Onderwerpen

•     Huidige methoden

•     Oudere Rotterdamse en Amsterdamse paalfundering

•     Grondwaterpeilverlaging door "lekkende" riolering

•     Akoestisch doormeten betonpalen

Voor duidelijke afbeeldingen en uitleg zie De Snor (Funderingen).

foto: Rottink ontwerp en bouw Robot dieselheimachines

Normale houten of betonnen heipalen

De meest gebruikte en bekende methode om palen in de grond te brengen is door middel van heien. De te heien palen worden vooraf op lengte gemaakt.

Nulopname:
In de directe omgeving van de heilocatie wordt vooraf onderzoek gedaan waar eventueel schade aan gebouwen zou kunnen ontstaan ten gevolge van de heiwerkzaamheden (door trillingen ontstaan). Met een 'nulopname' wordt de huidige conditie van de bebouwing opgenomen. Buiten dit gebied is het zeer onwaarschijnlijk dat er schade door de werkzaamheden aan gebouwen ontstaat.

Heien:
De paal wordt in een hei-installatie geplaatst waarna men er een zwaar gewicht (heiblok) op laat vallen. De grond onder de paal wordt samengeperst waardoor de draagkracht groter wordt.
Als verondersteld wordt dat de paal op de juiste diepte is, dwz. de vaste (zand)grond heeft bereikt, dan wordt er op de geleiders van de paal en de paal zelf een streep aangebracht. Daarna laat men het heiblok nog dertigmaal op de paal vallen. Het verschil tussen de streep op de geleiders en de paal wordt nu opgemeten. Dit heet kalenderen. De maximale kalender is vooraf vastgesteld. Hierna kan met behulp van een plaatselijke sondering nog bepaald worden of de paal wel daadwerkelijk op de juiste laag geheid is.

Schroefpalen

Een schroefpaal is een in de grond gevormde, geluidsarme en trillingsvrije funderingspaal.
Met behulp van schroefdraad aan de punt van de boor wordt er een gat geboord in de grond. Het midden van de boor bestaat uit een holle pijp (de holle kern). Boven het schroefdraad zit een grondverdringende kegel die de grond tegen de wanden van het gat duwt. 
Op het moment dat de boor de gewenste diepte heeft wordt de boor teruggetrokken.
Tijdens het terugtrekken van de boor wordt door de holle kern beton geperst.
Door de grondverdringende kegel boven het schroefdraad komt er aan de oppervlakte geen grond vrij.
Het gat is nu geboord en geheel gevuld met beton. Nadat de boor uit het gat is weggehaald wordt er meteen wapening in het beton afgezakt of ingetrild (een andere methode is de wapening vooraf in te brengen). Door het trillen wordt de paalkop extra verdicht.
Door het gebruiken van deze schroefpalen hoeft de lengte van de palen niet bepaald te worden. Voor elke paal kan de lengte van de paal tijdens de uitvoering bepaald worden. Op het moment dat er voldoende stuit wordt bereikt is de diepte van de paal voldoende.

Er zijn verschillende soorten schoefpalen:

• De betonmortelschroefpaal is voorzien van kopnetwapening. De "paal" zelf is dus het hard geworden beton in een langzaam getrokken of gedrukt paalgat, er is geen omhulsel tussen gestort beton en de omliggende grond. Voordeel kan zijn dat de hechting van de paal beter is door enigszins onregelmatige oppervlak.  Nadeel kan zijn dat de controle moeilijk is en de paal te snel getrokken wordt waardoor zich insnoeringen zouden kunnen voordoen.

• De buisschroefpaal is voorzien van een wapeningskorf over de volle lengte. Via de bovenkant van de holle booras wordt de wapening ingebracht voor het vullen van de boorschacht. Hierdoor kan de paal over de gehele lengte van wapening worden voorzien.

• Groutinjectiepaal (ook: groutpaal, injectiepaal; zie de tekeningen). Dit is een soort buisschroefpaal, maar even iets anders. Tijdens het draaiproces wordt een mengsel van water en cement (= grout) door de holle boorschacht geïnjecteerd. De palen worden geboord tot in het pleistoceen, dwz. de tweede zandlaag. De holle stalen boorschacht wordt tijdens het boren steeds verlengd door een buisdeel op het laatste deel te lassen. De boorschacht en de boorkop blijven in de paal aanwezig. De schacht is dan een soort bewapening van het beton. De groutinjectiepalen van bv. Franki en Walinco worden onder meer funderingsherstel van muren van woningen gebruikt. De figuren hieronder zijn van Franki en Walinco. Zie ook onder trefwoord groutinjectie.

