paringstekens

Ook: paringen. Paringstekens zijn overeengekomen merktekens die op de verschillende bij elkaar behorende delen van een constructie worden geplaatst, bijvoorbeeld om het linker- en het rechterdeel te kunnen onderscheiden. Vroeger waren het vaak een aantal strepen die de paringen aangaven. 
Samen met aanvulling van een cijfer is het doel van paringstekens om de delen in de juiste volgorde en op de juiste plaats te leggen om ze later op een correcte manier te bevestigen. 


paringstekens (vsko):


paringstekens (bouwhout):


Aanvulling met een letter kan voor de volgorde zijn (A, B, C enz.) of voor de zijde van het te maken werkstuk (V=Voor, A=Achter e.d., afbeelding direct hierboven).
Paringstekens worden vooral bij houten constructies toegepast. Het markeren van de verschillende delen van de constructie gebeurt aan de voorzijde (zichtzijde) en wel na het afzagen en schaven. (Bij buitenschrijnwerk schijnen de paringstekens op de binnenzijde te komen, niet de zichtzijde.) Paringstekens kwamen en komen nog wel eens voor als de constructie complex is, bv. bij gebinten

Markeringen die alleen de volgorde aangeven, waarbij dus geen sprake is van meer exemplaren die bij elkaar behoren (een "paar" vormen), worden telmerken genoemd. De cijfers als extra markering worden bij paringstekens overigens ook telmerken genoemd.
De tekens werden in het hout gesneden (zgn. gehaalde tekens, bv. met een guts), gekrast (bv. met een beitel) of gehakt; tegenwoordig in het hout geschreven, bv. met een rood potlood.
Ook in natuursteen kwamen deze tekens voor maar die werden er meestal in gehakt of met krijt aangegeven. Bij natuursteen worden in de steengroeve en in de werkplaats nog steeds tekens gebruikt om de locatie aan te geven waar het blok in de groeve zich bevond, een zgn. laagmerk.
Bij smeedijzer kwamen ingehakte merken voor om de plaats in het geheel aan te geven.

Naast paringstekens en telmerken zijn er nog andere merktekens zoals de tekens die de plaats van de verbindingen aangeven op de balken en de persoonsmerken van timmerlieden (foto rechts onderaan), trotseerloodjes (waar tekens aangaven welke maker het was), graffiti (op Romeinse dakpannen) of zilvermerken.



timmermanstekens of persoonstekens (zimmerin):


Zie ook merktekens, telmerken.
Afbeeldingen VSKO, Bouw-hout-decoratie, Zimmerin (Duitse site voor timmerlieden).
Eng. matching marks?, pairing marks?; timmermanstekens als persoonsmerken zijn carpenter's marks