merkteken

In de bouwwereld is een merkteken een aanduiding (figuur, letter, cijfer, symbool) op bouwmateriaal, meestal hout en steen, dat aangeeft: 
- de fabrikant (de maker)
- de herkomst (bijvoorbeeld welke steengroeve)
- de vervoerder
- de controleur
- de behandelaar (steenhouwer, timmerman, dakdekker; denk ook aan het trotseerloodje of het zilvermerk)
- de samenhang van onderdelen van de constructie (paringstekens, wat hoort bij wat)
- de volgorde van plaatsen (assemblagemerken of telmerken)
- de eigenaar (bijvoorbeeld de graffiti van de Romeinen, persoon of legeronderdeel).

graffiti, merkteken uit de Romeinse tijd (Xanten; foto Paul Garland):

steenhouwersmerken dienden als controleteken bij de betaling van steenhouwers; 16e eeuwse steenhouwersmerken op de stadsmuur van Amsterdam (Inleiding in de Bouwhistorie van Ronald Stenvert en Gabri van Tussenbroek, uitgeverij Matrijs):

voorbeeld van een steenmerk ("vervangende stenen afwerken", cultureel erfgoed):

assemblagemerken of telmerken op natuursteenleveranties zodat op de bouwplaats de volgorde van de te stapelen stenen duidelijk was; hier cijfers van onder naar boven en letters van links naar rechts (Inleiding in de Bouwhistorie van Ronald Stenvert en Gabri van Tussenbroek, uitgeverij Matrijs):

paringstekens:

timmermanstekens:

trotseerloodje:

moderne versies van "merktekens":

andere soorten merktekens (nap-bout rdnap, meetpunt):

Afbeeldingen o.m. uit Inleiding in de Bouwhistorie van Ronald Stenvert en Gabri van Tussenbroek (Uitgeverij Matrijs), Cultureel Erfgoed.

Zie ook semiotiek, symbool.
Eng. mark