pantograaf

1. Ook: tekenaap . In de tijd dat het maken van een vergrote of verkleinde kopie geen gemeengoed was werd een pantograaf gebruikt om een tekening te vergroten of te verkleinen. Dit hulpmiddel bij het tekenen heeft de vorm van een parallellogram. Meestal was de pantograaf van hout of metaal, later kunststof. 

De tekeningen hieronder geven e.e.a. weer: om een vergrote of verkleinde afbeelding te maken van een origineel volg je met de eerste "pen" het origineel waardoor de kopie vanzelf ontstaat door het potlood op de tweede pen. 
Soms is de pantograaf voorzien van een maatverdeling. 

hier wordt waarschijnlijk een verkleinde kopie gemaakt:

hier wordt een vergrote kopie gemaakt:

een voorbeeld van een pantograaf (math education and technology):

Graveermachines kunnen op hetzelfde principe gebaseerd zijn: aan de hand van bv. een groot gipsen model van een munt wordt zo een verkleinde (vaak scherpere) moedermunt gemaakt, waarmee munten worden geslagen. Als de moedermunt is versleten wordt een nieuwe moedermunt gemaakt.

Het woord pantograaf is letterlijk een "allesschrijver", gevormd van het Griekse pan, de tweede naamval van pantos (alles) en het achtervoegsel graaf van het Griekse graphein (inkrassen, schrijven, afbeelden).

Eng. pantograph (soms: pantagraph)

2. De harmonicavormige stroomafnemer van trein en tram wordt ook pantograaf genoemd.