Latei, voorbeelden

0. Voorbeelden

1. Betonlateien Samenwerkend (SA) en Zelfdragend (Z) van Vebo.

2. RVS of thermisch verzinkte latei van het vroegere Bat Continental.

3. Stalen latei van Vebo.
4. Voorgespannen baksteenlatei: staltonlatei en balkje.

5. Zelfdragende "latei" door gewapend metselwerk.

6. Tijdelijke zelfdragende latei door gevelklemmen bij een rollaag (HMB gevelklem).

7. Lateislab tegen waterdoorslag van Mavotrans

8. Rariteit: betonnen latei met metselwerk afgewerkt.

 


Voorbeelden

 

    




Later ingebrachte latei, Brussel:

RVS of stalen latei(tje):
 

 

Soorten lateien

1. Betonlateien Samenwerkend (SA) van Vebo (Vebo)


Samenwerkend


De lateiconstructie wordt gevormd door de voorgespannen latei en enige lagen metselwerk.

De functie van de voorgespannen latei is tweeledig, namelijk:

  1. Gedurende de uitvoering vormt de latei een onderslag waarop het metselwerk wordt aangebracht.

  2. In de definitieve constructie dient de voorgespannen betonlatei voor het opnemen van de buigtrekspanningen, terwijl het hiermee samenwerkende metselwerk de buigdrukspanning opneemt.
    De schuifspanningen ten gevolge van de dwarskracht worden opgenomen door de metselmortel en het metselwerk.

Door de samenwerking tussen latei en metselwerk mogen er in de samenwerkende lagen van het bovenliggende metselwerk geen dilataties in de "dag" of lateislabben toegepast worden.

 

SAR

SA met waterhol

SA zonder waterhol

SA met Neus

SA met schuinte

SA met schuinte

SAV

SAV

= stortzijde
= malzijde



Betonlateien Zelfdragend (Z) van Vebo (Vebo)


Zelfdragend 


 

 

 

De lateiconstructie wordt gevormd door de voorgespannen latei die zowel de buigtrek-, de buigdruk- als de schuifspanningen opneemt.


Met dank aan Vebo. 



2. RVS of thermisch verzinkte latei van het vroegere Bat Continental


  

Bat lateien van RVS worden toegepast boven raamopeningen om het bovenliggende metselwerk te dragen en om zichtbare scheurvorming te voorkomen. 

Leverbaar in:

Voordelen:

Met dank aan het vroegere Bat Continental. 



3. Stalen latei van Vebo (Vebo)





4. Voorgespannen baksteenlatei


a. Staltonlatei
Een staltonlatei of stalton balkje is latei die bestaat uit gebakken stenen waarin de wapening voorgespannen is aangebracht.
Enkele voordelen van de staltonlatei: goedkoop, snel omdat hij gewoon meegemetseld wordt, gemakkelijk te bepleisteren terwijl er geen scheurvorming te vrezen is.
De voorbeeldfoto toont een staltonlatei van NeHoBo, waarop duidelijk de bakstenen te zien zijn, alleen zijn ze wat breder dan normale baksteen.
 
b. Een "baksteen"-latei zonder baksteen, maar van "gebakken steen"
Wat is een voorgespannen baksteenlatei?
Een voorgespannen latei, zoals hier bedoeld, is een dun prefab balkje dat in de fabriek reeds voorgespannen wordt. Holle, U-vormige bakstenen, worden daartoe in een lange rij van 100 m achter elkaar gelegd. 

In de U-vormige holte worden één of meer speciale voorspandraden of strengen geplaatst en deze worden opgespannen. Daardoor worden deze wapeningen iets langer. Hierna wordt de holte gevuld met beton. Als dit beton verhard is wordt de trekkracht weggenomen. De voorspandraden of strengen hebben nu de neiging hun oorspronkelijke lengte weer aan te nemen, maar dit wordt belet doordat ze vast zitten in het beton. Daardoor ontstaat er een drukspanning in dit beton. 
De lateien worden daarna op de juiste lengte gezaagd. Op de werf zelf wordt dit voorgespannen latei vermetseld zoals een baksteen en vormt ze de trekzone van het geheel. Na het plaatsen van een stuk kan de drukzone (metselwerk of ongewapend beton) op deze latei aangebracht worden. Het is van belang dat er een goede verbinding ontstaat tussen deze trekzone (voorgespannen latei) en de drukzone (metselwerk of ongewapend beton).

