebruikt

ek

elektrisch koken (wandcontactdoos voor; verg. Perilex)

ek eerstkomende
EMC Equilibrium Moisture Content (evenwichtsvochtgehalte)
EME Enrobť ŗ Module Elevť, een uit Frankrijk afkomstig asfaltproduct dat als onderlaag voor ZOAB wordt toegepast
EMG Energieprestatienorm voor Maatregelen op Gebiedsniveau (zoals in EMG-rekentool, zie Toolkit)
EMS Energy Management Software (verg. EDMS)

EMVA

Economisch Meest Voordelige Aanbieding

EMVI

Economisch Meest Voordelige Inschrijving

ENCI Eerste Nederlandse CementIndustrie, onderdeel van Heidelberg Cement
EnEV EnergieEinsparVerordnung ("Verordnung Łber energiesparenden Wšrmeschutz und energiesparende Anlagentechnik bei Gebšuden")
ENW Expertise Netwerk Waterveiligheid (het Technisch rapport actuele sterkte van dijken)
EOx Extracted Organic halides (x staat voor chloor, broom e.d.)
EP EPoxyhars (thermoharder)
EP Energie Performance (indicator), Energie Prestatie (indicator); verg. EPC
EPA EnergiePrestatie-Advies, EnergiePrestatie-Adviseur (hoewel dubbelop, men heeft het meestal over een EPA-opnemer of EPA-adviseur)
EPA-U EnergiePrestatie-Advies(eur) voor Utiliteit (geen woningen); ook: energielabel Utiliteit (geen woningen)
EPA-W EnergiePrestatie-Advies(eur) voor Woningen; ook: energielabel Woning
EPB EnergiePrestatie en Binnenklimaat (BelgiŽ)
EPBD Energy Performance of Buildings Directive, een Europese richtlijn voor energieprestatie van gebouwen (er is bijvoorbeeld een verplichte EPBD-keuring voor systemen voor airconditioning)
EPC EnergiePrestatieCertificaat (BelgiŽ)
EPC EnergiePrestatieCoŽfficiŽnt ("de maat voor energiezuinigheid heet EnergiePrestatieCoŽfficiŽnt EPC; de bepaling van de EPC ligt vast in Energie Prestatie Normen EPN")
EPC Equivalent Performance Concept
EPCI Engeineering, Procurement, Construction and Installation
EPD Environmental Product Declaration (zie eventueel Nationale Milieudatabase NMD)
EPDM Ethylene Propylene Diene Monomer rubber (etheen propeen diŽen monomeer; verg. TPO)
EPG EnergiePrestatie Gebouwen, EnergiePrestatienorm Gebouwen (sinds 2012)
EPL EnergiePrestatie op Locatie
EPM Ethylene Propylene Monomer rubber

EPN

EnergiePrestatieNormering ("de maat voor energiezuinigheid heet EnergiePrestatieCoŽfficiŽnt EPC; de bepaling van de EPC ligt vast in Energie Prestatie Normen EPN)

EPN EnergiePrestatie Nieuwbouw (verwarrend met de oorspronkelijke betekenis van epn)
EPN-U EnergiePrestatie Nieuwbouw Utiliteit
EPN-W EnergiePrestatie Nieuwbouw Woning

EPP

Expanded PolyPropylene (polypropyleen, polypropeen)

EPR EnergiePrestatieRegelgeving (BelgiŽ)

EPS

Expanded PolyStyrene (polystyreen, verg. PS, XPS)

EPS-SE Expanded PolyStyrene met SE-kwaliteit (SE is afgeleid van Schwer Entflammbar/ Self Extinguishing, dus moeilijk brandbaar)
EQU EQU staat voor EQUilibrium?; Eurocode voor extreme verplaatsingen van de constructie of constructiedelen, verlies van statisch evenwicht; kantelen, opdrijven (zie bij grenstoestand)
ERB Expertisecentrum Regelgeving Bouw
ERM stichting Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg
EROEI Energy Return On Energy Invested ofwel een verhouding tussen de gewonnen energie en de toegevoerde energie om energie te kunnen oogsten (bijvoorbeeld 100:1 bij conventionele oliebronnen; verg. ROI, EROI, SROI)
EROI Energy Retun On Investment, zie EROEI (verg. ROI, SROI)
ERTMS European Rail Traffic Management System, een Europees beveiligingssysteem voor het spoor

