keileem

Keileem is een ongesorteerde afzetting uit het glaciaal (de ijstijd), bestaande uit een mengsel van leem, zand, grind en grotere keien; soms komt er ook klei (rode keileem) of kalk in voor. In de onderste laag van de gletsjers zijn deze materialen meegevoerd en met het warmer worden van het klimaat is deze laag blijven liggen. Het ijs van de gletsjer boven de keileem-in-wording heeft de grond compact gemaakt. Keileem is taai en slecht doordringbaar voor water. Daarom is het in het verleden gebruikt om dijken mee te bouwen. En gebieden met veel keileem zijn daarom ook vaak drassig. Doordat water en wortels slecht in de keileem kunnen dringen, is het slechte landbouwgrond. Vaak is later over de keileem dekzand gestoven. 

De grotere keien in de keileem worden zwerfstenen of zwerfkeien genoemd. Door uitspoelen van de fijnere delen van de keileem (erosie) zijn aan de oppervlakte de keien zichtbaar.

Een keileembult is een hoger gebied van keileem dat ontstaan kan zijn doordat de keileem zich opeen hoopte (stuwwal). Bv. Urk, Schokland, Wieringen en Hoge Berg op Texel zijn ontstaan op keileembulten. 

keileem:

kalkrijke keileem

ontstaan van keileem (klik voor groter; afbeelding digischool):

tot waar het ijs reikte in drie perioden van de ijstijd in het Saalien:

zwerfsteen in gaasterland:

Met dank aan o.m. UK Fossils, Digischool, Geologie van Nederland, Gaasterland-Sloten en IJstijden, ijstijdgeologie en zwerfstenen.

Voor zwerfstenen.
IJstijdenmuseum.
Zie ook bv. gletsjerstrepen bij abrasie, en grondmorene bij Geologie van Nederland.
Tbv. zoeken: wateroverlast, Scandinavisch, Formatie van Drente, veenvorming.
Eng. boulder clay, till (Am.), tillite (Am.)