opus caementicium etc. 

Ook: siermetselwerk. Opus is Latijn voor o.m. werk, bouwwerk, vestingwerk. Opus is in dit verband metselwerk waarbij de (bak)stenen in sierverband is verwerkt. De term opus (met een toevoeging van het soort metselwerk) stamt vooral uit de Romeinse tijd hoewel de namen voor de verschillende soorten ook nu nog wel gebruikt worden voor dergelijk metselwerk. Vaak worden meer vormen door elkaar gebruikt en spreken we van opus mixtum. 

De meest bekende zijn opus incertum, opus quadratum, opus reticulatum en opus spicatum.
Opus caementicium is de algemene term voor steenwerken die in cement ("beton") ingebed zijn, vanaf de 2e eeuw voor Christus. Om te vermijden dat het betonwerk teveel vocht aantrok werd het bedenkt met natuursteen, baksteen of en pleisterlaag.
Er zijn nog veel meer termen "metselwerk", zoals opus tesselatum voor mozaïek met kleine vierkante stukjes en opus barbaricum dat een keitjesvloer is, maar vele soorten zullen tot de hieronder genoemde terugvoeren.
Opus signinum is de term voor de werken met waterdichte coating in aquaducten en reservoirs maar ook voor bepaalde mozaïeken (veelal binnenshuis).
Ook nu nog zouden nieuwe soorten bedacht kunnen worden, zoals in potjeslatijn de "opus pragmaticum" (foto rechts) of wellicht bij sommigen zelfs "opus ridiculum" voor bv. de Betuwelijn (geen metselwerk maar beton dat de Romeinen immers ook gebruikten).

opus craticium
opus incertum (vanaf 2e eeuw v.C.)
opus latericium (vanaf 1e eeuw v.C.)
*)
opus mixtum (vanaf 1e eeuw na C.)
opus quadratum (vanaf 7e eeuw v.C., maar dan zonder cement)
opus reticulatum (vanaf 1e eeuw v.C.)
*)
opus sectile
opus signinum
opus spicatum
opus testaceum
zie opus latericium
opus vittatum (vanaf 4e eeuw na C.)

Met dank aan Roman Aqueducts, Universiteit Utrecht departement Informatica, Armand van Damme en Hélène Dessales (foto's met *).
Zie ook metselverbanden.