ESCO

Energy Service COmpany

ESD Electro Static Discharge (elektrostatische ontlading); vooral in "ESD-veilig" of "ESD-bescherming", wat inhoudt dat er beschermd wordt tegen elektrostatische ontladingen, bijvoorbeeld door aarden (aardingskabels) of door afschermen door speciale handschoenen of speciale plaatjes onder schoenzolen (van toepassing in cleanrooms,  data-centers e.d.)
ESF Europees Sociaal Fonds, verstrekt o.m. subsidie voor opleidingen, informatie bij Agentschap SZW

et

etage

ETA European Technical Assessment (Europese technische beoordeling), een document dat informatie verschaft over de beoordeling van de prestatie van een bouwproduct met het oog op zijn "essentiŽle karakteristieken" (nut, doel) (verg. EAD, ETAG)
ETAG ETA Goedkeuring
EUR Esposizione Universale Roma

ev

eventueel

ev en volgende
EV Elektrisch Voertuig (meestal wordt hiermee een elektrische personenauto, bus e.d. bedoeld, maar ook trein en tram zijn vrijwel altijd elektrische voertuigen)
EVC Erkenning van Verworven Competenties, Eerder Verworven Competenties (zie bijvoorbeeld EVC-Centrum)

evt

eventueel

EVT Equivalente Viscositeit Temperatuur

ew

eengezinswoning

EW klasse EW: "Integriteit met beperkte warmtestraling" of het vermogen van het element om vlammen tegen te houden en het niveau van warmtestraling door het element te beperken (bijvoorbeeld EW30: 30 minuten lang; E van EW staat voor "integrity"?, W van EW staat voor Warmth radiation; verg. E, EI, DH)
EWEA European Wind Energy Association
 
f frequentie
f wrijvingscoŽfficiŽnt
f femto (10-15)
F force (kracht)
F constante van Faraday
F Fuel (stookolie, mazout)
f-factor f-factor, oppervlaktetemperatuur-factor (zie bij koudebrug)

F1 t/m F7 

Flow, vloeimaat van betonspecie, ťťn van de consistentieklassen (verg. verdichtingsmaat Compaction C0 t/m C3 en zetmaat Slump S1 t/m S5)

FAP Friction After Polishing (verg. PSV)
FAQ('s) Frequently Asked Questions (veel gestelde vragen)
FAT FATigue; Eurocode breuk in de constructie, bezwijken door vermoeiing (zie bij grenstoestand)
FB1 t/m 
FB7
klasse-indeling weerstand, behorend bij pantserklasse glas BR1 t/m BR7 (verg. NS)
FBC Factory Production Control (gecertificeerd controlesysteem in een fabriek)
fbrep representatieve treksterkte van beton
FCAW Fluxed Core Arc Welding, een MIG/MAG-lasmethode waarbij gelast wordt met een draad die gevuld is met poeder (verg. andere lasmethodes GMAW/MIG/MAG, SAW, SMAW, STAW/TIG)
fck, fcm fck is karakteristieke cilinderdruksterkte (c van cylinder; k van karakteristiek); fck,cube is karakteristieke kubusdruksterkte; fcm is gemiddelde druksterkte (m van mean)
FeB oude klasse-indeling betonstaal (wapening), Fe is ijzer, B is beton (bijvoorbeeld FeB500 heeft een vloeigrens van 500 N/mm2)
FEC Functionele Eisen in Contracten
FedEC Federatie van Energieconsultants
FF-wet Flora- en Fauna wet
F-gassen "F-gassen of gefluoreerde gassen (zoals fluorkoolwaterstoffen) tasten niet de ozonlaag aan, maar hebben wel een sterke broeikasgaswerking; het opwarmend effect van F-gassen kan 23.000 keer sterker zijn dan dat van eenzelfde hoeveelheid CO2"
FIBC Flexible Intermediate Bulk Container, meer bekend onder de naam big bag (zie ook zakkengoed)
FIFO First In First Out ("rij"; verg. LIFO)
fig figuur (afbeelding)
fig figuurlijk
FLL FLL staat voor het Duitse 'Forschungsgesellschaft Landschaftsentwicklung Landschaftsbau.', een richtlijn voor dakbegroeiing (groendak) die in een aantal andere Europese landen is overgenomen. De richtlijn geeft alle informatie over materialen en bouw. De dakbegroeiingsrichtlijn FLL kent een Nederlandse vertaling uitgebracht door Stichting Bouw Research (SBR).
FM FijnheidsModulus
FME, FME-
CMW
oorspronkelijk Federatie voor de Metaal- en Electrotechnische industrie; in 1996 is FME gefuseerd met CMW (Contactgroep van Machinefabrieken- en constructieWerkplaatsen); officieel heet deze vereniging FME-CMW, maar als naam wordt FME gebruikt (FME-CMW wordt wonderlijk genoeg ook vaak als FME-CWM genoteerd)
FNV 
Bouw
Federatie van Nederlandse Vakverenigingen afdeling Bouw