I invoeren van de verloren buis door een combinatie van schroeven en drukken

II aan elkaar lassen van de buizen, buislengtes afhankelijk van de vrije hoogte

III plaatsen van de wapening

IV betonneren

A

Bestaande constructie

h

Vrije hoogte

1

Stalen buis

2

Boorkop

3

Boortafel

4

Lasverbinding/
schroefkoppeling

5

Wapeningskorf

6

Beton

7

"Afkapniveau"

8

Injectielans

9

Groutinjectie door de punt

Betondrukpaal (Walinco)

Betonsegmentpaal (Walinco)

De betondrukpaal is een uit segmenten opgebouwde paal, die door middel van een hydraulische installatie in de grond wordt gedrukt. Een bestaand gebouw of de nieuw te maken betonconstructie levert de hiervoor benodigde tegendruk. De paal wordt opgebouwd uit op elkaar geplaatste gewapend betonsegmenten of op elkaar gelaste stalen buizen. Door de holle paalkern kan grond uit de paal gepulst worden om de gewenste diepte te bereiken zonder dat een grote tegendruk nodig is. Als de paal op diepte is, wordt een verbrede voet gevormd door het aanstampen van bussen met een droge mortelsamenstelling onder de paal. De paalkern wordt gevuld met beton. De werkwijze is vrijwel trillingvrij.Ook deze paal wordt toegepast bij funderingsherstel, als trillingsvrij gewerkt moet worden, bij beperkte werkhoogte (een betondrukpaal kan bijvoorbeeld worden geplaatst onder een bestaande fundering), in een moeilijk toegankelijke ruimte (bijvoorbeeld een kelder). 
Zetting van de paalpunt bij belasting: het aanstampen van de verbrede voet zorgt voor een opspanning van de grond rondom de paalpunt, zodat een zettingsgedrag ontstaat vergelijkbaar met dat van een volledig grondverdringende paal. 

De betonsegmentpaal is een uit geprefabriceerde gewapende betonelementen opgebouwde paal. De buissegmentpaal wordt opgebouwd uit stalen buissegmenten die vooraf met beton zijn gevuld. De segmenten worden verbonden door middel van een inwendige of een uitwendige pijplas. De paal wordt ingedreven door een kleine heimachine met een valblok. Omdat de afmetingen van zowel heimachine als paalelement aan de werkomstandigheden aangepast worden, is dit systeem bij uitstek geschikt voor situaties met beperkte werkruimte, werkhoogte of toegangsbreedte.

De Amsterdamse paalfundering is met een dubbele paal en komt eigenlijk alleen voor bij oude bouwwerken. Doel van twee palen is een betere stabiliteit te geven (wat ook wel nodig is als de heipalen niet tot de zandgrond reiken).
De Rotterdamse methode was de meest gebruikelijke.
Bij oude huizen werd nog geen betonnen paalkop gebruikt en kan de invloed van een te lage waterstand funest zijn voor de palen: paalrot treedt op, ook kan palenpest optreden.

fundering met trapsgewijs metselwerk

De integriteit van betonnen heipalen is controleerbaar. Door het akoestisch doormeten komen afwijkingen in beeld. Met behulp van computerprogramma's en aan de hand van sonderingsonderzoek en het bodemprofiel kan berekend worden of mogelijke afwijkingen het draagvermogen negatief beïnvloeden.

Bij het akoestisch doormeten komt er van iedere doorgemeten paal één of meer diagrammen waaruit valt op te maken of een paal gebreken vertoond of niet. Zelfs bij ernstige kopschade is het mogelijk nog een uitspraak te doen over de rest van de paal. Door de analogie met een bekend kinderspel heeft deze meettechniek de naam “hamertje tik” gekregen.

Het akoestisch meten van palen is een onderdeel van geomonitoring.

Met dank aan Vroom en Scheurmeter.