gipsplaat

Ook: gipskarton, gipskartonplaat, gipsvezelplaat. De gipsplaat is een soort standaard plaatmateriaal van gips met dik papier bekleed. Met gipsplaten worden op eenvoudige manier wanden en plafonds gemaakt, tegen een regelwerk van houten balkjes of metalen U-vormige profielen. 
De Rigips tipgids geeft vele mogelijkheden en ideeën.

Opmerkingen:
- Gipsplaten hebben een goede brandwerendheid en in de grotere dikten (bv. een dubbele plaat van 12 mm) een redelijk goede geluidwerendheid.
- Door de werkwijze met regels en platen heeft de wand een soort spouw met ruimte voor elektrische bedrading e.d. en voor bv. isolatiemateriaal tegen geluid. 
- Voor de afwerking van de afgeronde gipsplaten kan een speciaal gaas worden gebruikt (zelfklevend wapeningsband) als de muur nog gestuct wordt. Wordt er niet gestuct, dan kan de V-naad worden opgevuld met een speciale gipspasta (nadenvuller).
- Gipsplaten met groene papieren bekleding zijn geïmpregneerd en daarom als ondergrond van wanden en plafonds geschikt voor natte ruimten, mits de platen bijvoorbeeld op de juiste manier betegeld worden. Gebruik bij het betegelen een tegellijm die water tegenhoudt. Overigens wordt voor vochtige ruimten meestal aan steenachtige materialen de voorkeur gegeven (cellenbeton, kalkzandsteen, baksteen), zeker als een deel van de ruimte "ademend" (dampopen) moet zijn.

- De Fermacell Vapor heeft een dampremmende laag zodat volgens de leverancier geen dampremmende folie in de buitenwandconstructie nodig is. Ook toe te passen in vochtige ruimten (afbeelding rechts).
- Gebruik voor wanden bij voorkeur een zo dik mogelijke gipsplaat om een betere ondergrond te hebben voor het ophangen van boekenplanken, schilderijen e.d. Voor gipswanden bestaan speciale pluggen (hollewandpluggen en gipsplaatpluggen).
- Wanneer zware objecten aan de wand bevestigd moeten worden, bv. een wasbak of een trapleuning, zorg dan dat achter de gipswand op de juiste plaats regelwerk is bevestigd.
- Gipsplaten worden ook toegepast om oneffen of zwaar beschadigde wanden te bedekken.
- Werkwijze in de praktijk, zie Gamma-kluswijzer. Gebruik voor het inkorten van de gipsplaat een gipsplaatzaag of een gewone zaag die niet meer voor hout gebruikt hoeft te worden omdat de zaag waarschijnlijk bot wordt.
- Gipsplaten moeten iets vrij van de vloer gemonteerd worden. Dat kan met een speciaal hulpmiddel maar ook bv. met een simpele beitel: deze steekt men schuin onder de plaat, voet erop, de plaat gaat omhoog en kan vastgeschroefd worden.
- De schroeven zijn van een speciale soort ivm. de korrelige structuur van gips en eventuele aanwezigheid van vocht in het gips. Voor het bevestigen van de schroeven kan een schroefbitje worden toegepast waarmee de schroef enigszins verdekt wordt ingedraaid (iets dieper dan het oppervlak van de plaat).
- Het regelwerk moet zó gemaakt worden dat elke 25-30 cm een schroef door de gipsplaat in het regelwerk kan worden gebracht.
- De dunne gipsplaat heeft het nadeel dat deze een wat "goedkope" klank heeft bij bewoners, de dikkere plaat is dan aan te bevelen.
- Enigszins ronde vormen zijn mogelijk, zie de foto's hieronder, maar een forse ronding is niet eenvoudig zelf te maken (foto hieronder geheel rechts, de straal moet vrij groot zijn, slechts één ronding maken dus geen golvende plaat, alleen de normale platen laten dit blijkbaar toe niet de geïmpregneerde, 10 mm dikke platen, vóór het buigen bevochtigen met een spons en wel drie maal met 20 minuten ertussen, gipsplaat wil weer in zijn oude rechte vorm terug dus lijm ze op elkaar na buigen, met dank aan Bernhard Weiler).
- Er zijn ook "gewapende" gipskartonplaten, bv. DuraGyp van Gyproc, die met houtvezels is verstrekt.

Zie metal stud (een universeel, niet-dragend, lichtgewicht scheidingswandsysteem). 
Met dank aan Johan Spijkerman (BAM Utiliteitsbouw, Advies & Engineering), Rigips (Gyproc), Knauf, Gamma, Xella Fermacell.
Afbeelding van de gipsplaatzaag van Toolstation.
Eng. plasterboard, gypsum plasterboard