FOM

FaseOvergangsMateriaal, zie Phase Change Material PCM

FOM stichting voor Fundamenteel Onderzoek der Materie
FOSAG oorspronkelijk koninklijke vereniging Federatie van Ondernemers in de voor het Schilders-, Afwerkings- en Glaszetbranche;  tegenwoordig een ondernemersorganisatie van de schilders-, onderhouds-, metaalconserverings- en glasbranche; FOSAG-erkend wil zeggen dat het bedrijf erkend is om zijn vakmanschap op het betreffende gebied (verg. AF-erkend, STAF, OnderhoudNL)
FOTU Flash-Over Training Unit (zie bij vlamoverslag)
FPM FluorPolyMeer, een polymeer die goed bestand is tegen oplosmiddelen en zuren en basen(verg. NBR, EPDM)
FPSO Floating Production Storage and Offloading, een "drijvend platform op basis van tankers die boven een olieput in zee olie (en gas) produceert, opslaat en op open zee naar tankers overlaadt"
fr franco (vrij van vrachtkosten voor ontvanger)
FRC Fibre Reinforced Concrete (vezelversterkt beton; verg. HFRC, HPFRC)
FSA Filter Surface Area (bij drainages; verg. DA)
FSA Filter and shut off valve on Suction line (filter en afsluiter in de zuigleiding bij luchtkoeling; A=?)

FSC

Forest Stewardship Council (houtkeur, duurzaamheid; verg. COFI, PEFC)

FSI 

Floor Space Index (verhouding tussen aantal m2 bruto vloeroppervlak (bvo) van het gebouwde en aantal m2 uitgeefbaar terrein van het perceel)

ft foot, feet
FTE Full Time Equivalent (werkuren omgerekend naar voltijdbanen)
FTP Foiled Twisted Pair (ethernetbekabeling; elk koperpaar apart beschermd, verg. SFTP, STP, UTP
FVB Fonds voor Vakopleiding in de Bouwnijverheid (BelgiŽ), nu FVB-FFC, een onderdeel van Constructiv
Fw buigsterkte beton in het werk (cementvloeren/gietvloeren; verg. druksterkte Cw)
FZP Fries Zomer Peil (NAP - 0,66 mm)
 

g

gram

g valversnelling (gravity, zwaartekracht)
g gas (aansluiting voor)
G gewicht
G afschuivingsmodulus
G gravitatieconstante (constante van Cavendish)
G warmtegeleiding
G Giga (109)
g-waarde de totale waarde van lichtdoorlatendheid van glas e.d. (g-waarde)
GA Gespecialiseerde Aanneming
GAB GrindAsfaltBeton (verg. DAB, LEAB, OAB, SMA, STAB, ZOAB en de CE-markering AC nn surf xx)
GAHP Gas Absorption Heat Pump; volgens de leveranciers warmtepompen met meer mogelijkheden (sommige modellen kunnen zowel verwarmen als koelen; GAHP-installaties zijn vooralsnog nogal prijzig (prijspeil 2015))
Galfan GALvanized FANtastic steel products
gb gesloten bebouwing (BelgiŽ; rijtjeshuizen)
GBA Gemeentelijke Basisadministratie (Basis Registratie Personen, BRP)

GBKN

Grootschalige BasisKaart Nederland

GBO

GebruiksOppervlakte (meestal: go)

GBS GebouwBeheer(s)Systeem
gbXML green building XML, een bestandsformaat (verg. DWG, DXF, IFC, RAW)
GC Gťlivitť basťe sur Capillaritť, de GC-index (ook GC-coŽfficiŽnt of GC-criterium genoemd) is een index met betrekking tot de vorstbestendigheid (in verband met capillaire werking van een materiaal;
GC < -2.5: zeer vorstbestand
-2.5 < GC < -0.95: normaal vorstbestand
GC > -0 95: niet vorstbestand;
Gťlivitť hangt samen met het Franse gel dat vorst betekent)
GC Gradering Algemeen bij korrelgroepen/zeeffracties (verg. GT)
GC1, GC2, GC3 Geotechnische categorie 1 (lichte bebouwing, kleinere grondkerende wanden, beperkte ophogingen/ontgravingen), 2 (overige constructies), 3 (diepe parkeerkelders, vliegvelden, hoge torens, windmolens, schoorstenen), volgens NEN 6740
GD aanduiding gietvloer met cement als bindmiddel (GD-D is direct op een draagvloer; GD-T op een tussenvloer; GD-Z zwevende gietvloer; aanduiding +V geeft Vloerverwarming aan, bijvoorbeeld GD-D+V)

ged 

gedeeltelijk

GEF Geotechnical Exchange Format, een standaard "taal" voor opslag en transport van geotechnische gegevens (bijvoorbeeld in GEF-CPT-Report)

geh

geheel; gehuwd

gem gemeente
gem gemeubileerd
gem gemiddeld
gemod  gemoderniseerd
GEO Eurocode voor het grondmechanisch bezwijken van de funderingen (GEO staat voor GEOlogical?; zie bij grenstoestand)

geren

gerenoveerd

gft groente-, fruit- en tuinafval (verg. bsa, hha, inda, kca, kga, rda, sa, zha)

