lavet

Een lavet was een combinatie van een klein zitbad, een grote diepe gootsteenbak en een op heuphoogte aangebrachte, zeer diepe douchebak. Het materiaal was ocriet (een granito-soort), meestal geel, soms grijs. Het ocriet van de bak liep meestal door tot een plateau. Bak en plateau waren één geheel wat het schoonmaken makkelijker maakte. De diepte van het lavet was meestal ca. 40 cm. Onder de bak was ruimte voor wasproducten, emmers e.d. 

Het lavet werd vooral gebruikt voor het wassen van kinderen, het wassen van kleding, het laten weken van wasgoed en het wassen van grotere hoeveelheden groenten. 

Het wassen van kleding e.d.
Het lavet was geschikt om er de handwas in te doen of het wasgoed er in te laten weken. Als het plateau groot genoeg was kon een eenvoudige wasmachine daarop geplaatst worden en naderhand het waswater eenvoudig in de bak van het lavet geloosd worden. Dat gold ook voor de centrifuge die vaak een los apparaat was (en na gebruik van het plateau verwijderd werd). Er zijn zelfs modellen met een ingebouwde wasmachine geweest: voor het wassen van de kleding werd er een soort schoep (een zgn. agitator of wasbeweger) in geplaatst dat dan telkens heen en weer bewoog, aangedreven door een elektrische motor onder het lavet. Ook de centrifuge was soms ingebouwd.

Het wassen van kinderen
Bij het wassen van de kinderen hoefde moeder niet steeds te bukken, zoals bij het badderen in de teil gebruikelijk was, en het gesjouw met ketels warm water was niet nodig. In vergelijking met de teil was daarom het lavet een enorme vooruitgang, ook omdat kinderen het best leuk vonden om in het lavet gewassen te worden of gewoon lekker te poedelen (het was ook warmer in het lavetkamertje dan in de keuken waar de teil meestal stond ivm. het spetteren). Kleine kinderen konden ook met meer in het lavet en speelgoed erbij en als het water wegliep dat een draaikolk laten maken. Eenmaal in de week, meestal op zaterdag, was het pret voor hun. Kranen voor warm en koud stromend water waren aanwezig, dus geen gesjouw meer met ketels warm water. Een lavet met douche erboven was een luxe. 

Hey wassen van groente e.d.
Ten tijde van het lavet werden nog wel eens groenten en fruit geweckt (in conservenpotten gedaan voor later gebruik): grote hoeveelheden groente, uit het volkstuintje, werden in het lavet gewassen, een pan en de gewone gootsteen was daarvoor te klein.

Op het randje van de afvoerput stond gedrukt "ocriet reinigen met Vim". Aan de voorkant zat een rond gaatje, zo groot als een stuiver waarschijnlijk, met een dunne rubberen stop met een kruis erin waar je de punt van de handdoek doorstak om deze op te hangen.
Zelden werd het lavet voorzien van een rechthoekige bak ipv. een ronde.
Van ca. 1950 tot ca. 1968 werd het lavet ingebouwd in vooral volkswoningen.
Soms werd ook het kamertje waarin het lavet stond een lavet genoemd. Als het er koud kon worden werd soms een "straalkacheltje", een gloeispiraal met reflector, toegepast om de ruimte te verwarmen.
Na de 70-er jaren zijn veel lavetten gesloopt om plaats te maken voor douches, vaak als de kinderen groot waren en het lavet toch wat onhandig werd met die grote lijven en omdat de grote opstap naar de bak niet praktisch was voor ouderen, maar vaak simpelweg door renovatie.

Met dank aan o.m. Ralph van der Kamp, Jeugdsentimenten, Foto van Akkeren (Frederick van Eedenhof).

Het woord lavet is afgeleid van het Franse laver (schoonmaken, wassen e.d.), dat ontleend is aan het Latijnse werkwoord lavare (wassen)
Verg. bidet, lavabo.
Eng. lavette