uilenbord

Fries űleboerd, Gronings oelbred, Drents oelebret. Een uilenbord is een klein driehoekig plaatwerk waarin zich een luchtgat bevindt en dat ter plaatse van de ontmoeting van de nok en de hoekkeper werd aangebracht. De naam is afgeleid van het ronde gat in de driehoek, het uilengat (űlegat). Dit gat dient als vlieggat voor uilen, meestal kerk- of steenuilen. Op een boerderij waren uilen zeer welkom, omdat ze de muizenpopulatie in bedwang hielden. 
Het uilenbord wordt (ook) geplaatst ter bescherming van de kwetsbare uiteinden van de vorst, vooral tegen het inregenen. 
Het middelste rechtopstaande balkje wordt makelaar genoemd, op de foto's is het is het gedeelte waar de twee zwanenhalzen tegen rusten.

Verschillende streken hebben vaak verschillende uilenborden, bijvoorbeeld in Friesland met twee zwanen en een kelkje, tarwearen of een harpje. Uilenborden komen voornamelijk voor in Friesland, Groningen, Drenthe en Twente.
Vooral bij rieten daken van boerderijen wordt het uilenbord toegepast.
Tegenwoordig past men ook volkunststoffen uilenborden toe, bijvoorbeeld van Batema. Ook wordt wel een raamconstructie toegepast waardoor men wat meer licht heeft in de nok.


uilenbord met zwanen en kelk:


uilenbord met tarwearen (rietdekker bron):


Er is ooit een boekje over verschenen, maar ik weet niet of er veel foto's in staan: S.J. van der Molen, "Uileborden", Friese Pers Boekerij bv, ISBN 9033013150, 1981.

Voor de legende over het uilenbord. 
Voor veel soorten uilenborden zie bijvoorbeeld Uilenborden.com (Alting) en Uileborden.net (Batema)
Eng. (omschrijving) ornamental triangular gable end of a farmhouse