GG

geschaafd en geploegd (geschaafd hout met messing en groef)

GGO Genetisch Gemodificeerde Organismen (zie FSC-hout e.d.)
GGR Grote GlasoppervlakteRuimte (soort hoog glazen atrium)
GHHWS Gemiddeld Hoog Hoog Water Spring
GHI Global Horizontal Irradiation, de kortegolf straling die op een bepaalde plaats op een horizontaal vlak valt [in kWh/m2 per jaar] (in NL ca. 1000 kWh/m2 per jaar, in Zuid-Spanje ca. 1900 kWh/m2 per jaar)
GHOR Geneeskundige Hulp bij Ongevallen en Rampen
GI Geo Informatie (verg. GIS)
GIS Geografisch InformatieSysteem, een informatiesysteem met gegevens over geografische objecten (zie bijvoorbeeld QGIS, een vrij en open source geografisch informatiesysteem)
GIS,
GISCODE
code van producten die vermeld staan in het Gefahrstoff-InformationsSystem, van de Berufsgenossenschaft der Bauwirtschaft (GISBAU); "GISCODE is een in 1993 tussen fabrikanten en bouw-beroepsorganisaties (GISBAU) overeengekomen, vrijwillig classificatiesysteem voor het onderscheiden van productgroepen met bepaalde gemeenschappelijke risicokenmerken", productgroepen zijn bijvoorbeeld lijmen, dispersies, polyurethanen en de codering geeft de de mate van bijvoorbeeld het toegepaste oplosmiddel"

GIW

voormalig Garantie Instituut Woningbouw, nu Woningborg(groep) en Stichting Waarborgfonds Koopwoningen (SWK)

GLLWS Gemiddeld Laag Laag Water Spring
GLP Geprofileerde Lijf Plaat, zie bij plaatligger
GLW gas, licht, water
GLW GeluidLabelWaarde; "de GLW is gebaseerd op het geluidsniveau van personenvoertuigen die de voegovergang passeren, gemeten aan de bovenzijde van het kunstwerk" (Rijkswaterstaat)
GMAW Gas Metal Arc Welding, een lasmethode met een afsmeltende elektrode (MIG/MAG-lassen, verg. andere lasgmethodes FCAW/MIG/MAG, SAW, SMAW, STAW/TIG)
GMOP GranulaatMatras Op Palen (zie paalmatras)
GMS, 
GMS2
GladheidsMeldSysteem (onderdeel van WinterControle)
GN Gas, Natural (aardgas)

GO

GebruiksOppervlakte (NEN 2580; verg. BVO, NVO, VVO)

GP Gas, Propane (propaangas)
GP GeoPolymeer (zie polymeer)
GPa GigaPascal (109 N/m2)

GPR

met GPR Gebouw wordt de duurzaamheid van gebouwen gemeten (herkomst letters GPR helaas onbekend)

GPR Ground-Penetrating Radar (bodemradar, radar die in de bodem doordringt)
GPS Global Positioning System, een algemene term voor navigatiesystemen met behulp van satellieten is GNNS (Global Navigation Satellite System); tot GNNS behoren o.m. GPS (USA NAVSTAR), GLONASS (Russisch), Galileo (West-Europees), Beidou (Chinees), QZSS (Japans)
GR GRaaduren
GRC Gelders Restauratie Centrum
GREX-wet GRondEXploitatie wet, onderdeel van de WRO
GRP Glas Reinforced Polyester (polyester met glasvezels versterkt)
GSP Granulaatmatras op Slanke Palen (zie paalmatras)
GSV GroteStedenBeleid (G4, G32)
GT Gradering Tolerantie bij korrelgroepen/zeeffracties (verg. GC)

GTB 

Grafieken en Tabellen voor Beton

GVK

Glasvezel Versterkte Kunststof, een composiet die versterkt is met glasvezels (Engels: Glass Fibre Reinforced Plastic GFR , GFRP; verg. VVK)

GVO

GebruiksVloerOppervlakte

GvO Garantie van Oorsprong (een certificaat waarmee de energiebedrijven de herkomst van groene stroom kunnen garanderen aan hun klanten)

GWW

Grond-, Weg(en)- en Waterbouw (civiel technische bouw, verg. B&U)

 


*) Met dank aan o.m. Bouwinfo forum, Wikipedia (algemenere afkortingen), Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CVV) en vele, vele andere(n).

Eng. abbreviation