Voordelen:

  • Bestaat uit gebakken aarde en is dus perfect geschikt om te bepleisteren. geen kans op scheurvorming aan de uiteinden
  • Beschikbaar in alle lengtes, per 5 cm, tot aan 2.60 m, en in volgende breedtes: 9 cm, 14 cm en 19 cm.
  • Polyvalent en gemakkelijk te plaatsen.
Foto Ploegsteert.

Met dank aan Baksteen. 



5. Tijdelijke zelfdragende latei door gevelklemmen bij een rollaag (HMB gevelklem)

 

 

Een gevelklem is een hulpmiddel bij het vervangen van een kozijn om de rollaag boven het kozijn te ondersteunen. Meestal worden schroefstempels gebruikt om de rollaag te ondersteunen, maar de gevelklem vervangt deze stempels: door boven het kozijn de Hmb gevelklem om de 700 mm te monteren en een zevental lagen steen op elkaar te drukken wordt een (tijdelijke) latei gecreëerd.

 

Met dank aan Hmbprofittools. 


6. Zelfdragende "latei" door gewapend metselwerk


Doel

Zelfdragende lateien, zowel in beton als in staal, worden berekend met als uitgangspunt dat een maximale doorbuiging van 2/1000 x L mag optreden. De stijfheid van de latei is dus relatief klein ten opzichte van het erop rustende metselwerk.
Als de zelfdragende latei het metselwerk ook daadwerkelijk gaat dragen, zal dit gepaard gaan met vervormingen die in het metselwerk tot scheurvorming aanleiding kunnen geven. Eventueel kan een zelfdragende latei worden verkregen door toepassing van gewapend metselwerk, zie CUR-rapport 98-4, “Gewapend en Voorgespannen Metselwerk“.

  

Inmetselen metselwerkwapening


Gewapend metselwerk

Bij toepassing van wapening in metselwerk kan scheurvorming in dit soort situaties niet worden voorkomen. Wel kan een betere scheurverdeling worden verkregen en kan de scheurwijdte worden beperkt. De wapening moet dan worden aangebracht in de zones waar de scheuren worden verwacht, namelijk bovenin de borstwering ter plaatse van de opleggingen en onderin de borstwering in het midden van de overspanning


Extra dilatatievoegen om vervormingen te vermijden

De vervormingen van de binnenconstructie, en ook van alle geveldragende onderdelen die met de binnenconstructie zijn verbonden, zullen tengevolge van temperatuurverschillen, krimp en kruip afwijken van de vervormingen van de baksteengevel die direct op de fundering rust. Er ontstaan daarom in de gevel verschillen in opgelegde vervormingen die tot spanningen in de gevel zullen leiden. En daarmee ook tot het mogelijk ontstaan van scheuren. Om dit te voorkomen wordt geadviseerd metselwerk, dat op verschillende niveaus wordt ondersteund of dat wordt ondersteund door ondersteuningen met een verschillende stijfheid, van elkaar te scheiden door dilataties aan te brengen. Enkele voorbeelden van dergelijke dilataties zijn hierna weergegeven

 


Met dank aan Knb-baksteen.

 


7. Lateislab van Mavotrans (klik voor groter; Mavotrans)











8. Rariteit: betonnen latei met metselwerk afgewerkt


"Prefab" latei met metselwerk en voorbeeld in het werk:

    


Latei is vanuit het interieur te zien:



Maar: deze wat zonderlinge constructie lijkt me toch een aardige koudebrug te vormen?
Een mooi antwoord van Vissers Ingenieursbureau bv, Venlo-Blerick, waar ik niet aan gedacht had: 
"Die passen wij als constructeur nog regelmatig toe. En voornamelijk boven kantelende garagedeuren. Daarboven zit namelijk geen kozijn of spouwlat, die de spouw dichtzet. Je zou dit met houten plaatjes of stalen plaat tussen de lateien kunnen vastzetten, maar een veel mooiere oplossing is dus met een betonbalk met metselwerk aan voor- en onderzijde. Je blijft natuurlijk altijd een koudebrug houden (ook al omkleed je de betonbalk met hoogwaardige isolatie). Maar in de garage is de temperatuur meestal toch lager en is de kanteldeur zelf een vele grotere koudebrug."