dendrochronologie

Dendrochronologie is de wetenschap die zich bezighoudt met het dateren van houtmonsters aan de hand van jaarringenonderzoek, dwz. aan de hand van de in de monsters herkenbare jaarringen. Hiervoor wordt meestal hout afkomstig van de eik gebruikt. Deze boom heeft als bijzondere eigenschap dat het elk jaar een jaarring groeit, onafhankelijk van de weersgesteldheid. Andere bomen vormen in een goed seizoen soms meerdere ringen of in een slecht jaar soms geen. Door het tellen van de ringen van een eik is het dus makkelijk de leeftijd van de boom af te lezen. De jaarringen variëren per jaar niet in aantal maar wel in dikte: in een goed seizoen wordt een brede en in een slecht seizoen een dunne jaarring afgezet. Zo ontstaat een ringenpatroon dat voor een bepaalde streek en periode uniek is (een soort streepjescode). Door deze periodes elkaar te laten overlappen is het mogelijk eikenhout tot vele duizenden jaren terug te dateren. Voor een exacte datering is het noodzakelijk dat het jongste buitenste hout, het spinthout, nog aanwezig is.
De rechterfoto toont hoe een reeks delen van verschillende bomen uit eenzelfde gebied gebruikt kunnen worden voor een soort jaarringkaart.
Voor vrijwel elk gebied in Europa is het kenmerkende groeiverloop vastgesteld, vooral bij eiken maar ook bij grenen.

Een goed monster bevat een zo groot mogelijk aantal ringen, van spint tot kern. Mocht er nog bast aan de balk zitten (de wankant), dan is de laatste jaarring van de hout bekend. De afstanden tussen de jaarringen van het monster worden in een tabel gezet en de curve daarvan wordt vergeleken met de standaardcurven van het vermoedelijke herkomstgebied van het hout. Datering vindt plaats als er een statisch waarschijnlijke overeenkomst is met een standaardcurve. Voor de juiste datering worden meer monsters genomen.

Met dank aan Monument Vlaanderen, Archis.
Zie ook hout-allerlei. Verg. C14-datering.

Eng. dendrochronology