verjongen

1.Ook: entasis. Bij een zuil, kolom of muur is de verjonging het naar boven toe afnemen in omvang of zwaarte; vooral bij hogere gebouwen werd in de klassieke tijd entasis toegepast. Doel van de entasis is de optische onbalans tegen te werken die zuilen geven die niet verjongen: de zuilen lijken naar boven toe teveel naar elkaar te gaan. De mate van verjonging is verschillend; soms is het ca. 1/100e van de hoogte, soms zelfs slechts ca. 1/500e.
Bij de Griekse zuil begint de entasis al bij de basis; bij de Romeinse zuil begint de entasis pas op ca. 1/3 van de hoogte van de zuil.
De entasis werd vooral gebruikt bij zuilen van de Dorische orde.
Het in stappen verjongen (versmallen) van een steunbeer naar boven toe wordt versnijding genoemd.

verjonging (entasis) bij een dorische zuil:

duidelijke verjonging bij een gedenknaald (soestdijk):

Het woord entasis is Grieks voor "aanspanning".

2. In de timmerwereld: het verkleinen van hout in de dikte. Voorbeelden: het verjongen van een kozijn dat te dik is voor een goede aansluiting op de muur, het verjongen van een spoor die doorgaat in de overstek.
Verg. menageren.

3. Verjongen is in zijn algemeenheid het versmallen van een object, bv. van waterleidingen: de richting van het water volgend gaan de leidingen van dik naar dunner (ivm. de waterdruk, de diameter van de leiding en evenwichtig gebruik); bij leidingen van het riool is dit begrijpelijk juist andersom.